नवरात्रि काळात मंदिरातील अखंड ज्योतीव्यतिरिक्त घराच्या प्रवेशद्वार, तुळशी, स्वयंपाकघर, अलमारी आणि अंगणात दिवा लावणे शुभ मानले जाते. वास्तु आणि धार्मिक मान्यतांनुसार या ठिकाणी दिवा लावल्याने घरात सकारात्मक ऊर्जा टिकून राहते आणि देवी दुर्गेचे आशीर्वाद मिळतात.
तज्ज्ञांच्या मते, नवरात्रि दरम्यान या ठिकाणी दिवा लावण्याची परंपरा घरात समृद्धी, शांती आणि सुख कायम ठेवण्याशी संबंधित आहे. दिवा लावताना सुरक्षिततेची काळजी घेणे आवश्यक असल्याचेही नमूद करण्यात आले आहे.
प्रवेशद्वारावर दिवा लावणे
हिंदू परंपरेनुसार घराचे प्रवेशद्वार शुभतेचे प्रतीक मानले जाते. नवरात्रित सूर्यास्तानंतर मुख्य दरवाजाच्या उजव्या बाजूला तूप किंवा तेलाचा दिवा लावणे लाभदायक मानले जाते. या प्रथेमुळे घरातील नकारात्मकता कमी होते आणि देवीचे आशीर्वाद मिळतात, अशी मान्यता आहे.
प्रवेशद्वारावर दिवा लावल्याने घरात येणारे-जाणारे सदस्य सकारात्मक ऊर्जेच्या प्रभावाखाली राहतात. यामुळे घरातील समृद्धी आणि सुरक्षितता वाढते. अनेक वास्तु तज्ज्ञही ही पद्धत अवलंबण्याचा सल्ला देतात.
तुळशीजवळ दिवा लावणे
तुळशीला लक्ष्मीचे स्वरूप मानले जाते. नवरात्रित दररोज तुळशीजवळ तुपाचा दिवा लावल्याने घरातील वास्तुदोष कमी होतात, असे मानले जाते. यामुळे कुटुंबात सुख-शांती टिकून राहते आणि लक्ष्मीची कृपा राहते.
तज्ज्ञांच्या मते, तुळशीजवळ दिवा लावल्याने सकारात्मक ऊर्जा वाढते आणि देवी दुर्गेच्या उपस्थितीचे संकेत मिळतात. ही प्रथा आरोग्य आणि समृद्धीशी संबंधित मानली जाते.
स्वयंपाकघरात दिवा लावणे
स्वयंपाकघराला माता अन्नपूर्णेचे स्थान मानले जाते. नवरात्रिच्या नऊ दिवसांत रात्री स्वयंपाकघरात दिवा लावल्यास घरात अन्न आणि धनाची कमतरता राहत नाही, अशी मान्यता आहे.
या प्रथेमुळे कुटुंबातील सदस्यांच्या आरोग्य आणि समृद्धीशी संबंधित लाभ मिळतात. तसेच घरात अन्नसंपत्तीची सातत्यपूर्ण उपलब्धता दर्शवली जाते.
अलमारी किंवा तिजोरीत दिवा लावणे
धन आणि मौल्यवान वस्तू ठेवलेल्या ठिकाणी दिवा लावणे शुभ मानले जाते. नवरात्रित अलमारी किंवा तिजोरीत दिवा लावल्यास लक्ष्मी आणि दुर्गा देवीचे आशीर्वाद मिळतात, असे मानले जाते.
तज्ज्ञांच्या मते, यामुळे आर्थिक स्थैर्य आणि समृद्धी वाढते. तसेच कुटुंबातील आर्थिक ताण कमी होऊन गुंतवणूक, बचत आणि व्यवसायाशी संबंधित सकारात्मक परिणाम दिसून येतात.
अंगणात दिवा लावणे
नवरात्रित नऊ दिवस घराच्या अंगणात दिवा लावणे शुभ मानले जाते. वास्तुशास्त्रानुसार घराच्या मध्यभागी दिवा लावल्याने संपूर्ण घरात सकारात्मक ऊर्जा पसरते आणि वातावरण संतुलित राहते.
अंगणातील दिवा कुटुंबातील सदस्यांच्या मानसिक आणि आध्यात्मिक स्थितीवर परिणाम करतो, अशी मान्यता आहे. ही प्रथा धार्मिक तसेच कुटुंबीय शांतीसाठी उपयुक्त मानली जाते.
इतर ठिकाणे आणि खबरदारी
नवरात्रित पूजा स्थळी अखंड ज्योतीव्यतिरिक्त जिना, बाल्कनी आणि बाल्कनीच्या बाहेरील भागातही दिवा लावणे शुभ मानले जाते. या ठिकाणी दिवा लावल्याने घर आणि परिसरात सकारात्मक ऊर्जा टिकून राहते, असे तज्ज्ञांचे मत आहे.
दिवा लावताना तो जळत असताना दुर्लक्षित न ठेवण्याची आणि मुलांपासून किंवा पाळीव प्राण्यांपासून दूर ठेवण्याची सूचना करण्यात आली आहे. तूप किंवा तेलाचा दिवा वापरणे अधिक लाभदायक मानले जाते.
