देवघरमधील बाबा बैद्यनाथ धाम येथे श्रावणी मेला आता अंतिम टप्प्यात पोहोचला आहे. सावनच्या चौथ्या सोमवारी शिव, सावन आणि सोमवार यांचा संयोग असल्याने देवघर शहरापासून मंदिर परिसरापर्यंत कांवरिया आणि भाविकांची मोठी गर्दी पाहायला मिळाली. बाबा बैद्यनाथ यांचा जलाभिषेक करण्यासाठी देशाच्या विविध भागांतून मोठ्या संख्येने शिवभक्त देवघरमध्ये दाखल झाले. जागरणच्या वृत्तानुसार, चौथ्या सोमवारी दोन लाखांहून अधिक कांवरिये बाबाधाममध्ये पोहोचल्याची माहिती समोर आली आहे.
श्रावणी मेळ्याच्या अंतिम टप्प्यात चौथ्या सोमवारसाठी भाविकांमध्ये आधीपासूनच उत्साह होता. रविवारपासूनच देवघरमध्ये कांवरियांची संख्या वाढू लागली. खांद्यावर कांवर, हातात गंगाजल आणि ‘बोल बम’च्या जयघोषासह शिवभक्त बाबा बैद्यनाथ मंदिराकडे जात होते. मंदिर परिसर आणि आसपासच्या भागात भगव्या वस्त्रांतील भाविकांची मोठी उपस्थिती दिसून आली.
देवघर जिल्हा प्रशासनाने मेळ्यादरम्यान गर्दी व्यवस्थापन आणि भाविकांच्या सुविधांसाठी व्यापक व्यवस्था केली आहे. जिल्हा प्रशासनाच्या अधिकृत माहितीनुसार, श्रावणी मेला संपूर्ण सावन महिन्यात चालतो आणि या काळात लाखो भाविक बाबा बैद्यनाथ मंदिरात पोहोचतात. सुलतानगंज येथून गंगाजल घेऊन कांवरिये सुमारे 109 किलोमीटरची पायी यात्रा करून बाबाधाममध्ये पोहोचतात आणि बाबा बैद्यनाथ ज्योतिर्लिंगावर जल अर्पण करतात.
चौथ्या सोमवारी सकाळपासूनच बाबाधाममध्ये धार्मिक वातावरण होते. कांवरियांचे जत्थे सातत्याने मंदिराकडे जात होते. मार्गावर ठिकठिकाणी उभारलेल्या सेवा शिबिरांमधून भाविकांना पाणी, भोजन आणि इतर आवश्यक सुविधा उपलब्ध करून देण्यात आल्या. कांवरियांसाठी करण्यात आलेल्या व्यवस्थेत पोलीस आणि प्रशासनासोबत स्वयंसेवी संस्थांनीही सहकार्य केले.
श्रावणी मेळ्यात सुलतानगंज येथून गंगाजल घेऊन देवघरपर्यंत पायी जाणे हा भाविकांच्या यात्रेचा महत्त्वाचा भाग आहे. देवघर जिल्हा प्रशासनानुसार, सुलतानगंजपासून बाबाधामचे अंतर सुमारे 105 किलोमीटर आहे, तर कांवरिया मार्गावरील एकूण पायी प्रवास सुमारे 109 किलोमीटर असल्याचे सांगण्यात आले आहे. या मार्गावर ‘बोल बम’च्या जयघोषाने संपूर्ण कांवरिया पथ दुमदुमत राहतो.
चौथ्या सोमवारच्या गर्दीच्या पार्श्वभूमीवर प्रशासनाने आधीपासूनच व्यवस्था केली होती. मंदिर परिसरासोबत कांवरिया मार्ग, प्रवेश आणि बाहेर पडण्याच्या मार्गांवर गर्दी नियंत्रणाची व्यवस्था करण्यात आली. भाविकांना रांगेतून पुढे नेण्यात आले, जेणेकरून एकाच ठिकाणी मोठी गर्दी होऊ नये. श्रावणी मेला 2026 साठी देवघर प्रशासनाने नो-एंट्री झोन, ड्युटी चार्ट आणि मेळ्याच्या व्यवस्थेशी संबंधित विविध निर्देशही जारी केले आहेत.
बाबा बैद्यनाथ मंदिरात जलाभिषेकासाठी आलेल्या भाविकांमध्ये चौथ्या सोमवारनिमित्त विशेष उत्साह दिसून आला. अनेक कांवरियांनी सावनच्या सोमवारी बाबा बैद्यनाथ यांचे दर्शन आणि जलाभिषेक हा विशेष पुण्याचा प्रसंग मानत असल्याचे सांगितले. त्यामुळे मेळा अंतिम टप्प्यात पोहोचला असतानाही भाविकांच्या संख्येत मोठी घट झाली नाही.
देवघरच्या रस्त्यांवर कांवरियांचे जत्थे सातत्याने दिसत होते. काही भाविक बाबा बैद्यनाथ यांचे नामस्मरण करत पायी पुढे जात होते, तर काही आपल्या सहकाऱ्यांसोबत ‘बोल बम’ आणि ‘हर-हर महादेव’चा जयघोष करत होते. कांवरिया पथावरील लांब रांगा आणि भगव्या वस्त्रांतील शिवभक्तांमुळे परिसरात धार्मिक वातावरण निर्माण झाले होते.
श्रावणी मेळ्यात झारखंड आणि बिहारसोबतच देशाच्या विविध राज्यांमधून भाविक देवघरमध्ये येतात. देवघर प्रशासनाच्या वेबसाइटनुसार, संपूर्ण सावन महिन्यात सुमारे 50 ते 55 लाख तीर्थयात्री बाबाधाममध्ये येण्याचा अंदाज असतो.
चौथ्या सोमवारच्या पार्श्वभूमीवर रेल्वे आणि रस्ते मार्गाने भाविकांची वाहतूकही वाढली. यापूर्वी भाविकांच्या सुविधेसाठी भागलपूर आणि देवघरदरम्यान श्रावणी मेला स्पेशल ट्रेन चालवण्यात आली होती. या ट्रेनमुळे भागलपूर, बांका, कटोरिया, चांदन यांसह अनेक भागांतील भाविकांना देवघरला पोहोचण्यासाठी अतिरिक्त पर्याय उपलब्ध झाला.
मोठ्या संख्येने भाविक उपस्थित असल्याने प्रशासनासमोर सुरक्षा आणि गर्दी व्यवस्थापनाचे आव्हान होते. मंदिर परिसरात एकाच वेळी मोठ्या संख्येने लोक जमा झाल्याने चेंगराचेंगरीसारखी परिस्थिती निर्माण होऊ नये यासाठी बॅरिकेडिंग आणि रांगेच्या व्यवस्थेवर विशेष लक्ष देण्यात आले. मेळ्याशी संबंधित अधिकारी आणि सुरक्षा कर्मचाऱ्यांना गर्दीच्या स्थितीवर सातत्याने लक्ष ठेवण्याचे निर्देश देण्यात आले.
देवघरमध्ये सोमवारी मंदिर परिसरातील धार्मिक हालचालीही वाढल्या. भाविकांनी बाबा बैद्यनाथ यांचा जलाभिषेक करण्यासोबत पूजा-अर्चना केली आणि कुटुंबाच्या सुख-समृद्धीसाठी प्रार्थना केली. मंदिर परिसरातील फुले-माळा, पूजासाहित्य आणि प्रसादाच्या दुकानांमध्येही मोठी वर्दळ होती.
दरम्यान, श्रावणी मेला 2026 साठी देवघर प्रशासनाची तयारी सुरू आहे. मंदिर आणि प्रवेशद्वारांची सजावट, विद्युत सजावट, गर्दी नियंत्रण आणि भाविकांच्या सुविधांशी संबंधित व्यवस्था प्रशासनाने आधीच निश्चित केल्या आहेत.
चौथ्या सोमवारी श्रावणी मेला अंतिम टप्प्याकडे पुढे सरकला. अंतिम टप्प्यातही भाविकांची संख्या मोठी राहिल्याने व्यवस्था कायम ठेवण्याचे आव्हान प्रशासनासमोर आहे. पुढील दिवसांतही कांवरियांची ये-जा सुरू राहण्याची शक्यता आहे.
चौथ्या सोमवारी दोन लाखांहून अधिक कांवरिये बाबाधाममध्ये पोहोचल्याने देवघरच्या रस्त्यांपासून मंदिर परिसरापर्यंत मोठी गर्दी झाली. ‘बोल बम’, ‘हर-हर महादेव’ आणि ‘जय बाबा बैद्यनाथ’च्या जयघोषाने परिसर दुमदुमला.
