ओडिशातील किनारी शहर पुरी येथे आजपासून जगप्रसिद्ध भगवान जगन्नाथ रथयात्रेला प्रारंभ होत असून त्यासाठीच्या सर्व तयारी पूर्ण करण्यात आल्या आहेत. भगवान जगन्नाथ, त्यांचे मोठे बंधू भगवान बलभद्र आणि भगिनी देवी सुभद्रा यांच्या भव्य रथांना कडक सुरक्षा व्यवस्थेत ग्रँड रोडवर उभे करण्यात आले असून ते श्रीमंदिरातून गुंडिचा मंदिराकडे प्रस्थान करण्यासाठी सज्ज आहेत.
पुरी येथील जगन्नाथ रथयात्रा ही भारतातील सर्वात मोठ्या आणि ऐतिहासिक धार्मिक सोहळ्यांपैकी एक मानली जाते. दरवर्षी भारतासह जगातील विविध देशांमधून लाखो भाविक या सोहळ्यात सहभागी होण्यासाठी पुरी येथे येतात. भगवान जगन्नाथ, भगवान बलभद्र आणि देवी सुभद्रा भव्य रथांवर विराजमान होऊन श्रीमंदिरातून गुंडिचा मंदिरापर्यंतचा प्रवास करतात आणि भाविकांना दर्शन देतात.
ही रथयात्रा केवळ धार्मिक उत्सव नसून भारतीय संस्कृती, श्रद्धा आणि परंपरेचे जागतिक प्रतीक म्हणूनही ओळखली जाते. यंदाही मोठ्या संख्येने भाविक उपस्थित राहण्याची शक्यता लक्षात घेऊन प्रशासनाने व्यापक सुरक्षा आणि व्यवस्थापनाची तयारी केली आहे.
श्री जगन्नाथ मंदिर प्रशासन (SJTA) यांच्या माहितीनुसार, भगवान जगन्नाथ, भगवान बलभद्र आणि देवी सुभद्रा यांच्यासाठी तयार करण्यात आलेले तीनही पारंपरिक रथ पूर्णपणे सज्ज आहेत. भगवान बलभद्र यांचा तालध्वज, देवी सुभद्रा यांचा दर्पदलन आणि भगवान जगन्नाथ यांचा नंदीघोष हे रथ सिंहद्वारासमोरील ग्रँड रोडवर उभे करण्यात आले आहेत.
पारंपरिक धार्मिक विधीनुसार देवतांकडून आज्ञामाळा प्राप्त झाल्यानंतर रथ मंदिर परिसरातून बाहेर आणण्यात आले. यानंतर भाविकांना रथांचे दर्शन घेण्याबरोबरच ऐतिहासिक रथ ओढण्याच्या परंपरेत सहभागी होता येणार आहे.
पुरी रथयात्रा ही जगातील सर्वात मोठ्या सार्वजनिक धार्मिक सोहळ्यांपैकी एक मानली जाते. यंदाही लाखो भाविक पुरी येथे दाखल होण्याची अपेक्षा आहे. भारतातील विविध राज्यांबरोबरच अमेरिका, ब्रिटन, कॅनडा, ऑस्ट्रेलिया, नेपाळ, मॉरिशस आणि इतर देशांतील भाविकही या धार्मिक सोहळ्यात सहभागी होण्यासाठी आले आहेत.
रथयात्रेदरम्यान भाविक भगवान जगन्नाथ, भगवान बलभद्र आणि देवी सुभद्रा यांच्या रथांना दोरांच्या सहाय्याने ओढतात. धार्मिक मान्यतेनुसार या सेवेत सहभागी झाल्यास विशेष पुण्य प्राप्त होते.
मोठ्या जनसमुदायाच्या पार्श्वभूमीवर ओडिशा सरकार आणि सुरक्षा यंत्रणांनी बहुस्तरीय सुरक्षा व्यवस्था लागू केली आहे. अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, केंद्रीय सशस्त्र दलांच्या 15 कंपन्यांतील सुमारे 1,500 जवान तैनात करण्यात आले आहेत. याशिवाय ओडिशा पोलिसांचे सुमारे 13,000 कर्मचारी संपूर्ण सोहळ्यादरम्यान सुरक्षा व्यवस्था सांभाळणार आहेत.
राष्ट्रीय सुरक्षा रक्षक (NSG), रॅपिड अॅक्शन फोर्स (RAF), केंद्रीय राखीव पोलीस दल (CRPF) आणि सीमा सुरक्षा दल (BSF) यांचे जवानही सुरक्षा व्यवस्थेत सहभागी आहेत. गर्दी नियंत्रण, वाहतूक व्यवस्थापन आणि आपत्कालीन सेवांसाठी स्वतंत्र पथके नियुक्त करण्यात आली असून भाविकांना कोणतीही अडचण येऊ नये यासाठी आवश्यक व्यवस्था करण्यात आली आहे.
यंदा सुरक्षा व्यवस्था अधिक मजबूत करण्यासाठी आधुनिक तंत्रज्ञानाचाही वापर करण्यात येत आहे. ओडिशा पोलिसांच्या माहितीनुसार, संपूर्ण सोहळ्यावर ड्रोन आणि अँटी-ड्रोन प्रणालीद्वारे देखरेख ठेवली जाणार आहे. तसेच संवेदनशील भागांमध्ये सीसीटीव्ही कॅमेरे बसविण्यात आले असून नियंत्रण कक्षातून संपूर्ण सोहळ्यावर सातत्याने नजर ठेवली जाणार आहे.
सागरी सुरक्षेच्या दृष्टीने भारतीय नौदल, भारतीय तटरक्षक दल आणि ओडिशा मरीन पोलिसांनी संयुक्त गस्त सुरू केली आहे. समुद्रकिनाऱ्यावर सुमारे 500 लाइफगार्ड तैनात करण्यात आले असून कोणत्याही आपत्कालीन परिस्थितीत तात्काळ मदत उपलब्ध करून देण्याची व्यवस्था करण्यात आली आहे.
