काही नवीन AI आरोग्य साधने वापरकर्त्यांच्या वैद्यकीय नोंदी, वेअरेबल उपकरणे आणि वेलनेस अॅप्समधील माहितीच्या आधारे आरोग्यविषयक प्रश्नांची उत्तरे देऊ शकतात, परंतु ती डॉक्टरांचा पर्याय नाहीत. गंभीर लक्षणे दिसल्यास त्वरित तज्ज्ञ डॉक्टरांशी संपर्क करणे आवश्यक असल्याचे तज्ज्ञांनी सांगितले आहे.
OpenAI आणि Anthropic यांनी जानेवारी 2026 मध्ये नवीन AI आरोग्य साधने सादर केली. ही साधने वापरकर्त्यांच्या वैद्यकीय नोंदी, वेअरेबल उपकरणे आणि वेलनेस अॅप्समधील डेटा वापरून आरोग्यविषयक प्रश्नांची उत्तरे देण्याचा दावा करतात.
University of California, San Francisco आणि Stanford University येथील तज्ज्ञांच्या मते, ही साधने वैयक्तिक आणि संदर्भित माहिती देऊ शकतात, परंतु ती कोणत्याही आजाराचे निदान करू शकत नाहीत. श्वास घेण्यास त्रास होणे किंवा छातीत दुखणे यांसारखी गंभीर लक्षणे आढळल्यास त्वरित डॉक्टरांशी संपर्क साधणे आवश्यक आहे.
काही डॉक्टर आणि संशोधकांच्या मते, योग्य पद्धतीने वापर केल्यास AI साधने पारंपरिक इंटरनेट शोधापेक्षा अधिक वैयक्तिक आणि संदर्भाधारित माहिती देऊ शकतात.
University of California, San Francisco येथील तज्ज्ञ डॉ. रॉबर्ट वॉख्टर यांच्या मते, वय, घेत असलेली औषधे, लक्षणे आणि पूर्वीच्या वैद्यकीय अहवालांची माहिती शेअर केल्यास AI कडून मिळणारी उत्तरे अधिक अचूक असू शकतात.
तथापि, AI नेहमी विश्वासार्ह असेलच असे नाही. काही वेळा चुकीचा सल्ला दिला जाऊ शकतो. त्यामुळे वापरकर्त्यांनी ही माहिती केवळ संदर्भ म्हणून घ्यावी आणि कोणताही वैद्यकीय निर्णय घेण्यापूर्वी तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.
श्वास घेण्यास त्रास, छातीत दुखणे किंवा तीव्र डोकेदुखी यांसारख्या परिस्थितींमध्ये AI चा सल्ला घेणे धोकादायक ठरू शकते.
Stanford University चे डॉ. लॉयड माइनर यांनी सांगितले की मोठ्या किंवा छोट्या कोणत्याही वैद्यकीय निर्णयासाठी केवळ AI वर अवलंबून राहणे योग्य नाही. अशा परिस्थितींमध्ये त्वरित रुग्णालय किंवा डॉक्टरांशी संपर्क साधणे आवश्यक आहे.
AI साधनांचा उद्देश आजाराचे निदान करणे नसून वैद्यकीय अहवाल आणि डेटा समजून घेण्यास मदत करणे हा आहे. दैनंदिन आरोग्य माहिती मिळवण्यासाठी आणि डॉक्टरांकडे जाण्यापूर्वी तयारी करण्यासाठी त्यांचा वापर केला जाऊ शकतो.
AI साधनांकडून अधिक अचूक माहिती मिळवण्यासाठी वापरकर्त्यांना अनेकदा वैयक्तिक वैद्यकीय माहिती शेअर करावी लागते. HIPAA सारखे कायदे डॉक्टर आणि रुग्णालयांवर कठोर सुरक्षा नियम लागू करतात, परंतु चॅटबॉट कंपन्या या नियमांच्या कक्षेत येत नाहीत.
कंपन्यांचा दावा आहे की वापरकर्त्यांचा डेटा सुरक्षित ठेवला जातो आणि मॉडेल प्रशिक्षणासाठी वापरला जात नाही. तरीही वापरकर्त्यांनी गोपनीयता धोरण समजून घेणे आवश्यक आहे.
Oxford University च्या संशोधनानुसार, काल्पनिक प्रकरणांमध्ये AI ने 95 टक्के अचूक परिणाम दिले. मात्र प्रत्यक्ष वापरकर्त्यांच्या डेटावर मर्यादित अनुभव असल्यामुळे चुकीचा सल्ला मिळण्याची शक्यता कायम राहते. त्यामुळे AI कडून मिळालेली माहिती तज्ज्ञांच्या वैद्यकीय सल्ल्यासहच वापरणे आवश्यक आहे.
