ಗೃಹ ಬಳಕೆಯ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಸಿಲಿಂಡರ್ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ₹29 ಹೆಚ್ಚಳ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ 14.2 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂ ಗೃಹ ಬಳಕೆಯ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಸಿಲಿಂಡರ್‌ನ ಬೆಲೆ ₹913ರಿಂದ ₹942ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ತೈಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಂಪನಿಗಳ ಘೋಷಣೆಯ ನಂತರ ಪರಿಷ್ಕೃತ ದರಗಳು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಿಂದ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿವೆ.
ಕಳೆದ ಮೂರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಗೃಹ ಬಳಕೆಯ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ದರದಲ್ಲಿ ಇದು ಎರಡನೇ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಮಾರ್ಚ್ 7ರಂದು ಸಿಲಿಂಡರ್ ದರವನ್ನು ಸುಮಾರು ₹60 ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗೃಹ ಬಳಕೆಯ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಸಿಲಿಂಡರ್‌ನ ಬೆಲೆ ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು ₹89 ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇಂಧನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವೆಚ್ಚಗಳು ಮತ್ತು ಆಮದು ಖರ್ಚಿನಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ದರ ಹೆಚ್ಚಳ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಬೆಲೆಗಳ ಏರಿಳಿತ, ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ ಎದುರು ರೂಪಾಯಿಯ ಮೌಲ್ಯ ಕುಸಿತವು ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಇಂಧನ ವೆಚ್ಚದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ.
ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸರ್ಕಾರಿ ತೈಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಂಪನಿಗಳು ಪ್ರತಿ ಗೃಹ ಬಳಕೆಯ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಸಿಲಿಂಡರ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು ₹703 ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ಅಂತರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಭಾಗಶಃ ದರ ಹೆಚ್ಚಳ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಹೆಚ್ಚಳವು ಸಂಪೂರ್ಣ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಭರ್ತಿಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಂಪನಿಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ದರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಗೃಹ ಬಳಕೆಯ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ದರ ಹೆಚ್ಚಳವು ಕುಟುಂಬಗಳ ಮಾಸಿಕ ವೆಚ್ಚದ ಮೇಲೆ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಗರ ಮತ್ತು ಅರೆ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಅಡುಗೆಗಾಗಿ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ಆಹಾರ ದರ ಏರಿಕೆ ಈಗಾಗಲೇ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದು, ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ದರ ಹೆಚ್ಚಳವು ಕುಟುಂಬ ವೆಚ್ಚಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಒತ್ತಡ ತರಬಹುದು. ಅಡುಗೆ ಅನಿಲದ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಳವು ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಗಳು, ಧಾಬಾಗಳು ಮತ್ತು ಬೀದಿ ಆಹಾರ ಮಾರಾಟಗಾರರ ಮೇಲೂ ಪರೋಕ್ಷ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.
ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ದರ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಪೆಟ್ರೋಲ್, ಡೀಸೆಲ್ ಮತ್ತು ಸಿಎನ್‌ಜಿ ದರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಏರಿಕೆ ದಾಖಲಾಗಿತ್ತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ದರಗಳು ಒಟ್ಟಾರೆ ಸುಮಾರು ₹7.50 ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಸಿಎನ್‌ಜಿ ದರಗಳು ಸುಮಾರು ₹6 ಪ್ರತಿ ಕಿಲೋಗ್ರಾಂ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡಿವೆ.
ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು ₹11 ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು ₹33.6 ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊರೆ ಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲೆ ಹಾಕಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಂಪನಿಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. ಅದರ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ತೈಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಂಪನಿಗಳೇ ಭರಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ದರಗಳು ಹಲವು ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ನೀತಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಅಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತವೆ. ಭಾರತ ತನ್ನ ಅಗತ್ಯದ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗವನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ದರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಡಾಲರ್-ರೂಪಾಯಿ ವಿನಿಮಯ ದರವೂ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖರೀದಿಗಳು ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.
ಅಂತಿಮ ಗ್ರಾಹಕ ಬೆಲೆಯೊಳಗೆ ಆಮದು, ಸಾರಿಗೆ, ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಬಾಟ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತೈಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಂಪನಿಗಳು ಈ ಎಲ್ಲಾ ವೆಚ್ಚಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ಅಥವಾ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ದರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
ಸರ್ಕಾರದ ತೆರಿಗೆ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಬ್ಸಿಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಅಂತಿಮ ದರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಬ್ಸಿಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗ್ರಾಹಕರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ದರಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಪಾವತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಭೂರಾಜಕೀಯ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗಳು, ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿ ಅಡಚಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಬೇಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಏರಿಳಿತಗಳ ಕಾರಣ ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಕಳೆದ ಕೆಲವು ಸಮಯದಿಂದ ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿವೆ. ಭಾರತದಂತಹ ಆಮದು ಅವಲಂಬಿತ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ಇಂಧನ ದರಗಳು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ.
ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗುವವರೆಗೆ ದೇಶೀಯ ಇಂಧನ ದರಗಳಲ್ಲಿ ಏರಿಳಿತ ಮುಂದುವರಿಯಬಹುದು. ಬಲಿಷ್ಠ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ ಆಮದು ವೆಚ್ಚವನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಇದರ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ಗ್ರಾಹಕ ದರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ.
ನಿರಂತರವಾಗಿ ಏರುತ್ತಿರುವ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ದರಗಳು ಮಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯದ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಕುಟುಂಬಗಳು ತಮ್ಮ ಇತರ ಖರ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿತ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.
ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಬಳಕೆ ಕ್ರಮೇಣ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ದರ ಹೆಚ್ಚಳವು ಅದರ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಅಳವಡಿಕೆಯ ವೇಗದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಶುದ್ಧ ಇಂಧನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಇದು ಸವಾಲಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞರ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ದರಗಳು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇಂಧನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲದ ಬೆಲೆಗಳು ಸ್ಥಿರವಾದರೆ ದೇಶೀಯ ದರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಮತೋಲನ ಕಾಣಬಹುದು. ಆದರೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಮುಂದುವರಿದರೆ ಗ್ರಾಹಕರು ಇನ್ನಷ್ಟು ದರ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಬಹುದು.
ಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲಿನ ಹೊರೆ ಮತ್ತು ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳ ನಷ್ಟಗಳ ನಡುವಿನ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ತೈಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿವೆ.
