Ericsson Mobility Report नुसार भारतातील डिजिटल आणि दूरसंचार क्षेत्राची वाढ वेगाने सुरू असून 5G नेटवर्कचा विस्तार, परवडणाऱ्या स्मार्टफोन्सची उपलब्धता आणि सुधारित कव्हरेजमुळे देशातील 5G वापरकर्त्यांची संख्या आगामी वर्षांत मोठ्या प्रमाणात वाढण्याचा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे. तसेच मोबाइल डेटा वापरही सातत्याने वाढण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे.
भारतामध्ये मोबाइल नेटवर्क वापराचे स्वरूप झपाट्याने बदलत असून 5G हा या बदलाचा प्रमुख आधार ठरत आहे. Ericsson Mobility Report नुसार देशात 5G सेवांचा विस्तार अपेक्षेपेक्षा अधिक वेगाने होत आहे. सुधारित नेटवर्क उपलब्धता, परवडणारे 5G स्मार्टफोन्स आणि दुर्गम भागांपर्यंत पोहोचणारे नेटवर्क कव्हरेज यामुळे मोठ्या संख्येने ग्राहक नवीन तंत्रज्ञान स्वीकारत आहेत. अहवालानुसार भारत जगातील सर्वात वेगाने वाढणाऱ्या 5G बाजारांपैकी एक बनला असून आगामी वर्षांत या वाढीचा वेग आणखी वाढण्याची शक्यता आहे.
अहवालानुसार 2025 च्या अखेरीस भारतातील 5G सदस्यसंख्या सुमारे 43 कोटींवर पोहोचू शकते, जी एकूण मोबाइल सदस्यसंख्येच्या सुमारे 35 टक्के असेल. पुढील काळात 5G नेटवर्कचा विस्तार, सुधारित सेवा आणि स्मार्टफोन्सची वाढती उपलब्धता यामुळे हा आकडा आणखी वाढेल. 2031 पर्यंत देशातील 5G वापरकर्त्यांची संख्या 1.1 अब्जांच्या पुढे जाईल, असा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे. त्या वेळी एकूण मोबाइल सदस्यसंख्येमध्ये 5G चा वाटा सुमारे 81 टक्के असण्याची शक्यता आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, दूरसंचार कंपन्यांकडून नेटवर्क पायाभूत सुविधांमध्ये सातत्याने होणारी गुंतवणूक आणि ग्रामीण भागांपर्यंत कनेक्टिव्हिटी वाढवण्याचे प्रयत्न या वाढीस अधिक बळ देतील. 5G केवळ उच्च-गती इंटरनेटपुरते मर्यादित राहणार नसून शिक्षण, आरोग्य, उद्योग आणि डिजिटल सेवा यांसारख्या क्षेत्रांमध्येही महत्त्वाची भूमिका बजावेल.
भारत आधीपासूनच जगातील सर्वात मोठ्या मोबाइल डेटा वापर करणाऱ्या देशांपैकी एक आहे. Ericsson च्या अहवालानुसार सध्या प्रति स्मार्टफोन सरासरी मासिक डेटा वापर सुमारे 37GB आहे. पुढील सहा वर्षांत तो वाढून दरमहा सुमारे 70GB पर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज आहे. डिजिटल कंटेंटची वाढती मागणी आणि उच्च-गती नेटवर्कची उपलब्धता ही या वाढीची कारणे मानली जात आहेत.
व्हिडिओ स्ट्रीमिंग, ऑनलाइन गेमिंग, क्लाउड कॉम्प्युटिंग आणि सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म्सचा वाढता वापर डेटा वापरामध्ये सातत्याने वाढ करत आहे. याशिवाय, 5G फिक्स्ड वायरलेस अॅक्सेस (FWA) सेवांचा विस्तारही डेटा वापराला चालना देत आहे. ही तंत्रज्ञान सेवा पारंपरिक ब्रॉडबँडची मर्यादित उपलब्धता असलेल्या भागांमध्ये उच्च-गती इंटरनेट पोहोचवण्यास मदत करत आहे.
सध्या भारतात 4G चा वाटा सर्वाधिक आहे. मात्र आगामी वर्षांत मोठ्या संख्येने वापरकर्ते 5G नेटवर्ककडे वळतील. अहवालानुसार 2025 मध्ये 4G वापरकर्त्यांची संख्या सुमारे 57 कोटी राहण्याचा अंदाज आहे, जी 2031 पर्यंत घटून सुमारे 16 कोटींवर येऊ शकते. हा बदल ग्राहक अधिक वेगवान आणि सुधारित कनेक्टिव्हिटी असलेल्या सेवांना प्राधान्य देत असल्याचे दर्शवतो.
अहवालात असेही नमूद करण्यात आले आहे की काही दूरसंचार कंपन्या नेटवर्क स्लायसिंगसारख्या प्रगत 5G सेवा सुरू करत आहेत. यामुळे एंटरप्राइज आणि प्रीमियम ग्राहकांना अधिक सानुकूलित आणि सुधारित नेटवर्क अनुभव मिळेल. जागतिक स्तरावरही 5G चा विस्तार सुरू असून भारत या परिवर्तनाचा एक प्रमुख केंद्र म्हणून उदयास येत आहे.
