ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ದೇವಘರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬಾಬಾ ಬೈದ್ಯನಾಥ ಧಾಮದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾವಣಿ ಮೇಳ ಅಂತಿಮ ಹಂತ ತಲುಪಿದ್ದರೂ, ಭಕ್ತರ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹದಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ. ಶ್ರಾವಣದ ನಾಲ್ಕನೇ ಸೋಮವಾರದಂದು ಶಿವ, ಶ್ರಾವಣ ಮತ್ತು ಸೋಮವಾರದ ಸಂಯೋಗದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ದೇವಘರ್ ನಗರದಿಂದ ದೇವಾಲಯ ಆವರಣದವರೆಗೆ ಕಾವಡಿಯಾತ್ರಿಕರು ಮತ್ತು ಭಕ್ತರ ಭಾರಿ ಸಮೂಹ ಕಂಡುಬಂತು. ಬಾಬಾ ಬೈದ್ಯನಾಥರಿಗೆ ಜಲಾಭಿಷೇಕ ಸಲ್ಲಿಸಲು ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವಭಕ್ತರು ದೇವಘರ್‌ಗೆ ಆಗಮಿಸಿದರು. ಜಾಗರಣ್ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ, ನಾಲ್ಕನೇ ಸೋಮವಾರದಂದು ಎರಡು ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾವಡಿಯಾತ್ರಿಕರು ಬಾಬಾಧಾಮ್‌ಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಶ್ರಾವಣಿ ಮೇಳ ಅಂತಿಮ ಹಂತ ಪ್ರವೇಶಿಸಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸೋಮವಾರಕ್ಕಾಗಿ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ವಿಶೇಷ ಉತ್ಸಾಹವಿತ್ತು. ಭಾನುವಾರದಿಂದಲೇ ದೇವಘರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾವಡಿಯಾತ್ರಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗತೊಡಗಿತ್ತು. ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಕಾವಡಿ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಗಂಗಾಜಲ ಮತ್ತು ‘ಬೋಲ್ ಬಮ್’ ಘೋಷಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಿವಭಕ್ತರು ಬಾಬಾ ಬೈದ್ಯನಾಥರ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಗಿದರು. ದೇವಾಲಯ ಆವರಣ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕೇಸರಿ ವಸ್ತ್ರಧಾರಿ ಭಕ್ತರಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದವು.
ಮೇಳದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜನಸಂದಣಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತರ ಸೌಲಭ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ದೇವಘರ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತದಿಂದ ವ್ಯಾಪಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತದ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಶ್ರಾವಣಿ ಮೇಳವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರು ಬಾಬಾ ಬೈದ್ಯನಾಥ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸುಲ್ತಾನ್‌ಗಂಜ್‌ನಿಂದ ಗಂಗಾಜಲವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಕಾವಡಿಯಾತ್ರಿಕರು ಸುಮಾರು 109 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಬಾಧಾಮ್ ತಲುಪಿ ಬಾಬಾ ಬೈದ್ಯನಾಥ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಜಲಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ನಾಲ್ಕನೇ ಸೋಮವಾರದಂದು ಬೆಳಗ್ಗಿನಿಂದಲೇ ಬಾಬಾಧಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಮಯ ವಾತಾವರಣ ಕಂಡುಬಂತು. ಕಾವಡಿಯಾತ್ರಿಕರ ತಂಡಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ದೇವಾಲಯದತ್ತ ಸಾಗಿದವು. ಮಾರ್ಗದ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವಾ ಶಿಬಿರಗಳ ಮೂಲಕ ಭಕ್ತರಿಗೆ ನೀರು, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಗತ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಯಿತು. ಕಾವಡಿಯಾತ್ರಿಕರಿಗಾಗಿ ಮಾಡಲಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸರು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಸಹಕರಿಸಿದವು.
ಶ್ರಾವಣಿ ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಸುಲ್ತಾನ್‌ಗಂಜ್‌ನಿಂದ ಗಂಗಾಜಲ ತುಂಬಿಕೊಂಡು ದೇವಘರ್‌ವರೆಗೆ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುವುದು ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ದೇವಘರ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಕಾರ, ಸುಲ್ತಾನ್‌ಗಂಜ್‌ನಿಂದ ಬಾಬಾಧಾಮ್‌ವರೆಗೆ ದೂರ ಸುಮಾರು 105 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದು, ಕಾವಡಿಯಾತ್ರೆಯ ಮಾರ್ಗದ ಒಟ್ಟು ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯ ದೂರವನ್ನು ಸುಮಾರು 109 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ‘ಬೋಲ್ ಬಮ್’ ಘೋಷಣೆಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾವಡಿಯಾತ್ರೆ ಮಾರ್ಗ ಮೊಳಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.
ನಾಲ್ಕನೇ ಸೋಮವಾರದ ಜನಸಂದಣಿಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಆಡಳಿತವು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಿತ್ತು. ದೇವಾಲಯ ಆವರಣದ ಜೊತೆಗೆ ಕಾವಡಿಯಾತ್ರೆ ಮಾರ್ಗ, ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಜನಸಂದಣಿ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜನರು ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸೇರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಭಕ್ತರನ್ನು ಸರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಶ್ರಾವಣಿ ಮೇಳ 2026ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ದೇವಘರ್ ಆಡಳಿತವು ನೋ-ಎಂಟ್ರಿ ವಲಯ, ಕರ್ತವ್ಯ ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಮೇಳದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವು ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನೂ ಹೊರಡಿಸಿದೆ.
ಬಾಬಾ ಬೈದ್ಯನಾಥ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಜಲಾಭಿಷೇಕಕ್ಕಾಗಿ ಆಗಮಿಸಿದ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸೋಮವಾರದ ಕುರಿತು ವಿಶೇಷ ಉತ್ಸಾಹ ಕಂಡುಬಂತು. ಹಲವು ಕಾವಡಿಯಾತ್ರಿಕರು ಶ್ರಾವಣ ಸೋಮವಾರದಂದು ಬಾಬಾ ದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಜಲಾಭಿಷೇಕವನ್ನು ವಿಶೇಷ ಪುಣ್ಯದ ಅವಕಾಶವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಮೇಳ ಅಂತಿಮ ಹಂತ ತಲುಪಿದ್ದರೂ ಭಕ್ತರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡುಬರಲಿಲ್ಲ.
ದೇವಘರ್‌ನ ರಸ್ತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾವಡಿಯಾತ್ರಿಕರ ತಂಡಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಕೆಲವರು ಬಾಬಾ ನಾಮಸ್ಮರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಸಂಗಡಿಗರೊಂದಿಗೆ ‘ಬೋಲ್ ಬಮ್’ ಮತ್ತು ‘ಹರ ಹರ ಮಹಾದೇವ’ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಕೂಗುತ್ತಾ ಮುಂದುವರಿದರು. ಕಾವಡಿಯಾತ್ರೆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿನ ಉದ್ದನೆಯ ಸರತಿ ಸಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಸರಿ ವಸ್ತ್ರಧಾರಿ ಶಿವಭಕ್ತರಿಂದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ವಾತಾವರಣ ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿತು.
ಶ್ರಾವಣಿ ಮೇಳದ ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ದೇಶದ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದಲೂ ಭಕ್ತರು ಆಗಮಿಸುವುದು. ದೇವಘರ್ ಆಡಳಿತದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಪ್ರಕಾರ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 50ರಿಂದ 55 ಲಕ್ಷ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಿಕರು ಬಾಬಾಧಾಮ್‌ಗೆ ಆಗಮಿಸುವ ಅಂದಾಜು ಇದೆ.
ನಾಲ್ಕನೇ ಸೋಮವಾರದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ರೈಲು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕವೂ ಭಕ್ತರ ಸಂಚಾರ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಭಕ್ತರ ಸೌಲಭ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಭಾಗಲ್‌ಪುರ ಮತ್ತು ದೇವಘರ್ ನಡುವೆ ಶ್ರಾವಣಿ ಮೇಳ ವಿಶೇಷ ರೈಲು ಓಡಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ರೈಲು ಭಾಗಲ್‌ಪುರ, ಬಾಂಕಾ, ಕಟೋರಿಯಾ, ಚಾಂದನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭಕ್ತರಿಗೆ ದೇವಘರ್ ತಲುಪಲು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು.
ಭಕ್ತರ ಭಾರಿ ಜನಸಂದಣಿಯ ನಡುವೆ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲು ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಜನಸಂದಣಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ದೇವಾಲಯ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರು ಸೇರುವುದರಿಂದ ಕಾಲ್ತುಳಿತದಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗದಂತೆ ಬ್ಯಾರಿಕೇಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸರತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಮೇಳಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಜನಸಂದಣಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಗಮನಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.
ಶ್ರಾವಣಿ ಮೇಳದ ಅಂತಿಮ ಹಂತದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸೋಮವಾರದಂದು ದೇವಘರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರ ಭಾರಿ ಸಮೂಹ ಕಂಡುಬಂತು. ಹಲವು ಕಾವಡಿಯಾತ್ರಿಕರು ದೀರ್ಘ ದೂರ ಕ್ರಮಿಸಿದ ಬಳಿಕವೂ ದೇವಾಲಯದತ್ತ ಸಾಗಿದರು. ದೇವಘರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೋಮವಾರದಂದು ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೂ ಹೆಚ್ಚಾದವು. ಭಕ್ತರು ಬಾಬಾ ಬೈದ್ಯನಾಥರಿಗೆ ಜಲಾಭಿಷೇಕ ಸಲ್ಲಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಕುಟುಂಬದ ಸುಖ-ಸಮೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು. ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹೂವು, ಮಾಲೆ, ಪೂಜಾ ಸಾಮಗ್ರಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾದದ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಚಟುವಟಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು.
ಈ ನಡುವೆ ಶ್ರಾವಣಿ ಮೇಳ 2026ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ದೇವಘರ್ ಆಡಳಿತದ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು ಮುಂದುವರಿದಿವೆ. ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರಗಳ ಅಲಂಕಾರ, ವಿದ್ಯುತ್ ಅಲಂಕಾರ, ಜನಸಂದಣಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಭಕ್ತರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಆಡಳಿತವು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿತ್ತು.
ನಾಲ್ಕನೇ ಸೋಮವಾರದೊಂದಿಗೆ ಶ್ರಾವಣಿ ಮೇಳ ಸಮಾಪ್ತಿಯತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಂತಿಮ ಹಂತದಲ್ಲಿಯೂ ಭಕ್ತರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಾಪಾಡುವುದು ಆಡಳಿತದ ಮುಂದಿರುವ ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾವಡಿಯಾತ್ರಿಕರ ಸಂಚಾರ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಬಾಬಾಧಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸೋಮವಾರದ ದಿನವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಿದ್ಧತೆಗಳಿಗೂ ಮಹತ್ವದ ದಿನವಾಗಿತ್ತು. ಎರಡು ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾವಡಿಯಾತ್ರಿಕರು ಆಗಮಿಸಿದ್ದರಿಂದ ದೇವಘರ್‌ನ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರ ಭಾರಿ ಸಮೂಹ ಕಂಡುಬಂತು. ‘ಬೋಲ್ ಬಮ್’, ‘ಹರ ಹರ ಮಹಾದೇವ’ ಮತ್ತು ‘ಜೈ ಬಾಬಾ ಬೈದ್ಯನಾಥ’ ಘೋಷಣೆಗಳಿಂದ ಬಾಬಾಧಾಮ್ ಮೊಳಗಿತು.
