ବାଂଲାଦେଶ ସରକାର କୋଷ୍ଟ ଗାର୍ଡର ପାଞ୍ଚଟି ଜାହାଜର ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଛନ୍ତି। ଏଥିମଧ୍ୟରେ ‘ଜୟ ବାଂଲା’ ନାମ ସହ ୧୯୭୧ ମସିହାର ମୁକ୍ତି ସଂଗ୍ରାମ ସହ ଜଡ଼ିତ ଚାରିଜଣ ନେତାଙ୍କ ନାମ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ ଥିଲା। ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶେଖ ହସିନାଙ୍କ ଦଳ ଆୱାମୀ ଲିଗ୍ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ବିରୋଧ କରି ଏହାକୁ ଦେଶର ଐତିହାସିକ ପରିଚୟ ମିଟାଇବାର ପ୍ରୟାସ ବୋଲି ଅଭିଯୋଗ କରିଛି।
ପାଞ୍ଚଟି ଜାହାଜର ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଅନୁମୋଦନ
ବାଂଲାଦେଶର ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଗୁରୁବାର, ୫ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୬ରେ କୋଷ୍ଟ ଗାର୍ଡର ପାଞ୍ଚଟି ଜାହାଜର ନୂତନ ନାମକୁ ଅନୁମୋଦନ ଦେଇଥିଲା। ଏହା ପରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ସୂଚନା ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା।
‘ଢାକା ଟ୍ରିବ୍ୟୁନ୍’ର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, କୋଷ୍ଟ ଗାର୍ଡ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକର ନୂତନ ନାମ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ପଠାଇଥିଲା। ସମ୍ପୃକ୍ତ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଅନୁମୋଦନ ପରେ ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସମ୍ପର୍କିତ ଆଦେଶ ଜାରି କରାଯାଇଥିଲା।
ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ସୀମା-୩ ଶାଖା ପକ୍ଷରୁ ଜାରି ହୋଇଥିବା ଚିଠିରେ ବରିଷ୍ଠ ସହକାରୀ ସଚିବ ମସଫିକା ହୁସେନଙ୍କ ଦସ୍ତଖତ ରହିଛି।
ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, BCGS Joy Banglaର ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି BCGS Adommo Bangla ରଖାଯାଇଛି। ସେହିପରି BCGS Syed Nazrulର ନାମ BCGS Firoz Kabir, BCGS Tajuddinର ନାମ BCGS Nurul Islam, BCGS Mansur Aliର ନାମ BCGS M Humayun Kabir ଏବଂ BCGS Kamruzzamanର ନାମ BCGS Ashraf Siddiqui ରଖାଯାଇଛି।
ତେବେ ପୁରୁଣା ନାମଗୁଡ଼ିକୁ ହଟାଇବାର କାରଣ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଅଧିକାରିକ ଚିଠିରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇନାହିଁ।
ନାମ ହଟାଯାଇଥିବା ଚାରିଜଣ ନେତାଙ୍କ ଐତିହାସିକ ଭୂମିକା
ବାଂଲାଦେଶର ଇତିହାସରେ ଏହି ଚାରିଜଣ ନେତାଙ୍କର ବିଶେଷ ସ୍ଥାନ ରହିଛି। ସୟଦ ନଜରୁଲ ଇସଲାମ, ତାଜୁଦ୍ଦିନ ଅହମ୍ମଦ, କ୍ୟାପ୍ଟେନ୍ ଏମ୍. ମନସୁର ଅଲୀ ଏବଂ ଏଏଚ୍ଏମ୍ କମରୁଜ୍ଜମାନ ୧୯୭୧ ମସିହାର ମୁକ୍ତି ସଂଗ୍ରାମ ସମୟରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇଥିଲେ।
ସେହି ସମୟରେ ସୟଦ ନଜରୁଲ ଇସଲାମ ବାଂଲାଦେଶର ଅସ୍ଥାୟୀ ସରକାରର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଥିଲେ। ତାଜୁଦ୍ଦିନ ଅହମ୍ମଦ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଉଥିଲେ।
ଏମ୍. ମନସୁର ଅଲୀ ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ଥିବାବେଳେ ଏଏଚ୍ଏମ୍ କମରୁଜ୍ଜମାନ ଗୃହ, ରିଲିଫ୍ ଏବଂ ପୁନର୍ବାସ ବିଭାଗର ଦାୟିତ୍ୱରେ ଥିଲେ।
ପାକିସ୍ତାନଠାରୁ ଅଲଗା ହୋଇ ସ୍ୱାଧୀନ ବାଂଲାଦେଶ ଗଠନ ପାଇଁ ହୋଇଥିବା ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଏହି ନେତାମାନେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନିଭାଇଥିଲେ। ପରେ ୩ ନଭେମ୍ବର ୧୯୭୫ରେ ଢାକା କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଜେଲ୍ରେ ଏହି ଚାରିଜଣ ନେତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରାଯାଇଥିଲା।
ଜେଲ୍ ହତ୍ୟା ଦିବସର ଦୁଇ ଦିନ ପରେ ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନ ନିଷ୍ପତ୍ତି
ବାଂଲାଦେଶରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ୩ ନଭେମ୍ବରରେ ଜେଲ୍ ହତ୍ୟା ଦିବସ ପାଳନ କରାଯାଏ। ୧୯୭୫ ମସିହାରେ ହତ୍ୟାର ଶିକାର ହୋଇଥିବା ଚାରିଜଣ ଜାତୀୟ ନେତାଙ୍କୁ ଏହି ଦିନ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ଚଳିତ ବର୍ଷ ଜେଲ୍ ହତ୍ୟା ଦିବସର ଦୁଇ ଦିନ ପରେ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକର ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଦେଶ ଜାରି ହୋଇଥିଲା। ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯିବାର ସମୟକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ଆୱାମୀ ଲିଗ୍ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛି।
ଦେଶର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ଅବଦାନ ରଖିଥିବା ନେତାଙ୍କ ନାମ ସରକାରୀ ଜାହାଜରୁ ହଟାଇବାକୁ ସାଧାରଣ ପ୍ରଶାସନିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ ବୋଲି ଦଳ କହିଛି। ଏହା ବାଂଲାଦେଶର ମୁକ୍ତି ସଂଗ୍ରାମ ସହ ଜଡ଼ିତ ସ୍ମୃତି ଏବଂ ଜାତୀୟ ପରିଚୟକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିବାର ପ୍ରୟାସ ବୋଲି ଆୱାମୀ ଲିଗ୍ ଅଭିଯୋଗ କରିଛି।
‘ଜୟ ବାଂଲା’ ନାମ ହଟାଇବାକୁ ଆୱାମୀ ଲିଗ୍ର ବିରୋଧ
ଆୱାମୀ ଲିଗ୍ ନିଜ ବିବୃତ୍ତିରେ କହିଛି ଯେ ‘ଜୟ ବାଂଲା’ କେବଳ କୌଣସି ଗୋଟିଏ ରାଜନୈତିକ ଦଳର ସ୍ଲୋଗାନ୍ ନୁହେଁ। ଏହା ବାଂଲାଦେଶର ସ୍ୱାଧୀନତା ଏବଂ ୧୯୭୧ର ମୁକ୍ତି ସଂଗ୍ରାମ ସହ ଜଡ଼ିତ ଐତିହାସିକ ପରିଚୟର ପ୍ରତୀକ।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ତାରିକ ରହମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ବିଏନ୍ପି ସରକାର ଦେଶର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଇତିହାସ ସହ ଜଡ଼ିତ ପ୍ରତୀକଗୁଡ଼ିକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରୁଥିବା ଦଳ ଅଭିଯୋଗ କରିଛି।
ପୂର୍ବତନ ଅନ୍ତରୀଣ ସରକାରର ମୁଖ୍ୟ ମହମ୍ମଦ ୟୁନୁସଙ୍କ ନୀତିକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ଆୱାମୀ ଲିଗ୍ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛି। ପୂର୍ବରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏଭଳି ପ୍ରୟାସ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଜାରି ରହିଥିବା ଦଳ ଦାବି କରିଛି।
ଏହା ସହିତ ବିଏନ୍ପି ଏବଂ ଜମାତ୍-ଏ-ଇସଲାମୀ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ରାଜନୈତିକ ସମ୍ପର୍କକୁ ମଧ୍ୟ ଆୱାମୀ ଲିଗ୍ ସମାଲୋଚନା କରିଛି। ୧୯୭୧ର ମୁକ୍ତି ସଂଗ୍ରାମ ସମୟରେ ଜମାତ୍ର ତତ୍କାଳୀନ ନେତୃତ୍ୱର ଭୂମିକାକୁ ମଧ୍ୟ ଦଳ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛି।
ତେବେ ଇତିହାସ ମିଟାଇବା ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକର ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇଥିବା ଅଭିଯୋଗ ଆୱାମୀ ଲିଗ୍ ପକ୍ଷରୁ କରାଯାଇଛି।
ନୂତନ ନାମକୁ ନେଇ ସରକାରଙ୍କ ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ
ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକର ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ନେଇ ବାଂଲାଦେଶ ସରକାର ନିଜର ପକ୍ଷ ରଖିଛି।
ସ୍ଥାନୀୟ ଖବରକାଗଜ ‘ବିଡିନ୍ୟୁଜ୍24’ର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ବରିଷ୍ଠ ସଚିବ ମଞ୍ଜୁର ମୋର୍ଶେଦ ଚୌଧୁରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ପୂର୍ବରୁ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକର ନାମ ରାଜନୈତିକ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱଙ୍କ ନାମରେ ରଖାଯାଇଥିଲା। ଏବେ ସେହି ନାମ ବଦଳରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଅବସ୍ଥାରେ ଜୀବନ ହରାଇଥିବା କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇବା ପାଇଁ ନୂତନ ନାମ ରଖାଯାଇଛି।
କୋଷ୍ଟ ଗାର୍ଡ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ଯେଉଁ ଚାରିଜଣଙ୍କ ନାମରେ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକର ନାମକରଣ କରାଯାଇଛି, ସେମାନେ ନୌସେନା କିମ୍ବା କୋଷ୍ଟ ଗାର୍ଡ ସହ ଜଡ଼ିତ କର୍ମଚାରୀ ଥିଲେ।
ଫିରୋଜ କବୀରଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ସୁନ୍ଦରବନ ଅଞ୍ଚଳରେ ଖରାପ ପାଣିପାଗ ସମୟରେ ହୋଇଥିଲା। ନୁରୁଲ ଇସଲାମଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଚୋରା ଚାଲାଣ ବିରୋଧୀ ଅଭିଯାନ ସମୟରେ ହୋଇଥିଲା। ଏମ୍. ହୁମାୟୁନ କବୀର ୨୦୦୬ ମସିହାରେ ସମୁଦ୍ର ଡକାୟତଙ୍କ ସହ ମୁକାବିଲା କରିବା ସମୟରେ ନିହତ ହୋଇଥିଲେ। ଅଶରଫ ସିଦ୍ଦିକୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ଏକ ଅଭିଯାନ ସମୟରେ ହୋଇଥିଲା।
ସେବା ସମୟରେ ଜୀବନ ହରାଇଥିବା ଏହି କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ନୂତନ ନାମ ରଖାଯାଇଥିବା ସରକାର କହିଛନ୍ତି।
