मरजाने सत्रापी यांचे वयाच्या 56 व्या वर्षी निधन झाले आहे. त्यांच्या निधनाची पुष्टी फ्रान्सच्या राष्ट्रपती कार्यालयाने आणि अनेक आंतरराष्ट्रीय माध्यम संस्थांनी केली आहे.
जागतिक स्तरावर प्रसिद्ध लेखिका, ग्राफिक कादंबरीकार, चित्रपट दिग्दर्शक आणि मानवाधिकार कार्यकर्त्या मरजाने सत्रापी यांच्या निधनामुळे साहित्य, चित्रपट आणि मानवाधिकार क्षेत्रात शोक व्यक्त करण्यात आला आहे. सत्रापी यांना विशेषतः त्यांच्या आत्मचरित्रात्मक ग्राफिक कादंबरी मालिकेसाठी Persepolis ओळखले जात होते. या मालिकेने इराणमधील सामाजिक आणि राजकीय परिस्थिती जागतिक वाचकांपर्यंत पोहोचविण्यात भूमिका बजावली होती.
मरजाने सत्रापी यांचे 4 जून 2026 रोजी पॅरिस येथे निधन झाले. त्यांच्या कुटुंबीय आणि निकटवर्तीय मित्रांच्या माहितीनुसार, त्या काही काळापासून वैयक्तिक दुःख आणि भावनिक आव्हानांचा सामना करत होत्या. त्यांचे पती, चित्रपट निर्माते आणि अभिनेते मटियास रिपा यांचेही सुमारे एक वर्षापूर्वी निधन झाले होते.
मरजाने सत्रापी यांच्या निधनानंतर फ्रान्सचे राष्ट्रपती Emmanuel Macron आणि त्यांच्या पत्नी ब्रिजिट मॅक्रॉन यांनी शोक व्यक्त केला. जारी करण्यात आलेल्या निवेदनात त्यांनी सत्रापी यांना “स्वातंत्र्य आणि अभिव्यक्तीचा आवाज” असे संबोधले आणि त्यांच्या कलाकृतींनी वैयक्तिक अनुभवांना सार्वत्रिक मानवी कथांमध्ये रूपांतरित केल्याचे म्हटले.
राष्ट्रपतींनी सांगितले की, सत्रापी यांचे कार्य केवळ इराणची कथा नव्हते, तर स्वातंत्र्य, ओळख, संघर्ष आणि मानवी प्रतिष्ठा यांसारख्या सार्वत्रिक विषयांनाही त्यांनी मांडले. त्यांच्या कलाकृती जगभरातील लाखो वाचक आणि प्रेक्षकांना प्रेरणा देत राहतील, असेही त्यांनी म्हटले.
मरजाने सत्रापी यांना जागतिक स्तरावर ओळख त्यांच्या प्रसिद्ध ग्राफिक आत्मचरित्र Persepolis मुळे मिळाली. ही कलाकृती 2000 च्या दशकाच्या सुरुवातीला प्रकाशित झाली आणि अल्पावधीतच आंतरराष्ट्रीय बेस्टसेलर ठरली.
या पुस्तकात त्यांनी इराणमधील आपले बालपण, 1979 ची इस्लामिक क्रांती, सामाजिक बदल आणि वैयक्तिक संघर्ष यांचे चित्रण केले. त्यांच्या लेखनशैलीने गुंतागुंतीच्या राजकीय घटनांना मानवी दृष्टिकोनातून सादर केले. त्यामुळे या पुस्तकाचे विविध भाषांमध्ये भाषांतर झाले आणि ते जगभरातील वाचकांपर्यंत पोहोचले.
यानंतर याच कथेनुसार Persepolis हा अॅनिमेटेड चित्रपट तयार करण्यात आला. या चित्रपटाला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर व्यापक प्रशंसा मिळाली आणि अनेक प्रतिष्ठित पुरस्कारांसाठी नामांकन मिळाले.
मरजाने सत्रापी या केवळ लेखिका नव्हत्या, तर प्रभावी चित्रपट दिग्दर्शक आणि सामाजिक कार्यकर्त्याही होत्या. त्यांनी महिला हक्क, अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य आणि सामाजिक न्याय या विषयांवर सातत्याने भूमिका मांडली.
त्यांच्या चर्चित चित्रपटांमध्ये Chicken with Plums, Radioactive, The Voices, The Gang of the Jotas आणि Dear Paris यांचा समावेश आहे. या चित्रपटांमध्ये त्यांनी ओळख, स्मृती, विज्ञान, समाज आणि मानवी संबंध यांसारखे विषय सर्जनशील पद्धतीने मांडले.
मरजाने सत्रापी यांचा जन्म 22 नोव्हेंबर 1969 रोजी इराणमधील रश्त येथे झाला. किशोरवयात उच्च शिक्षणासाठी त्यांना ऑस्ट्रियाला पाठविण्यात आले, जिथे त्यांनी व्हिएन्ना येथे शिक्षण घेतले. त्यानंतर त्या फ्रान्समध्ये स्थायिक झाल्या आणि त्यांनी तेथेच आपले शिक्षण पूर्ण केले.
युरोपमध्ये वास्तव्यास असूनही त्यांच्या साहित्य आणि कलाकृतींमध्ये इराणी संस्कृती, इतिहास आणि सामाजिक अनुभवांची छाप कायम राहिली. त्यामुळे त्यांना पूर्व आणि पश्चिम यांच्यात सांस्कृतिक संवाद प्रस्थापित करणारा महत्त्वाचा आवाज म्हणून पाहिले जात होते.
