इस्त्रायल आणि हिजबुल्लाह यांच्यात युद्धविरामाची घोषणा झाल्यानंतर अल्पावधीतच परिस्थिती पुन्हा तणावपूर्ण बनली असून, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी त्यांनी इस्त्रायलच्या नेतृत्वाला लेबनानमधील हिजबुल्लाहसोबतचा युद्धविराम कायम ठेवण्याचे आवाहन केल्याचे सांगितले आहे.
वॉशिंग्टनमध्ये माध्यमांशी बोलताना ट्रम्प यांनी सांगितले की, त्यांनी लेबनानमधील हिजबुल्लाहसोबतच्या युद्धविराम प्रयत्नांना पाठिंबा देण्याची विनंती इस्त्रायली नेतृत्वाकडे केली होती. इस्त्रायल आणि हिजबुल्लाह यांच्यात संघर्षविराम लागू झाल्यानंतर त्यांनी या घडामोडीला पश्चिम आशियातील स्थैर्याकडे जाणारे एक महत्त्वाचे पाऊल असे संबोधले.
ट्रम्प यांनी सांगितले की, ते दिवसभर इस्त्रायली अधिकाऱ्यांच्या संपर्कात होते आणि प्रदेशातील वाढता तणाव कमी करण्यासाठी सुरू असलेल्या राजनैतिक प्रयत्नांना त्यांनी पाठिंबा दिला. मात्र, त्यांनी इस्त्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांच्याशी थेट संवाद झाला होता की नाही, याबाबत स्पष्ट माहिती दिली नाही.
बेंजामिन नेतान्याहू यांच्याशी असलेल्या संबंधांबाबत ट्रम्प म्हणाले की, त्यांचे संबंध नेहमीच सकारात्मक राहिले आहेत. “बीबी यांच्यासोबतचे माझे संबंध नेहमी सकारात्मक राहिले आहेत. अनेकदा परिस्थितीत शांत राहून शहाणपणाने निर्णय घेणे आवश्यक असते,” असे त्यांनी म्हटले.
इस्त्रायल आणि हिजबुल्लाह यांच्यातील अलीकडील युद्धविराम अशा वेळी लागू झाला आहे, जेव्हा दोन्ही बाजूंतील ताज्या हल्ल्यांमुळे प्रादेशिक तणाव वाढला होता.
विविध राजनैतिक सूत्रांच्या माहितीनुसार, अमेरिका आणि कतार यांच्या मध्यस्थीमुळे दोन्ही पक्ष संघर्षविरामावर सहमत झाले. काही अहवालांनुसार, या प्रक्रियेला पुढे नेण्यात इराणनेही महत्त्वाची भूमिका बजावली. स्थानिक वेळेनुसार सकाळी ९ वाजल्यापासून युद्धविराम लागू झाल्याचे सांगण्यात आले आहे.
मात्र, इस्त्रायलने स्पष्ट केले आहे की कोणत्याही प्रकारचा सुरक्षा धोका निर्माण झाल्यास नागरिकांच्या सुरक्षेसाठी आवश्यक कारवाई सुरू ठेवली जाईल.
इस्त्रायल संरक्षण दलाचे (IDF) प्रवक्ते ब्रिगेडियर जनरल एफी डेफ्रिन यांनी सांगितले की, हिजबुल्लाहकडून होणाऱ्या कोणत्याही संभाव्य उल्लंघनाला तात्काळ प्रत्युत्तर देण्यासाठी सैन्य सज्ज राहील आणि राष्ट्रीय सुरक्षेबाबत कोणतीही तडजोड केली जाणार नाही.
ट्रम्प यांनी इस्त्रायल-हिजबुल्लाह युद्धविरामाचा संबंध अमेरिका आणि इराण यांच्यात नुकत्याच झालेल्या सामंजस्य कराराशी (Memorandum of Understanding) जोडला. त्यांनी या घडामोडीला प्रादेशिक शांततेसाठी सकारात्मक संकेत असल्याचे म्हटले.
प्रस्तावित कराराचा उद्देश पश्चिम आशियातील लष्करी तणाव कमी करणे आणि इराणसोबत ६० दिवसांच्या तांत्रिक व राजनैतिक चर्चेसाठी नवे मार्ग खुले करणे हा आहे. या कराराअंतर्गत दोन्ही पक्ष कायमस्वरूपी तोडगा काढण्याच्या दिशेने काम करण्यास आणि भविष्यातील चर्चांना पुढे नेण्यास सहमत झाले आहेत.
सूत्रांच्या माहितीनुसार, या चौकटीत प्रादेशिक लष्करी हालचालींवर मर्यादा आणणे, व्यापारी मार्गांची सुरक्षा सुनिश्चित करणे आणि आर्थिक सहकार्य वाढवणे यांसारख्या मुद्द्यांचा समावेश आहे. तसेच इराणच्या अणु कार्यक्रमाबाबत तांत्रिक स्तरावरील चर्चा आणि प्रादेशिक स्थैर्य बळकट करण्यावरही भर देण्यात आला आहे.
ट्रम्प यांनी संकेत दिले की अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष जेडी व्हान्स भविष्यात स्वित्झर्लंडमध्ये इराणसोबत प्रस्तावित शांतता चर्चेत सहभागी होऊ शकतात. तसेच विशेष दूत स्टीव्ह विटकॉफ स्वतंत्र राजनैतिक प्रयत्नांमध्ये सहभागी राहतील, असे त्यांनी सांगितले.
स्वित्झर्लंडमध्ये प्रस्तावित एक बैठक सध्या स्थगित करण्यात आली आहे. स्विस अधिकाऱ्यांनी भविष्यातील कोणत्याही बहुपक्षीय चर्चेसाठी आपण पूर्णपणे तयार असून आवश्यक तयारी सुरू असल्याचे म्हटले आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, इस्त्रायल-हिजबुल्लाह युद्धविराम तसेच अमेरिका, कतार आणि इतर प्रादेशिक शक्तींची मध्यस्थी पश्चिम आशियातील व्यापक शांतता प्रक्रियेचा पाया ठरू शकते. तथापि, सुरक्षा विषयक आव्हाने अद्याप कायम असून संघर्षविरामाचे यश दोन्ही पक्षांच्या बांधिलकीवर अवलंबून राहील. सध्या हा युद्धविराम दीर्घकाळ टिकतो का आणि अमेरिका-इराण राजनैतिक उपक्रम प्रदेशात स्थायी शांतता व स्थैर्याचा मार्ग मोकळा करू शकतो का, याकडे जागतिक समुदायाचे लक्ष लागले आहे.
