भारत सरकारने कैलाश मानसरोवर यात्रा 2026 साठी अर्ज प्रक्रिया सुरू केली असून ही यात्रा जून ते ऑगस्ट 2026 दरम्यान आयोजित केली जाईल. इच्छुक श्रद्धाळूंना 19 मे 2026 पर्यंत ऑनलाइन अर्ज करता येणार आहे.
या वर्षी यात्रा दोन प्रमुख मार्गांनी आयोजित केली जाईल. पहिला मार्ग उत्तराखंडमधील लिपुलेख दर्र्यामार्गे असेल, तर दुसरा मार्ग सिक्किममधील नाथू ला दर्र्यामार्गे जाईल. सरकारी माहितीनुसार, एकूण 100 तीर्थयात्री या यात्रेत सहभागी होतील. त्यांना 10-10 च्या गटांमध्ये विभागले जाईल. 50 प्रवासी उत्तराखंड मार्गाने आणि 50 प्रवासी सिक्किम मार्गाने प्रवास करतील. ही यात्रा भारत आणि चीन यांच्यातील समन्वयाने आयोजित केली जाते, कारण कैलाश पर्वत आणि मानसरोवर सरोवर तिबेट स्वायत्त प्रदेशात स्थित आहेत.
कैलाश मानसरोवर यात्रेसाठी अर्ज प्रक्रिया पूर्णपणे डिजिटल करण्यात आली आहे. इच्छुक अर्जदार अधिकृत पोर्टल kmy.gov.in वर नोंदणी करू शकतात. अर्ज करण्यासाठी प्रथम वेबसाइटवर लॉगिन तयार करणे आवश्यक आहे, त्यानंतर आवश्यक तपशील भरून फॉर्म सादर करावा लागेल. निवड प्रक्रिया पारदर्शक आणि निष्पक्ष ठेवण्यासाठी संगणक-निर्मित यादृच्छिक प्रणालीचा वापर केला जाईल. यात लिंग संतुलनाचाही विचार केला जाईल, ज्यामुळे पुरुष आणि महिला श्रद्धाळूंना समान संधी मिळेल.
विदेश मंत्रालयाने स्पष्ट केले आहे की कोणतीही ऑफलाइन प्रक्रिया, जसे पत्र किंवा फॅक्स पाठविण्याची गरज नाही. सर्व माहिती आणि अद्यतने केवळ अधिकृत वेबसाइटवर उपलब्ध असतील. वेबसाइटवर अभिप्राय आणि सहाय्य पर्याय देखील उपलब्ध आहेत.
कैलाश पर्वत आणि मानसरोवर सरोवर हे जगातील पवित्र तीर्थस्थळांपैकी मानले जातात. हिंदू मान्यतेनुसार कैलाश पर्वत भगवान शिव यांचे निवासस्थान मानले जाते, तर मानसरोवर सरोवर आध्यात्मिक शुद्धता आणि मोक्षाचे प्रतीक मानले जाते. ही यात्रा हिंदू धर्माबरोबरच जैन आणि बौद्ध धर्मीयांसाठीही महत्त्वाची आहे. जैन धर्मात याचा संबंध पहिल्या तीर्थंकर ऋषभदेव यांच्याशी जोडला जातो, तर बौद्ध धर्मात हे एक पवित्र स्थळ मानले जाते.
कोविड-19 महामारीमुळे 2020 मध्ये ही यात्रा स्थगित करण्यात आली होती. त्यानंतर भारत-चीन सीमावरील तणाव, विशेषतः पूर्व लडाख क्षेत्रातील लष्करी गतिरोधामुळे ही यात्रा अनेक वर्षे खंडित राहिली. दोन्ही देशांमधील संबंध सुधारण्याच्या प्रयत्नांनंतर 2025 मध्ये ही यात्रा पुन्हा सुरू करण्यात आली.
