हरियाणा सरकारने फरीदाबादमध्ये जलसंवर्धनाला चालना देण्यासाठी व्यापक योजना तयार केली आहे. या योजनेअंतर्गत प्रत्येक गावात पाच नवीन जलाशय उभारले जाणार असून, शहरातील सामुदायिक केंद्रे आणि उद्यानांमध्ये रेनवॉटर हार्वेस्टिंग प्रणाली बसवली जाणार आहे. या उपक्रमाचा उद्देश भूजल पातळी वाढवणे, पावसाच्या पाण्याचा अधिक प्रभावी वापर करणे आणि भविष्यातील पाणीटंचाईला तोंड देणे हा आहे.
फरीदाबादमध्ये सातत्याने घटणारी भूजल पातळी लक्षात घेऊन सरकारने जलसंवर्धनासाठी ही योजना सुरू केली आहे. या योजनेअंतर्गत पावसाचे पाणी शक्य तितक्या प्रमाणात जमिनीत मुरविण्याची व्यवस्था केली जाईल, ज्यामुळे येत्या वर्षांत पिण्याच्या पाण्याची टंचाई कमी करण्यास मदत होईल. अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, या अभियानाची अंमलबजावणी मान्सूनदरम्यान सुरू केली जाईल.
ग्रामीण भागात प्रत्येक गावात पाच नवीन जलाशय विकसित केले जातील. या जलाशयांमध्ये पावसाचे पाणी साठवले जाईल, जे हळूहळू जमिनीत झिरपून भूजल पातळी वाढविण्यास मदत करेल. तसेच या जलाशयांचा वापर सिंचन आणि इतर स्थानिक गरजांसाठीही केला जाऊ शकतो. या जलाशयांच्या देखभालीची जबाबदारी संबंधित ग्रामपंचायतींकडे सोपवली जाईल.
शहरी भागात पहिल्या टप्प्यात 50 सामुदायिक केंद्रांची निवड करण्यात येत असून, तेथे रेनवॉटर हार्वेस्टिंग प्रणाली बसवली जाईल. याशिवाय शहरातील सुमारे 300 उद्यानांमध्येही अशा प्रणाली उभारण्याची तयारी सुरू आहे. प्रत्येक प्रकल्पासाठी नगर निगमकडून नोडल अधिकाऱ्यांची नियुक्ती केली जाईल, जेणेकरून देखभालीअभावी या प्रणाली निष्क्रिय होणार नाहीत.
फरीदाबादमधील अनेक भागांमध्ये भूजल पातळी 500 फूटांपेक्षाही खाली गेली आहे. जिल्यातील पाणीपुरवठ्यासाठी नगर निगमचे सुमारे 1,690 ट्यूबवेल कार्यरत आहेत. मात्र, भूजल पातळी घसरल्यामुळे सुमारे 200 ट्यूबवेल निकामी झाले असून, अशा परिस्थितीत नवीन ठिकाणी ट्यूबवेल उभारावे लागत आहेत. त्यामुळे खर्च आणि संसाधनांवर अतिरिक्त ताण पडत आहे.
शहरातील वाढत्या लोकसंख्येमुळे पाण्याची मागणी सातत्याने वाढत आहे. सध्या जिल्याला दररोज सुमारे 330 एमएलडी पाण्याची आवश्यकता आहे, तर पुरवठा सुमारे 280 एमएलडी इतकाच होत आहे. दुसरीकडे, नगर निगम दोन सांडपाणी शुद्धीकरण प्रकल्पांच्या माध्यमातून 100 एमएलडीपेक्षा अधिक पाण्याचे शुद्धीकरण करत असून, जलस्रोतांचा अधिक प्रभावी वापर करण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.
सरकारच्या मते, पावसाच्या पाण्याच्या संवर्धनासाठीचा हा उपक्रम केवळ भूजल पातळी वाढविण्यापुरता मर्यादित राहणार नाही, तर मान्सूनदरम्यान जलभरावाच्या समस्याही कमी करण्यास मदत करेल. शहरी स्थानिक स्वराज्य संस्थांचे मंत्री विपुल गोयल यांनी नागरिकांना जलसंवर्धनाला जनसहभागाचे अभियान बनविण्याचे आणि पाण्याची बचत दैनंदिन जीवनाचा भाग बनविण्याचे आवाहन केले आहे.
