भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या (RBI) मौद्रिक धोरण समितीची (MPC) तीन दिवसीय बैठक बुधवारी सुरू झाली. आगामी महिन्यांमध्ये गृहकर्ज, वाहनकर्ज आणि वैयक्तिक कर्जांच्या ईएमआयवर परिणाम करणाऱ्या धोरणात्मक निर्णयांच्या दृष्टीने या बैठकीकडे लक्ष लागले आहे.
RBI चे गव्हर्नर संजय मल्होत्रा 5 जून 2026 रोजी बैठकीचे निष्कर्ष जाहीर करणार आहेत. बाजार तज्ज्ञांच्या मते, यावेळी रेपो दरात बदल होण्याची शक्यता कमी आहे. मात्र, जागतिक आर्थिक परिस्थिती आणि महागाईचे संकेत धोरणात्मक निर्णयांवर प्रभाव टाकू शकतात.
अर्थतज्ज्ञ आणि बाजार विश्लेषकांमध्ये सर्वसाधारण मत असे आहे की RBI यावेळी रेपो दर 5.25 टक्क्यांवर कायम ठेवू शकते. Moneycontrol च्या सर्वेक्षणानुसार, 14 पैकी 10 तज्ज्ञांनीही केंद्रीय बँक धोरणात्मक दरांमध्ये कोणताही बदल करणार नसल्याचा अंदाज व्यक्त केला आहे.
तथापि, काही तज्ज्ञांनी असेही संकेत दिले आहेत की महागाईचा दबाव वाढल्यास भविष्यात व्याजदर वाढविण्याची शक्यता नाकारता येणार नाही.
गेल्या वर्षी RBI ने फेब्रुवारी 2025 पासून मौद्रिक सुलभतेची प्रक्रिया सुरू केली होती, ज्याअंतर्गत एकूण 125 बेसिस पॉइंट्सची कपात करण्यात आली होती. त्यानंतर फेब्रुवारी आणि एप्रिल 2026 च्या बैठकींमध्ये रेपो दर स्थिर ठेवण्यात आला होता.
यावेळी रेपो दरात कोणताही बदल न झाल्यास त्याचा थेट परिणाम ग्राहकांवर होईल. गृहकर्ज, वाहनकर्ज आणि इतर वैयक्तिक कर्जांच्या व्याजदरांमध्ये कोणतीही घट होणार नाही आणि ईएमआय सध्याच्या पातळीवरच राहील.
बँका सामान्यतः RBI कडून मिळणाऱ्या निधीच्या खर्चानुसार स्वतःचे व्याजदर निश्चित करतात. रेपो दर वाढल्यास बँका कर्जावरील व्याजदर वाढवतात, ज्यामुळे ईएमआय महाग होते. उलट, रेपो दरात कपात झाल्यास ईएमआय कमी होण्याची शक्यता निर्माण होते.
रेपो दर आणि महागाई यांचा थेट संबंध असतो. महागाई वाढल्यास RBI अनेकदा मागणी नियंत्रित करण्यासाठी व्याजदर वाढवते. यामागील उद्देश बाजारातील तरलता कमी करणे आणि खर्चाचा वेग नियंत्रित ठेवणे हा असतो.
रेपो दर वाढल्याने RBI कडून बँकांना मिळणारा निधी महाग होतो, ज्याचा परिणाम ग्राहकांवर होतो. बँका कर्जावरील व्याजदर वाढवतात, त्यामुळे ईएमआय वाढते आणि ग्राहक खर्च करण्याऐवजी बचतीकडे वळू शकतात.
याशिवाय, बँका मुदत ठेवींवरील (FD) व्याजदरही वाढवतात, ज्यामुळे गुंतवणुकीला प्राधान्य दिले जाते. परिणामी बाजारातील मागणी कमी होते आणि हळूहळू महागाईवर नियंत्रण मिळवण्यास मदत होते.
