नागपूरच्या रेशीमबाग येथील डॉ. हेडगेवार स्मारक समितीने अयोध्या येथे श्रीराम जन्मभूमीवर उभारण्यात आलेल्या भव्य मंदिराच्या निर्माणकार्याशी संबंधित प्रयत्नांचा सन्मान करण्यासाठी आयोजित कार्यक्रमात राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे प्रमुख मोहन भागवत यांनी “राम राज्य” या संकल्पनेवर सविस्तर विचार मांडले.
या कार्यक्रमात गोविंद देव गिरी आणि सुरेश जोशी यांच्यासह अनेक मान्यवर उपस्थित होते. अयोध्या येथील राम मंदिराच्या बांधकामासाठी योगदान देणाऱ्यांचा गौरव करण्याच्या उद्देशाने हा सन्मान समारंभ आयोजित करण्यात आला होता.
भागवत यांनी आपल्या भाषणात नमूद केले की अयोध्या येथील मंदिरनिर्माण हे कोणत्याही एका व्यक्ती किंवा संस्थेचे फलित नसून, ते सामूहिक प्रयत्नांचे प्रतीक आहे. त्यांनी उदाहरण देत सांगितले की भगवान श्रीकृष्णांनी गोवर्धन पर्वत उचलल्याच्या कथेत जसे सर्वांचा सहभाग आवश्यक होता, त्याचप्रमाणे मंदिरनिर्माणही समाजाच्या एकत्रित सहकार्यामुळे शक्य झाले.
ते म्हणाले की, “जोपर्यंत प्रत्येकजण आपापली ‘लाकडी’ लावत नाही, तोपर्यंत मोठे कार्य पूर्ण होत नाही,” आणि यामधून समाजाच्या सहभाग आणि सामूहिक जबाबदारीचे महत्त्व अधोरेखित केले.
भागवत यांनी भारताच्या जागतिक भूमिकेबाबतही भाष्य केले. त्यांनी सांगितले की भारताचा उत्थान केवळ आर्थिक किंवा राजकीय नसून, सांस्कृतिक आणि आध्यात्मिक स्तरावरही महत्त्वाचा आहे. त्यांच्या मते, भारताची ओळख त्याच्या मूल्यांमध्ये आणि परंपरांमध्ये आहे आणि त्याच माध्यमातून तो जगाला दिशा देऊ शकतो.
ते पुढे म्हणाले की इतिहासात श्री अरविंद यांसारख्या विचारवंतांनी भारताच्या पुनरुत्थानाचा उल्लेख केला होता आणि सध्याच्या काळात ही प्रक्रिया वेगाने पुढे जाताना दिसत आहे.
आपल्या भाषणात त्यांनी भारतातील राजकीय बदलांचाही उल्लेख केला. त्यांनी सांगितले की मागील काही दशकांत देशाने आपल्या ओळखीबाबत विविध टप्प्यांतून जात नवीन दिशा स्वीकारली आहे. 2014 नंतरच्या राजकीय घटनांचा उल्लेख करत त्यांनी सांगितले की या बदलांमुळे देशाच्या आत्मविश्वासात वाढ झाल्याचे दिसते. तथापि, राष्ट्रनिर्माण ही सातत्याने चालणारी प्रक्रिया असून त्यात समाजातील प्रत्येक घटकाचा सहभाग आवश्यक असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
भागवत यांनी म्हटले की “राम राज्य” ही संकल्पना केवळ आदर्श शासकावर अवलंबून नसून आदर्श नागरिकांवरही आधारित असते. त्यांनी रामायणाचा संदर्भ देत सांगितले की त्यामध्ये भगवान राम यांच्या गुणांबरोबरच त्या काळातील प्रजेच्या आचरणाचेही वर्णन आहे.
त्यांच्या मते, समाजातील प्रत्येक व्यक्तीने आपल्या जीवनात नैतिकता, शिस्त आणि जबाबदारीचे पालन केल्यास “राम राज्य”ची पायाभरणी होते. त्यांनी नागरिकांना वैयक्तिक आणि सामाजिक जीवनात या मूल्यांचा अवलंब करण्याचे आणि आपल्या कार्यक्षेत्रात सकारात्मक बदल घडवण्याचे आवाहन केले.
