भारत 6G तंत्रज्ञानाच्या विकासाच्या दिशेने सक्रियपणे पुढे जात असून 2030 पर्यंत त्याची अंमलबजावणी करण्याची योजना आहे. या उपक्रमात सरकारी संस्था, स्टार्टअप्स, संशोधन संस्था आणि 3GPP व International Telecommunication Union सारख्या जागतिक संघटनांचा सहभाग आहे.
6G तंत्रज्ञानाची प्रमुख वैशिष्ट्ये म्हणजे अत्यंत उच्च गती आणि अत्यल्प लेटन्सी. अंदाजानुसार, हे 5G च्या तुलनेत 10 ते 100 पट वेगवान असू शकते, ज्यामध्ये डेटा स्पीड 1 Tbps पर्यंत पोहोचू शकते. यामुळे मोठ्या फाइल्स आणि उच्च गुणवत्तेचे व्हिडिओ काही सेकंदांत डाउनलोड होऊ शकतील.
लेटन्सी म्हणजे डेटा ट्रान्सफरमधील विलंब जवळपास संपुष्टात येईल, ज्यामुळे रिअल-टाइम अनुभव अधिक सुरळीत होईल. गेमिंग, व्हिडिओ कॉलिंग आणि क्लाउड सेवांमध्ये वापरकर्त्यांना अखंड, जलद आणि स्थिर कनेक्टिव्हिटी मिळेल.
6G केवळ इंटरनेटच्या वेगापुरते मर्यादित नसून, संपूर्ण डिजिटल इकोसिस्टममध्ये बदल घडवू शकते. या तंत्रज्ञानाद्वारे रिअल-टाइम 3D होलोग्राम कॉल, स्मार्ट सिटी आणि सेल्फ-ड्रायव्हिंग वाहने यांसारख्या सुविधा शक्य होतील.
कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या एकत्रीकरणामुळे नेटवर्क स्वतः निर्णय घेण्यास सक्षम होतील. आरोग्य क्षेत्रात रिमोट सर्जरी आणि शिक्षण क्षेत्रात व्हर्च्युअल क्लासरूम यांसारख्या सुविधा व्यापक होऊ शकतात.
‘भारत 6G व्हिजन’ अंतर्गत सरकारने या क्षेत्रात ठोस पावले उचलली आहेत. 100 पेक्षा अधिक प्रकल्पांना मंजुरी देण्यात आली असून सुमारे 271 कोटी रुपयांची गुंतवणूक केली जात आहे. ही निधी स्टार्टअप्स, संशोधन संस्था आणि उद्योग क्षेत्राला देण्यात येत आहे.
यासोबतच भारत जागतिक मानकांच्या निर्धारणातही सहभाग घेत आहे. 3GPP आणि International Telecommunication Union यांसारख्या संघटनांसोबत सहकार्य केले जात आहे. सरकारचे लक्ष्य जागतिक पेटंट आणि मानकांमध्ये भारताचा किमान 10 टक्के वाटा साध्य करणे आहे.
