ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದಿಂದ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಘೋಷಣೆ: ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಬಲವರ್ಧನೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆ

ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಇಂದು ಅಂದರೆ ಸೋಮವಾರ ಸಂಜೆ ಪ್ರಮುಖ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿ ನಡೆಸಲಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (Special Intensive Revision - SIR) ಯನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಗುವುದು.

ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ (Election Commission of India) ಇಂದು ಅಂದರೆ ಸೋಮವಾರ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಿದೆ. ಆಯೋಗವು ಇಂದು ಸಂಜೆ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (Special Intensive Revision – SIR) ಯನ್ನು ಘೋಷಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು, ಹೊಸ ಮತದಾರರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ದೋಷಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಸೇರಿವೆ.

ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಮೊದಲ ಹಂತವನ್ನು 10 ರಿಂದ 15 ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುವುದು. 2026 ರಲ್ಲಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಯಲಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಸೇರಿವೆ. ತಮಿಳುನಾಡು, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಕೇರಳ, ಅಸ್ಸಾಂ ಮತ್ತು ಪುದುಚೇರಿ ಮುಂತಾದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿರಬಹುದು.

SIR (ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ) ಎಂದರೇನು?

ಎಸ್.ಐ.ಆರ್ ಅಂದರೆ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (Special Intensive Revision)ಯು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ (Electoral Roll)ಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ದೋಷಗಳು, ನಕಲು ಹೆಸರುಗಳು ಅಥವಾ ಹಳೆಯ ಮತದಾರರ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಸಮರ್ಪಕತೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಹಂತಗಳಿವೆ:

• ಹೊಸ ಮತದಾರರ ಸೇರ್ಪಡೆ – 18 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುವುದು.
• ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ತಪ್ಪಾದ ನಮೂದುಗಳ ತಿದ್ದುಪಡಿ – ಮೃತಪಟ್ಟ ಮತದಾರರ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ನಾಗರಿಕರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುವುದು.
• ದೋಷಗಳ ನಿವಾರಣೆ ಮತ್ತು ದೃಢೀಕರಣ – ಪಟ್ಟಿಯ ನಿಖರತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮನೆ-ಮನೆ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ತಪಾಸಣೆ ನಡೆಸಲಾಗುವುದು.

ಎಸ್.ಐ.ಆರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪಾರದರ್ಶಕ, ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಬಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ 10 ರಿಂದ 15 ರಾಜ್ಯಗಳು ಸೇರ್ಪಡೆ

ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ 10 ರಿಂದ 15 ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುವುದು. ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ ನಿಗದಿಯಾಗಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡು, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಕೇರಳ, ಅಸ್ಸಾಂ, ಪುದುಚೇರಿ, ಬಿಹಾರ, ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಹರಿಯಾಣ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಮುಂತಾದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಸೇರಿರಬಹುದು. ಈ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳ ಮನೆ-ಮನೆ ಪರಿಶೀಲನೆ, ನಮೂನೆ 6 (ಹೊಸ ಹೆಸರನ್ನು ಸೇರಿಸಲು) ಮತ್ತು ನಮೂನೆ 7 (ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮತ್ತು ಆಫ್‌ಲೈನ್ ಎರಡೂ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗುವುದು.

ಭಾರತದಂತಹ ವಿಶಾಲ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ, ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ನಿಖರತೆ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯು ಚುನಾವಣೆಗಳ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದೊಡ್ಡ ಚುನಾವಣೆಗಳು - 2026 ರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು 2029 ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳು - ನಡೆಯಲಿರುವುದರಿಂದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಮಹತ್ವದ್ದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಸ್.ಐ.ಆರ್ ಮೂಲಕ, ಆಯೋಗವು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಅರ್ಹ ನಾಗರಿಕರಿಗೂ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ದೊರೆಯುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಥವಾ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ದೋಷವು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತದೆ.

ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು

ಎಸ್.ಐ.ಆರ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ತಂಡಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಈ ತಂಡಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳು ಹೀಗಿರುತ್ತವೆ —

• ಪ್ರತಿ ಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಮತದಾರರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸುವುದು.
• ಹೊಸ ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿಸುವುದು.
• ಮತದಾರರ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ (Voter ID) ಯಲ್ಲಿನ ದೋಷಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು.

ಇದಕ್ಕಾಗಿ, ಜನರು ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕುಳಿತು ತಮ್ಮ ಹೆಸರಿನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಲು ವೋಟರ್ ಹೆಲ್ಪ್‌ಲೈನ್ ಆಪ್ (Voter Helpline App) ಮತ್ತು nvsp.in ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಂತಹ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಗವು ಬಳಸಲಿದೆ.

ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಉಪಕ್ರಮ – ಸ್ವಯಂಸೇವಕರ ನೇಮಕ

ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಸಂಭಾವ್ಯ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಯೋಗವು ಹೊಸ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರ ಪ್ರಕಾರ, ಬೂತ್ ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ (BLOs) ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಆಯೋಗವು ಸ್ವಯಂಸೇವಕರ (Volunteers) ನೇಮಕಾತಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು, ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಗುಮಾಸ್ತರ ನಡುವೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು 1200 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮತದಾರರಿರುವ ಮತಗಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗುವುದು. ಅವರ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಗಳು ಹೀಗಿರುತ್ತವೆ —

• ಮತದಾರರಿಗೆ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು.
• ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು.
• ಬಿಎಲ್‌ಓ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಾಯ ಸಹಾಯಕನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು.

ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸುಮಾರು 80,000 ಮತಗಟ್ಟೆಗಳಿದ್ದು, ಇವುಗಳನ್ನು 94,000 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು 14,000 ಹೊಸ ಮತಗಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ, ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಕ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫೀಸರ್‌ಗಳಿಗೆ (BDOs) ಅಕ್ಟೋಬರ್ 29 ರೊಳಗೆ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು, ಸಂಪರ್ಕ ಸಂಖ್ಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.