देशभरात उष्णतेची तीव्रता वाढत असून अनेक राज्यांमध्ये तापमान 44 अंश सेल्सियसच्या पुढे गेले आहे, परिणामी शाळांच्या वेळेत बदल आणि सुट्ट्या जाहीर करण्यात आल्या आहेत तसेच हीटवेवसंदर्भात अलर्ट जारी करण्यात आले आहेत.
नवी दिल्ली/भोपाल/जयपूर/लखनऊ: भारतातील अनेक भागांमध्ये उष्णतेने विक्रम मोडले असून हीटवेवची परिस्थिती सातत्याने गंभीर होत आहे. उत्तर भारतापासून पश्चिम आणि पूर्वेकडील राज्यांपर्यंत तापमान 44 अंश सेल्सियसच्या वर पोहोचले आहे, ज्यामुळे जनजीवनावर व्यापक परिणाम होत आहे. हवामान विभागाने पुढील काही दिवसांत अधिक उष्णतेचा इशारा दिला असून प्रशासन सतर्क झाले आहे.
गुरुवारी राजस्थान, उत्तर प्रदेश आणि महाराष्ट्रातील अनेक शहरांमध्ये तापमान धोकादायक पातळीवर पोहोचले. श्रीगंगानगर येथे सर्वाधिक 44.5°C तापमान नोंदवले गेले. याशिवाय प्रयागराज आणि अमरावती येथे 44.4°C, तर अकोला येथे 44.3°C तापमान नोंदवले गेले.
हे तापमान सामान्यपेक्षा अनेक अंशांनी जास्त असून हीटवेवच्या प्रभावाचे संकेत देते. तज्ज्ञांच्या मते हवामान बदल आणि शहरीकरणामुळे अशा अत्यंत तापमानाच्या घटनांमध्ये वाढ होत आहे.
तीव्र उष्णतेच्या पार्श्वभूमीवर विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षेसाठी अनेक राज्यांनी उपाययोजना केल्या आहेत. राजस्थानातील जयपूर, कोटा, चित्तौडगड, जैसलमेर आणि दौसा येथे शाळांची वेळ सकाळी 7:30 वाजता करण्यात आली आहे.
ओडिशातील कटक, रायगडा, झारसुगुडा आणि गंजाम या जिल्ह्यांमध्ये शाळा आणि महाविद्यालये तात्पुरती बंद करण्यात आली आहेत. प्रशासनाने 26 ते 27 एप्रिलपर्यंत सुट्ट्या वाढवण्याचा निर्णय घेतला आहे.
तीव्र उष्णतेचा परिणाम श्रमिकांच्या कामावरही झाला आहे. राजस्थानातील बीकानेर, झुंझुनूं आणि जैसलमेर येथे सरकारी योजनांअंतर्गत काम करणाऱ्या मजुरांसाठी वेळेत बदल करण्यात आला आहे. आता त्यांना सकाळी 6 ते दुपारी 1 वाजेपर्यंतच काम करण्याची परवानगी आहे.
दक्षिण भारतातही उष्णतेचा परिणाम दिसून येत आहे. कन्नूर (केरळ) येथे उष्माघातामुळे एका व्यक्तीचा मृत्यू झाला असून हा या हंगामातील पहिला नोंदवलेला प्रकार आहे. आरोग्य विभागाने नागरिकांना सतर्क राहण्याचा आणि दिवसा बाहेर जाणे टाळण्याचा सल्ला दिला आहे.
ओडिशामध्ये तापमान झपाट्याने वाढत आहे. झारसुगुडा आणि तालचेर येथे तापमान 44°C पर्यंत पोहोचले असून राज्यातील 24 हून अधिक ठिकाणी तापमान 40°C पेक्षा जास्त नोंदवले गेले आहे. वाढत्या उष्णतेमुळे आरोग्य आणि शिक्षण क्षेत्रात प्रतिबंधात्मक उपाययोजना करण्यात येत आहेत.
हवामान विभागाच्या माहितीनुसार 25 आणि 26 एप्रिल रोजी देशातील अनेक भागांमध्ये हीटवेव अधिक तीव्र होऊ शकते.
25 एप्रिल रोजी दिल्ली, राजस्थान, उत्तर प्रदेश, मध्य प्रदेश, हरियाणा आणि पंजाब या उत्तर व मध्य भारतातील राज्यांमध्ये हीटवेवची शक्यता आहे, तर गुजरात, तमिळनाडू आणि पश्चिम बंगालमध्ये उष्ण आणि दमट हवामान राहण्याचा अंदाज आहे.
26 एप्रिल रोजी बिहार, महाराष्ट्र, राजस्थान, दिल्ली आणि उत्तर प्रदेशमध्ये हीटवेव सुरू राहण्याचा अंदाज आहे. काही भागांत रात्रीदेखील तापमान जास्त राहण्याची “वार्म नाईट” परिस्थिती निर्माण होऊ शकते.
तज्ज्ञांच्या मते अशी उष्णता आरोग्यासाठी गंभीर धोका ठरू शकते. उष्माघात, निर्जलीकरण आणि थकवा यांसारख्या समस्या वाढू शकतात. लहान मुले, ज्येष्ठ नागरिक आणि बाहेर काम करणाऱ्या लोकांनी विशेष काळजी घेण्याची आवश्यकता आहे.
