दिल्ली-एनसीआरमध्ये वायुप्रदूषण धोकादायक पातळीवर, विषारी धुराच्या चादरीत राजधानी

राष्ट्रीय राजधानी दिल्ली आणि त्याला लागून असलेल्या एनसीआर (नॅशनल कॅपिटल रिजन) मध्ये पुन्हा एकदा विषारी धुराच्या (स्मॉग) चादरीने वेढले आहे. हिवाळ्याच्या सुरुवातीलाच वायुप्रदूषण धोकादायक पातळीवर पोहोचले आहे.

नवी दिल्ली: राष्ट्रीय राजधानी दिल्लीसह एनसीआरमध्ये धुक्याची आणि धुराच्या (स्मॉग) जाडसर थराने वेढले आहे, ज्यामुळे हवेची गुणवत्ता सतत ‘अत्यंत खराब’ श्रेणीत राहिली आहे. सेंट्रल पॉल्यूशन कंट्रोल बोर्ड (सीपीसीबी) नुसार, गुरुवारी सकाळी सात वाजता दिल्लीचा सरासरी वायु गुणवत्ता निर्देशांक (एक्यूआय) 300 नोंदवला गेला, जो अत्यंत खराब श्रेणीत येतो.

राजधानीतील अनेक भागांमध्ये हवेची गुणवत्ता धोकादायक पातळीवर आहे, ज्यात आनंद विहारमध्ये 318, अलीपूरमध्ये 284, बवानामध्ये 343, बुराडीमध्ये 312, चांदनी चौकमध्ये 331, द्वारकामध्ये 324, दिल्ली विमानतळाजवळ 257, आयटीओमध्ये 304, जहांगीरपुरीमध्ये 342, रोहिणीमध्ये 343, विवेक विहारमध्ये 319, आरकेपुरममध्ये 343, नरेलामध्ये 302 आणि मुंडकामध्ये 340 एक्यूआय (AQI) नोंदवला गेला.

दिल्लीतील अनेक भागांत हवा ‘धोकादायक’

राजधानीच्या अनेक भागांमध्ये हवेची गुणवत्ता दीर्घकाळापासून बिघडलेली आहे. आनंद विहारमध्ये AQI 318, बवानामध्ये 343, जहांगीरपुरीमध्ये 342, रोहिणीमध्ये 343, आरकेपुरममध्ये 343 आणि मुंडकामध्ये 340 नोंदवला गेला आहे. त्याचप्रमाणे चांदनी चौकमध्ये 331, द्वारकामध्ये 324, विवेक विहारमध्ये 319, बुराडीमध्ये 312, आयटीओमध्ये 304 आणि नरेलामध्ये 302 AQI नोंदवला गेला. दिल्ली विमानतळ परिसरात हा आकडा 257 होता, जो ‘खराब’ श्रेणीत येतो.

यापूर्वी बुधवारी 24 तासांचा सरासरी AQI 342 नोंदवला गेला होता, ज्यावरून प्रदूषण सातत्याने गंभीर असल्याचे स्पष्ट होते. तज्ज्ञांनुसार, थंड वाऱ्यांची कमतरता, शेतात काडीकचरा जाळणे, वाहनांमधून निघणारा धूर आणि बांधकाम कार्यांमुळे धुराची (स्मॉग) स्थिती अधिक गंभीर झाली आहे.

एनसीआरमधील शहरांनाही प्रदूषणाचा फटका

दिल्लीच्या आसपासच्या एनसीआर शहरांची परिस्थितीही फारशी चांगली नाही. नोएडाच्या सेक्टर-62 मध्ये AQI 265 नोंदवला गेला, जो ‘खराब’ श्रेणीत येतो. गाझियाबादच्या वसुंधरा परिसरात AQI 355 आणि इंदिरापुरममध्ये 291 नोंदवला गेला. गुरुग्रामच्या सेक्टर-51 मध्ये 210 आणि विकास सदन परिसरात 239 AQI होता.

तथापि, एनसीआरमधील इतर शहरांच्या तुलनेत फरीदाबादची परिस्थिती काही प्रमाणात चांगली दिसली. फरीदाबादच्या सेक्टर-30 मध्ये AQI 198 नोंदवला गेला, जो ‘मध्यम’ श्रेणीत येतो आणि संपूर्ण एनसीआरमधील सर्वात कमी प्रदूषित भागांपैकी एक आहे.

AQI श्रेणींचा अर्थ काय आहे?

CPCB ने ठरवलेल्या मानकांनुसार:

• 0 ते 50: चांगला
• 51 ते 100: समाधानकारक
• 101 ते 200: मध्यम
• 201 ते 300: खराब
• 301 ते 400: खूप खराब
• 401 ते 500: गंभीर

300 पेक्षा जास्त AQI गंभीर आरोग्य धोके निर्माण करू शकतो, विशेषतः लहान मुले, वृद्ध आणि दमा किंवा हृदयविकार असलेल्या रुग्णांसाठी.

कुठे किती आहे AQI?

डॉक्टरांचे म्हणणे आहे की, इतक्या खराब हवेत श्वास घेतल्याने डोळ्यात जळजळ, घसा खवखवणे, श्वास घेण्यास त्रास, खोकला आणि फुफ्फुसांशी संबंधित आजार वेगाने वाढू शकतात. दीर्घकाळ प्रदूषित हवेत राहिल्याने हृदयविकार, ब्रेन स्ट्रोक आणि क्रॉनिक रेस्पिरेटरी डिजीजचा धोका अनेक पटींनी वाढतो.