हिंडनबर्गच्या आरोपांनंतर अदाणी समूहाची दमदार वापसी झाली आहे. जानेवारी २०२३ पासून आतापर्यंत समूहाने ₹८०,००० कोटींहून अधिकचे अधिग्रहण पूर्ण केले आहेत, ज्यामुळे पोर्ट्स, सिमेंट आणि पॉवर क्षेत्रात त्याची स्थिती मजबूत झाली आहे.
Adani Group Deals: जानेवारी २०२३ मध्ये शॉर्ट-सेलिंग फर्म हिंडनबर्ग रिसर्चच्या आरोपांनंतर अदाणी समूहासमोर मोठे आव्हान उभे राहिले होते. बाजारात मोठी अस्थिरता आली आणि गुंतवणूकदारांचा विश्वास कमी झाला. पण जवळपास तीन वर्षांनंतर आता चित्र बदलताना दिसत आहे. बाजार आकडेवारी आणि कंपनीच्या सूत्रांनुसार, जानेवारी २०२३ पासून अदाणी समूहाने सुमारे ₹८०,००० कोटी रुपये म्हणजेच जवळपास USD ९.६ बिलियनचे ३३ अधिग्रहण पूर्ण केले आहेत. हे स्पष्ट संकेत आहे की संकटा बावजूद समूहाची भांडवल उपलब्धता टिकून राहिली आणि व्यावसायिक घडामोडी सतत पुढे सरकत राहिल्या.
मुख्य क्षेत्रांवर लक्ष केंद्रित करण्याची रणनीती
या अधिग्रहणांची विशेष बाब म्हणजे अदाणी समूहाने आपल्या मुख्य क्षेत्रांवरच अधिक लक्ष केंद्रित केले. पोर्ट्स, सिमेंट, पॉवर, ट्रांसमिशन आणि नवीन उदयोन्मुख व्यवसायात निवडक गुंतवणूक केली गेली. समूहाने आक्रमक विस्ताराऐवजी संतुलित आणि रणनीतिक पाऊले उचलली, ज्यामुळे बॅलन्स शीटवर जास्त दबाव पडणार नाही आणि दीर्घकालीन वाढीचा पाया मजबूत होईल.
पोर्ट्स क्षेत्रात सर्वात मोठी गुंतवणूक
बाजार आकडेवारीनुसार, अदाणी समूहाने सर्वात जास्त गुंतवणूक पोर्ट्स क्षेत्रात केली. या क्षेत्रात एकूण ₹२८,१४५ कोटींचे व्यवहार पूर्ण झाले. अदाणी पोर्ट्सची आधीपासूनच भारत आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मजबूत उपस्थिती आहे आणि या नवीन अधिग्रहणांमुळे त्याची स्थिती अधिक मजबूत झाली आहे. लॉजिस्टिक्स आणि व्यापाराचे वाढते महत्त्व लक्षात घेता, पोर्ट्स क्षेत्राला समूहाच्या वाढीच्या धोरणाचा एक महत्त्वाचा भाग मानला जात आहे.
सिमेंट व्यवसायात आक्रमक विस्तार
सिमेंट क्षेत्रात अदाणी समूहाने ₹२४,७१० कोटींचे अधिग्रहण केले. पायाभूत सुविधा आणि गृहनिर्माण मागणी वाढत आहे, हे लक्षात घेता हा विभाग समूहासाठी धोरणात्मकदृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाचा आहे. अंबुजा सिमेंट्स आणि एसीसी (ACC) यांच्या माध्यमातून झालेल्या व्यवहारांमुळे अदाणी देशातील टॉप सिमेंट खेळाडूंपैकी एक बनला आहे. या अधिग्रहणांमुळे केवळ क्षमता वाढली नाही, तर बाजारपेठही मजबूत झाली आहे.
पॉवर क्षेत्रातही मजबूत उपस्थिती
पॉवर क्षेत्रात अदाणी समूहाने ₹१२,२५१ कोटींचे अधिग्रहण पूर्ण केले. वीज उत्पादन आणि वितरण भारताच्या अर्थव्यवस्थेसाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे. थर्मल आणि रिन्यूएबल एनर्जी (Renewable energy) दोन्हीमध्ये समूहाची उपस्थिती आहे. या सौद्यांमुळे समूहाने आपली पॉवर व्हॅल्यू चेन (Power value chain) अधिक मजबूत केली आहे, ज्यामुळे येणाऱ्या वर्षांमध्ये स्थिर कॅश फ्लोची (Cash flow) अपेक्षा आहे.
नवीन आणि उदयोन्मुख व्यवसायात गुंतवणूक
मुख्य क्षेत्रांव्यतिरिक्त अदाणी समूहाने नवीन आणि उदयोन्मुख व्यवसायात ₹३,९२७ कोटींची गुंतवणूक केली आहे. यामध्ये डेटा सेंटर, डिजिटल इन्फ्रास्ट्रक्चर आणि इतर भविष्य-तयार क्षेत्रांचा समावेश आहे. याव्यतिरिक्त, ट्रांसमिशन आणि डिस्ट्रीब्यूशनमध्ये ₹२,५४४ कोटींचे व्यवहार झाले. तथापि, जयप्रकाश समूहाच्या दिवाळखोरी प्रक्रियेअंतर्गत प्रस्तावित ₹१३,५०० कोटींचे अधिग्रहण अद्याप पूर्ण झालेले नाही, त्यामुळे ते या आकडेवारीत समाविष्ट केलेले नाही.
हिंडनबर्गच्या आरोपांनंतर बदललेली रणनीती
हिंडनबर्ग रिसर्चच्या आरोपांनंतर अदाणी समूहाने आपल्या रणनीतीमध्ये अनेक महत्त्वाचे बदल केले. समूहाने कर्ज कमी करण्यावर (Deleveraging) भर दिला. यासोबतच इक्विटी गुंतवणूक वाढवली आणि भांडवलाच्या वापरामध्ये अधिक शिस्त आणली. पारदर्शकता वाढवणे आणि बँका व गुंतवणूकदारांशी सतत संवाद साधण्यावर विशेष लक्ष दिले. विश्लेषकांचे मत आहे की या प्रयत्नांमुळेच समूहाची निधी उभारण्याची क्षमता स्थिर राहिली.
बॅलन्स शीटवर नियंत्रण आणि कर्जाची स्थिती
अदाणी समूहाचा दावा आहे की त्याचे नेट डेट-टू-EBITDA गुणोत्तर सुमारे ३ पट आहे, जे समूहाच्या निश्चित केलेल्या लक्ष्याच्या ३.५ ते ४.५ पट पेक्षाही कमी आहे. हे दर्शवते की समूहाने आपले कर्ज नियंत्रणात ठेवले आहे. ब्रोकरेज फर्मच्या विश्लेषकांनुसार, घटणारे कर्ज, सतत पूर्ण होणारे व्यवहार आणि नियामक प्रकरणांचा निपटारा हे दर्शवते की बॅलन्स शीटशी संबंधित धोके मोठ्या प्रमाणात नियंत्रणात आले आहेत.
मागील तीन वर्षांतील सर्वात मोठे सौदे
मागील तीन वर्षांत अदाणी समूहाचा सर्वात मोठा सौदा एप्रिल २०२५ मध्ये झाला, जेव्हा अदाणी पोर्ट्सने ऑस्ट्रेलियाच्या नॉर्थ क्वींसलँड एक्सपोर्ट टर्मिनल (NQXT) चे ₹२१,७०० कोटींमध्ये अधिग्रहण केले. हा सौदा केवळ मूल्याच्या दृष्टीने मोठा होता, तर आंतरराष्ट्रीय स्तरावर समूहाची उपस्थिती मजबूत करणाराही ठरला.
सिमेंट क्षेत्रातील प्रमुख अधिग्रहण
ऑगस्ट २०२३ मध्ये अंबुजा सिमेंट्सने सांगही इंडस्ट्रीजमध्ये ५६.७४ टक्के हिस्सेदारी ₹५,००० कोटींमध्ये खरेदी केली. जानेवारी २०२४ मध्ये एसीसीने एशियन कंक्रीटला ₹७७५ कोटींमध्ये अधिग्रहित केले. एप्रिल २०२४ मध्ये तामिळनाडूच्या तुतिकुडीमध्ये ग्राइंडिंग युनिटचे अधिग्रहण झाले. जून २०२४ मध्ये पेन्ना सिमेंटला ₹१०,४२२ कोटींमध्ये खरेदी केले. त्यानंतर ऑक्टोबर २०२४ मध्ये ओरिएंट सिमेंटचे ₹८,१०० कोटींमध्ये अधिग्रहण केले. या सर्व सौद्यांमुळे सिमेंट क्षेत्रात अदाणीची पकड मजबूत झाली.
पोर्ट क्षेत्रातील महत्त्वाचे सौदे
पोर्ट क्षेत्रात एप्रिल २०२३ मध्ये कराईकल पोर्टचे ₹१,४८५ कोटींमध्ये अधिग्रहण झाले. मार्च २०२४ मध्ये गोपालपूर पोर्टला ₹३,०८० कोटींमध्ये खरेदी केले. ऑगस्ट २०२४ मध्ये एस्ट्रो ऑफशोरचे ₹१,५५० कोटींमध्ये अधिग्रहण केले. मे २०२४ मध्ये टांझानियाच्या दार-एस-सलाम पोर्टचे अधिग्रहणही याच रणनीतीचा भाग होता, ज्यामुळे आफ्रिकन बाजारपेठेत समूहाची उपस्थिती वाढली.
पॉवर क्षेत्रात झालेले सौदे
पॉवर क्षेत्रात लँको अमरकंटकला ₹४,१०१ कोटींमध्ये, विदर्भ इंडस्ट्रीजला ₹४,००० कोटींमध्ये आणि कोस्टल एनर्जेनला ₹३,३३५ कोटींमध्ये अधिग्रहित केले. या सौद्यांमुळे समूहाची वीज उत्पादन क्षमता आणि प्रादेशिक पोहोच दोन्ही मजबूत झाली आहे.
₹१० लाख कोटींचा कॅपेक्स (Capex)
अदाणी समूहाने पुढील पाच वर्षांत सुमारे ₹१० लाख कोटींच्या कॅपेक्सची योजना जाहीर केली आहे. ही गुंतवणूक ग्रीनफील्ड प्रोजेक्ट्स, विद्यमान प्रोजेक्ट्सचा विस्तार आणि निवडक अधिग्रहणांद्वारे केली जाईल. या योजनेचा उद्देश दीर्घकालीन वाढ, पायाभूत सुविधा विकास आणि नवीन तंत्रज्ञानामध्ये गुंतवणुकीला प्रोत्साहन देणे आहे.
