अमेरिकी विदेशी पोर्टफोलियो गुंतवणूकदारांची भारतीय बाजारातील हिस्सेदारी वाढ
जागतिक आर्थिक अस्थिरतेच्या पार्श्वभूमीवरही भारतीय शेअर बाजारात अमेरिकी विदेशी पोर्टफोलियो गुंतवणूकदारांची (FPI) हिस्सेदारी वाढली आहे. डिपॉझिटरी आकडेवारीच्या विश्लेषणानुसार, जानेवारी 2025 मध्ये 39.7 टक्के असलेली अमेरिकी FPI ची हिस्सेदारी जानेवारी 2026 मध्ये 41 टक्क्यांवर पोहोचली आहे.
बाजार निर्देशांकातील हालचाल
जानेवारी 2025 ते जानेवारी 2026 या कालावधीत बीएसई सेन्सेक्समध्ये 6.1 टक्क्यांची वाढ नोंदवण्यात आली. लार्ज-कॅप आणि प्रमुख क्षेत्रांतील गुंतवणुकीत वाढ झाल्यामुळे बीएसई सेन्सेक्स आणि निफ्टी 50 मध्ये वाढ झाली.
अमेरिकी FPI गुंतवणुकीची पातळी
जानेवारी 2026 पर्यंत अमेरिकी FPI ची एकूण गुंतवणूक 32.1 लाख कोटी रुपयांवर पोहोचली असून, जानेवारी 2025 मध्ये ही रक्कम 29.5 लाख कोटी रुपये होती. या कालावधीत अमेरिकी FPI कडून डेट आणि इक्विटी या दोन्ही विभागांमध्ये सुमारे 1 लाख कोटी रुपयांची शुद्ध विक्री झाली.
डेट आणि इक्विटी मालमत्तेतील बदल
डेट मालमत्तेत सुमारे 15,000 कोटी रुपयांची वाढ झाली आहे, तर इक्विटी मालमत्तेत 2.5 लाख कोटी रुपयांपेक्षा अधिक वाढ नोंदवण्यात आली आहे.
लार्ज-कॅप शेअर्समधील गुंतवणूक
जिओजित फायनान्शियल सर्व्हिसेसचे कार्यकारी संचालक सतीश मेनन यांच्या मते, अमेरिकी FPI ची गुंतवणूक प्रामुख्याने लार्ज-कॅप शेअर्समध्ये केंद्रित आहे. गेल्या एका वर्षात या कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये वाढ झाली आहे. अमेरिका आणि भारत यांच्यातील व्यापार करारासंबंधी अनिश्चितता कमी झाल्यामुळे गुंतवणूकदारांचा विश्वास वाढल्याचे त्यांनी नमूद केले.
जागतिक बाजारातील हालचालींचा परिणाम
मेनन यांनी असेही सांगितले की, अलीकडील काळात अमेरिकी शेअर बाजारातील कामगिरीमुळे अमेरिकी FPI इतर बाजारांकडे वळण्याची शक्यता आहे. तज्ज्ञांच्या मते, भविष्यात विदेशी पोर्टफोलियो गुंतवणूकदार भारतीय बाजारात पुन्हा खरेदी सुरू करू शकतात.
विदेशी गुंतवणूकदारांचा दृष्टिकोन
मिरे अॅसेट इन्व्हेस्टमेंट मॅनेजर्स (इंडिया) चे मुख्य गुंतवणूक अधिकारी नीलेश सुराणा यांनी सांगितले की, मागील 18 महिन्यांत भारतातील विदेशी गुंतवणूकदारांचा सहभाग काही प्रमाणात कमी झाला होता. 2024 मध्ये जागतिक मानकांच्या तुलनेत भारतीय बाजार महाग झाले होते आणि आर्थिक वाढ तसेच कंपन्यांच्या नफ्यात नरमाई दिसून आली होती.
कृत्रिम बुद्धिमत्तेतील गुंतवणूक प्रवाह
सुराणा यांच्या मते, जागतिक गुंतवणूकदार कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) क्षेत्रातील गुंतवणुकीवर अधिक लक्ष केंद्रित करत होते, जिथे भारतात तुलनेने मर्यादित संधी उपलब्ध होत्या. मात्र, या घटकांमध्ये आता बदल होत असल्याचे त्यांनी नमूद केले.
बाजारातील घसरणीचा परिणाम
भारतीय बाजारातील अलीकडील घसरणीमुळे गुंतवणूकदारांसाठी मूल्यांकन अधिक आकर्षक झाले, असे सुराणा यांनी सांगितले. यामुळे, काही प्रमाणात निधी बाहेर गेल्यानंतरही अमेरिकी FPI कडून नव्या गुंतवणुकीमुळे हिस्सेदारी वाढली आहे.
कर धोरणे आणि FPI प्रवाह
तज्ज्ञांच्या मते, मॉरिशस आणि इतर देशांमार्फत येणाऱ्या FPI गुंतवणुकीमध्ये अमेरिकेचा वाटा वाढण्यामागे कर व्यवस्था आणि विदेशी गुंतवणूक धोरणांचाही सहभाग आहे. हा प्रवाह त्या काळात वाढला, जेव्हा अमेरिकेने भारतावर काही शेजारी देशांच्या तुलनेत अधिक शुल्क लावले होते.
इक्विटी आणि डेट बाजारावरील परिणाम
FPI च्या वाढत्या हिस्सेदारीमुळे भारतीय इक्विटी आणि डेट बाजारावर परिणाम दिसून आला आहे. लार्ज-कॅप शेअर्समध्ये वाढलेल्या गुंतवणुकीमुळे प्रमुख निर्देशांकांमध्ये हालचाल झाली आहे. डेट बाजारातही FPI ची हिस्सेदारी वाढल्याने सरकारी आणि कॉर्पोरेट बाँड्समधील विदेशी गुंतवणूक कायम असल्याचे संकेत मिळतात.
