दिल्लीच्या शहरी विकासाला दीर्घकालीन दिशा देण्यासाठी केंद्र सरकारकडून ‘दिल्ली मास्टर प्लान 2047’चा आराखडा सादर करण्यात आला आहे. केंद्रीय आवासन एवं शहरी कार्य मंत्री मनोहर लाल खट्टर यांनी ही योजना मांडली. कार्यक्रमाला दिल्लीच्या मुख्यमंत्री रेखा गुप्ता, उपराज्यपाल तरनजीत सिंह संधू आणि वरिष्ठ अधिकारी उपस्थित होते. वाढत्या लोकसंख्येच्या गरजा लक्षात घेऊन दिल्लीमध्ये चांगल्या दर्जाची घरे, वेगवान सार्वजनिक वाहतूक आणि आधुनिक शहरी सुविधा उपलब्ध करून देणे हा मास्टर प्लानचा मुख्य उद्देश आहे.
दिल्ली मास्टर प्लान 2047 मध्ये गृहनिर्माणाला विशेष प्राधान्य देण्यात आले आहे. योजनेनुसार आगामी वर्षांत राजधानीत सुमारे 30 ते 40 लाख नवीन फ्लॅट जोडण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे. यामध्ये परवडणाऱ्या घरांना प्राधान्य देण्याचे नमूद करण्यात आले आहे.
मास्टर प्लानमध्ये जुन्या निवासी भागांच्या आधुनिकीकरणावरही लक्ष केंद्रित करण्यात आले आहे. 50 वर्षांहून अधिक जुन्या फ्लॅट्स आणि इमारतींच्या पुनर्विकासाची योजना आहे. याअंतर्गत जीर्ण इमारतींच्या जागी आधुनिक घरे विकसित केली जाऊ शकतात. पुनर्विकासासोबत रस्ते, पार्किंग, हरित क्षेत्र आणि इतर नागरी सुविधांमध्ये सुधारणा करण्याचीही योजना आहे.
दिल्लीच्या सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेला बळकटी देण्यासाठी मेट्रो नेटवर्कच्या विस्ताराचे लक्ष्य ठेवण्यात आले आहे. सध्या सुमारे 416 किलोमीटर असलेले मेट्रो नेटवर्क वाढवून 695 किलोमीटरपर्यंत नेण्याची योजना आहे.
मेट्रोच्या विस्तारासोबत रीजनल रॅपिड ट्रांजिट सिस्टम (RRTS)चाही विस्तार करण्याची योजना आहे. विद्यमान नेटवर्कव्यतिरिक्त सहा नवीन RRTS कॉरिडॉर विकसित करण्यास सहमती दर्शवण्यात आल्याचे सांगण्यात आले आहे. RRTSच्या माध्यमातून दिल्ली आणि राष्ट्रीय राजधानी क्षेत्रातील प्रमुख शहरांदरम्यान जलद सार्वजनिक वाहतूक उपलब्ध करून देण्याचे उद्दिष्ट आहे.
मास्टर प्लानमध्ये सराय काले खां, आनंद विहार आणि कश्मीरी गेट यांना प्रमुख ट्रांझिट हब म्हणून विकसित करण्याची योजना आहे. या केंद्रांवर मेट्रो, RRTS आणि इतर सार्वजनिक वाहतूक साधनांमध्ये अधिक चांगली इंटरकनेक्टिव्हिटी विकसित करण्याचे लक्ष्य ठेवण्यात आले आहे.
दिल्लीला शिक्षण, संशोधन आणि तंत्रज्ञानाचे प्रमुख केंद्र बनवण्यासाठी नरेला येथे सुमारे 138 हेक्टर क्षेत्रात एज्युकेशन हब विकसित करण्याची योजना आहे. येथे विद्यापीठे, संशोधन संस्था, कौशल्य विकास केंद्रे आणि स्टार्टअप सुविधांना प्रोत्साहन दिले जाणार आहे.
दिल्ली मास्टर प्लान 2047 मध्ये आधुनिक औद्योगिक आणि लॉजिस्टिक्स हब विकसित करण्याचाही प्रस्ताव आहे. हे हब महामार्ग, रेल्वे आणि प्रमुख शहरी रस्त्यांशी जोडले जातील. वेअरहाउसिंग, वितरण केंद्रे आणि मालवाहतूक सुविधांचा विकास करण्याची योजना आहे.
