केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांनी पोलीस स्मृतिदिनानिमित्त काश्मीर, ईशान्य भारत आणि नक्षलग्रस्त भागांमधील अंतर्गत सुरक्षा परिस्थितीत सुधारणा झाल्याचे सांगितले. तसेच, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 31 डिसेंबर 2029 पर्यंत भारताला अमली पदार्थमुक्त करण्याचे उद्दिष्ट निश्चित केल्याचे त्यांनी नमूद केले. या उद्दिष्टाच्या पूर्ततेसाठी पोलीस दल आणि संबंधित यंत्रणांनी समन्वयाने काम करण्याचे आवाहन त्यांनी केले.
नवी दिल्ली येथील राष्ट्रीय पोलीस स्मारकात आयोजित कार्यक्रमात अमित शाह यांनी कर्तव्य बजावताना प्राण गमावलेल्या पोलिसांना श्रद्धांजली अर्पण केली. देशाची अंतर्गत सुरक्षा राखणे, कायदा आणि सुव्यवस्था कायम ठेवणे तसेच नागरिकांचे संरक्षण करणे यामध्ये पोलिसांची भूमिका महत्त्वाची असल्याचे त्यांनी सांगितले.
देशाच्या सुरक्षा आणि स्थैर्यासाठी पोलिसांनी दिलेले योगदान विसरता येणार नाही, असे शाह म्हणाले. त्यांनी शहीद जवानांच्या कुटुंबीयांप्रती संवेदना व्यक्त केल्या. त्यांच्या नुकसानाची भरपाई होऊ शकत नसली, तरी संपूर्ण देश त्यांच्या बलिदानाचा सन्मान करतो, असे त्यांनी नमूद केले.
स्वातंत्र्यानंतर भारताने जागतिक स्तरावर आपले स्थान मजबूत केले असून, देशाची अंतर्गत सुरक्षा सांभाळणाऱ्या आणि संरक्षणासाठी कार्य करणाऱ्या पोलीस व सुरक्षा कर्मचाऱ्यांचे त्यात महत्त्वपूर्ण योगदान असल्याचे शाह यांनी सांगितले.
अमित शाह यांनी देशाच्या अंतर्गत सुरक्षेसमोरील तीन प्रमुख आव्हानांचा उल्लेख केला. जम्मू-काश्मीरमधील दहशतवाद, ईशान्य भारतातील काही भागांमधील उग्रवाद आणि नक्षलवादग्रस्त क्षेत्रांचा त्यात समावेश आहे.
या भागांमधील सुरक्षा परिस्थितीत सुधारणा झाली असून, सुरक्षा दलांच्या सातत्यपूर्ण प्रयत्नांमुळे शांतता प्रस्थापित करण्यास मदत झाल्याचे शाह यांनी सांगितले. संबंधित भागांमध्ये तैनात जवानांच्या कारवाईचे, धैर्याचे आणि समर्पणाचे त्यांनी कौतुक केले.
नक्षलवादविरोधी मोहिमेचा उल्लेख करताना त्यांनी केंद्रीय राखीव पोलीस दल (CRPF), त्याच्या CoBRA बटालियन आणि छत्तीसगड पोलिसांच्या योगदानाची विशेष प्रशंसा केली. या आव्हानाचा सामना करताना जवानांनी कठीण परिस्थितीत काम केले आणि अनेकांनी प्राणांचे बलिदान दिले, असे ते म्हणाले.
नक्षलवादाविरोधातील लढाईत सुमारे 3,600 जवानांनी बलिदान दिल्याचा उल्लेखही शाह यांनी केला. सुरक्षा मोहिमांमध्ये प्राण गमावलेल्या कर्मचाऱ्यांच्या योगदानावर त्यांनी यावेळी भर दिला.
देशभरात अमली पदार्थांविरोधातील मोहीम अधिक तीव्र करण्याची गरज अमित शाह यांनी व्यक्त केली. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 31 डिसेंबर 2029 पर्यंत भारताला अमली पदार्थमुक्त करण्याचे उद्दिष्ट निश्चित केले असल्याचे त्यांनी सांगितले. हे उद्दिष्ट साध्य करण्यासाठी पोलीस, तपास यंत्रणा आणि इतर संबंधित संस्थांनी समन्वयाने काम करणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी नमूद केले.
अमली पदार्थांचा अवैध व्यापार समाज आणि अर्थव्यवस्थेसमोरील गंभीर आव्हान असल्याचे शाह यांनी सांगितले. अमली पदार्थांचा प्रसार तरुणांच्या आणि भावी पिढ्यांच्या भविष्यावर परिणाम करतो. त्याचे कुटुंबांवर आणि समाजावरही प्रतिकूल परिणाम होतात, असे त्यांनी म्हटले.
अमली पदार्थांच्या अवैध व्यापारातून देशविरोधी कारवायांमध्ये सहभागी असलेल्या संघटनांना आर्थिक मदत मिळू शकते, असेही शाह यांनी सांगितले. त्यामुळे अमली पदार्थांविरोधातील कारवाई हा केवळ कायदा आणि सुव्यवस्थेचा विषय नसून राष्ट्रीय सुरक्षेशीही संबंधित असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
अमली पदार्थांची तस्करी आणि त्यांच्याशी संबंधित नेटवर्कविरोधात प्रभावी कारवाई करण्याचे आवाहन त्यांनी पोलीस दलांना केले. या मोहिमेत विविध यंत्रणांमधील सहकार्य आणि समन्वय महत्त्वाचा असल्याचे त्यांनी नमूद केले.
राष्ट्रीय पोलीस स्मृतिदिनाच्या कार्यक्रमात शाह यांनी स्वातंत्र्यानंतर कर्तव्य बजावताना 36,852 पोलिसांनी प्राण गमावल्याची माहिती दिली. यामध्ये यंदा शहीद झालेल्या 154 पोलिसांचाही समावेश आहे.
या कर्मचाऱ्यांनी देशाची सुरक्षा, कायदा आणि सुव्यवस्था तसेच नागरिकांच्या संरक्षणासाठी प्राणांचे बलिदान दिले, असे शाह म्हणाले. प्रत्येक शहीद जवानामागे एक कुटुंब आणि त्याच्याशी निगडित अनेक भावना असतात. त्यामुळे त्यांच्या बलिदानाचे महत्त्व केवळ आकडेवारीपुरते मर्यादित ठेवता येणार नाही, असे त्यांनी नमूद केले.
शाह यांनी शहीद पोलिसांच्या कुटुंबीयांप्रती आदर व्यक्त केला आणि त्यांच्या योगदानाबद्दल देश कृतज्ञ असल्याचे सांगितले. पोलीस दलाचे समर्पण हे भारताच्या अंतर्गत सुरक्षा व्यवस्थेचे महत्त्वपूर्ण बळ असल्याचेही त्यांनी नमूद केले.
कार्यक्रमापूर्वी अमित शाह यांनी सुमारे 90 पोलीस रायडर्सच्या देशव्यापी बाइक रॅलीला हिरवा झेंडा दाखवला. या रॅलीत विविध केंद्रीय सुरक्षा आणि तपास संस्थांचे कर्मचारी सहभागी झाले.
यामध्ये केंद्रीय राखीव पोलीस दल (CRPF), केंद्रीय औद्योगिक सुरक्षा दल (CISF), सीमा सुरक्षा दल (BSF), सशस्त्र सीमा बल (SSB), भारत-तिबेट सीमा पोलीस (ITBP) आणि राष्ट्रीय सुरक्षा रक्षक (NSG) यांचा समावेश होता. रेल्वे सुरक्षा बल (RPF), राष्ट्रीय आपत्ती प्रतिसाद दल (NDRF) आणि राष्ट्रीय तपास संस्था (NIA) यांचे कर्मचारीही सहभागी झाल्याचे सांगण्यात आले.
नियोजित कार्यक्रमानुसार, ही रॅली विविध राज्यांतून प्रवास करून गुजरातमधील एकता नगर येथे पोहोचणार आहे. तेथे 31 ऑक्टोबर 2026 रोजी सरदार वल्लभभाई पटेल यांच्या जयंतीनिमित्त आयोजित एकता परेडमध्ये रायडर्स सहभागी होतील. 31 ऑक्टोबर हा दिवस राष्ट्रीय एकता दिन म्हणून साजरा केला जातो.
या उपक्रमातून सुरक्षा दलांच्या सहभागासह राष्ट्रीय एकता आणि अमली पदार्थांविरोधातील जनजागृतीचा संदेश व्यापक स्तरावर पोहोचवण्याचा उद्देश आहे.
भारतात दरवर्षी 21 ऑक्टोबर रोजी राष्ट्रीय पोलीस स्मृतिदिन साजरा केला जातो. कर्तव्य बजावताना प्राणांचे बलिदान देणाऱ्या पोलिसांच्या स्मरणार्थ हा दिवस पाळला जातो.
या दिवसाचा संबंध 21 ऑक्टोबर 1959 रोजी घडलेल्या घटनेशी आहे. त्या दिवशी लडाखमधील हॉट स्प्रिंग्स परिसरात चिनी सैनिकांनी केलेल्या घातपाती हल्ल्याचा सामना करताना केंद्रीय राखीव पोलीस दलाचे 10 जवान शहीद झाले होते.
या जवानांच्या बलिदानाच्या स्मरणार्थ दरवर्षी राष्ट्रीय पोलीस स्मृतिदिन पाळला जातो. या दिवशी देशभरातील पोलीस आणि सुरक्षा दलांमधील शहीद कर्मचाऱ्यांचे स्मरण केले जाते आणि त्यांच्या कुटुंबीयांप्रती आदर व्यक्त केला जातो.
पोलिसांचे कर्तव्य, धैर्य आणि सेवा यांचा सन्मान करण्याबरोबरच नागरिकांच्या सुरक्षेतील त्यांची भूमिका अधोरेखित करण्याची संधी म्हणूनही हा दिवस महत्त्वाचा आहे.
