‘मांजर गेली हज्जला’ ही म्हण तुम्ही नक्कीच ऐकली असेल, पण आता ऐका - उंदीर चालले अंतराळात! पण ही काही म्हण नाही, तर ती वस्तुस्थिती आहे, जी चीन आता खरी करणार आहे. खरं तर, चीन पहिल्यांदाच आपल्या अंतराळ स्थानकासाठी शेनझोउ-21 अंतराळयान शुक्रवारी प्रक्षेपित करणार आहे.
जिउक्वान: म्हण आहे, मांजर गेली हज्जला, पण आता ती नव्या अंदाजात ऐकण्याची वेळ आहे - उंदीर चालले अंतराळात! ही काही मस्करी नाही, तर चीनच्या महत्त्वाकांक्षी अंतराळ कार्यक्रमाचा भाग आहे. चीनने शुक्रवारी आपल्या नवीन मानवयुक्त मिशन शेनझोउ-21 (Shenzhou-21) अंतर्गत तीन अंतराळवीरांसह चार उंदरांनाही अंतराळाच्या प्रवासावर पाठवले आहे.
चीनने पहिल्यांदाच आपल्या स्पेस स्टेशनवर वैज्ञानिक प्रयोगासाठी इतर सजीवांना समाविष्ट केले आहे. हे मिशन चीनच्या तांत्रिक क्षमतेचे आणि वैज्ञानिक महत्त्वाकांक्षेचे प्रतीक आहे.
शेनझोउ-21 मिशनचे प्रक्षेपण
चीनचे हे ऐतिहासिक मिशन उत्तर-पश्चिम चीनमधील जिउक्वान सॅटेलाइट लॉन्च सेंटरमधून (Jiuquan Satellite Launch Center) यशस्वीरित्या प्रक्षेपित करण्यात आले. शेनझोउ-21 यान तीन अंतराळवीरांसह — कमांडर झांग लू (Zhang Lu), वू फेई (Wu Fei) आणि झांग होंगझांग (Zhang Hongzhang) — पाठवण्यात आले आहे.
झांग लू, जे यापूर्वी शेनझोउ-15 मिशनचाही भाग होते, या मोहिमेचे कमांडर आहेत. वू फेई, फक्त 32 वर्षांचे आहेत आणि आतापर्यंतचे सर्वात तरुण चिनी अंतराळवीर बनले आहेत. तर, झांग होंगझांग एक पेलोड विशेषज्ञ (Payload Specialist) आहेत, ज्यांनी अंतराळात जाण्यापूर्वी नवीन ऊर्जा आणि प्रगत सामग्रीवर संशोधन केले होते.
हे तिन्ही अंतराळवीर चीनच्या तियानगोंग स्पेस स्टेशनमध्ये (Tiangong Space Station) वैज्ञानिक प्रयोग करतील, जिथे ही टीम अनेक तांत्रिक आणि जैविक अभ्यास मोहिमा पार पाडेल.
उंदीर अंतराळात का पाठवले जात आहेत?
या मिशनचा सर्वात मनोरंजक पैलू म्हणजे, चार उंदरांची अंतराळ यात्रा. चिनी विज्ञान अकादमीचे अभियंता हान पेई (Han Pei) यांच्या मते, या मिशनमध्ये दोन नर आणि दोन मादी उंदीर पाठवले आहेत. या उंदरांवर लक्ष ठेवले जाईल जेणेकरून याचा अभ्यास करता येईल की: भारहीनता (Microgravity) स्थितीमध्ये त्यांच्या शरीर आणि मेंदूवर काय परिणाम होतो.
मर्यादित आणि बंद जागेत (Confined Space) दीर्घकाळ राहिल्याने त्यांच्या वर्तणुकीत काय बदल होतात. हा प्रयोग केवळ उंदरांच्या शारीरिक स्थितीवरच नाही तर त्यांच्या जैविक आणि मानसिक वर्तनावरही प्रकाश टाकेल. या अभ्यासातून शास्त्रज्ञांना हे समजून घेण्यास मदत होईल की दीर्घकाळ चालणाऱ्या अंतराळ प्रवासादरम्यान मानवांवर अशा वातावरणाचा काय परिणाम होऊ शकतो.
सरकारी माध्यम चायना नॅशनल रेडिओ (CNR) नुसार, हे उंदीर पाच ते सात दिवस अंतराळ स्थानकात राहतील आणि नंतर शेनझोउ-20 यानाच्या मदतीने पृथ्वीवर परत आणले जातील.
