ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ₹2,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲವು UPI ವ್ಯಾಪಾರಿ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ 0.4 ಪ್ರತಿಶತ ಮರ್ಚೆಂಟ್ ಡಿಸ್ಕೌಂಟ್ ರೇಟ್ (MDR) ವಿಧಿಸುವ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ಧಾರದ ಜಾರಿಗೆ ಮಧ್ಯಂತರ ತಡೆ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ, ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI), ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪೇಮೆಂಟ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (NPCI) ಮತ್ತು UPI ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ಸಮಿತಿಗೆ ನೋಟಿಸ್ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿರುವ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ನಾಲ್ಕು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ನೀಡುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದೆ.
₹2,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲವು Person-to-Merchant (P2M) UPI ಪಾವತಿಗಳಿಗೆ 0.4 ಪ್ರತಿಶತ MDR ಅನ್ವಯಿಸುವ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಈ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು 15 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ₹2,000ರವರೆಗಿನ ಸಂಬಂಧಿತ UPI ಪಾವತಿಗಳಿಗೆ MDR ವಿಧಿಸದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಲಿದೆ.
ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ UPI ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಶುಲ್ಕ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲ. MDR ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಲಾಗುವ ಶುಲ್ಕವಾಗಿದ್ದು, ಬ್ಯಾಂಕ್, ಪಾವತಿ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಒದಗಿಸುವ ಸೇವೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದರ ಸಂಬಂಧವಿದೆ.
UPI ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದೆ. NPCI ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಆಗಸ್ಟ್ 2026ರಲ್ಲಿ UPI ಮೂಲಕ ಸುಮಾರು 24.51 ಬಿಲಿಯನ್ ವಹಿವಾಟುಗಳು ನಡೆದಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯ ಸುಮಾರು ₹29.82 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಆಗಿತ್ತು.
ಈ ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ವಕೀಲ ಅಂಜನ್ ದತ್ತ ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೇಂದ್ರವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ ಹೊರಡಿಸಿದ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಮತ್ತು ಅದರ ನಂತರ ಪ್ರಕಟವಾದ MDR ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಕಾನೂನುಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಾನೂನು ಆಧಾರವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅರ್ಜಿದಾರರ ವಾದವಾಗಿದೆ.
ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಜಾರಿಗೆ ಮಧ್ಯಂತರ ತಡೆ ನೀಡಿಲ್ಲ. ಸಂಬಂಧಿತ ಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಕೋರಲಾಗಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ವಿಚಾರಣೆಯ ಬಳಿಕ ಪ್ರಕರಣದ ಕಾನೂನು ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಮರ್ಚೆಂಟ್ ಡಿಸ್ಕೌಂಟ್ ರೇಟ್ (MDR) ಎನ್ನುವುದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ವ್ಯಾಪಾರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಲಾಗುವ ಶುಲ್ಕವಾಗಿದೆ. ಪಾವತಿಯನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳು, ಪಾವತಿ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ಗಳು ಮತ್ತು ಪಾವತಿ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿರಬಹುದು.
ಆದ್ದರಿಂದ UPI MDR ಅನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ‘ಪಾವತಿ ಶುಲ್ಕ’ ಎಂದು ಮಾತ್ರ ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಸರಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ MDRನ ಸ್ವರೂಪವೇನು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಆಧಾರವೇನು ಎಂಬುದೂ ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಾಗಿವೆ.
ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ₹2,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅರ್ಹ ವ್ಯಾಪಾರಿ UPI ಪಾವತಿಗಳಿಗೆ 0.4 ಪ್ರತಿಶತ MDR ಅನ್ವಯಿಸಬೇಕಿದೆ. ಲಭ್ಯವಿರುವ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶುಲ್ಕ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನಡೆಯುವ P2P UPI ಪಾವತಿಗಳು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.
ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಪಾವತಿ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವೆಚ್ಚ ರಚನೆಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳಬಹುದು. ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಇದರ ಪರಿಣಾಮವು ಅವರ ವಹಿವಾಟಿನ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಪಾವತಿ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ.
