ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି Donald Trump ଇରାନ ପକ୍ଷରୁ ଆସିଥିବା ନୂତନ ଶାନ୍ତି ଏବଂ ସିଜଫାୟାର ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଛନ୍ତି। ଏହା ପରେ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବ ଅଞ୍ଚଳରେ ତଣାପୋଡ଼ ଆହୁରି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ହୋର୍ମୁଜ୍ ସ୍ଟ୍ରେଟ୍ ସଙ୍କଟ, ତେଲ ଦରର ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ନେଇ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଚିନ୍ତା ବଢ଼ିଛି।
Donald Trump ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଟ୍ରୁଥ୍ ସୋସିଆଲରେ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଇ କହିଥିଲେ ଯେ ସେ ଇରାନୀ ପ୍ରତିନିଧିମାନଙ୍କର ଉତ୍ତର ପଢ଼ିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତାହା ତାଙ୍କୁ “ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପସନ୍ଦ ହୋଇନି” ଏବଂ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
ଏହି ବିବୃତି ପରେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ବରୁ ଚାଲିଥିବା ତଣାପୋଡ଼ ଆହୁରି ବଢ଼ିଛି। ପରମାଣୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ, ଅଞ୍ଚଳୀୟ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ପ୍ରତିବନ୍ଧକୁ ନେଇ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ବିବାଦ ଚାଲିଆସୁଛି।
ଇରାନ ପାକିସ୍ତାନର ମଧ୍ୟସ୍ଥତାରେ ଆମେରିକାକୁ ଏକ ନୂତନ କୂଟନୀତିକ ପ୍ରସ୍ତାବ ପଠାଇଥିଲା। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ପ୍ରସ୍ତାବରେ ଲେବାନନକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ସମଗ୍ର ଅଞ୍ଚଳରେ ଯୁଦ୍ଧ ଶେଷ କରିବାର ଦାବି, ଫାରସ୍ ଉପସାଗର ଏବଂ ହୋର୍ମୁଜ୍ ସ୍ଟ୍ରେଟ୍ରେ ସାମୁଦ୍ରିକ ସୁରକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା, ଇରାନ ଉପରେ ଲାଗିଥିବା ଆର୍ଥିକ ପ୍ରତିବନ୍ଧ ହଟାଇବା ଏବଂ ପରମାଣୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ ନେଇ ପୁନର୍ବାର ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ କରିବା ଭଳି ବିଷୟ ସାମିଲ ଥିଲା।
ଇରାନ କହିଛି ଯେ ତାହାର ଉତ୍ତର “ସକାରାତ୍ମକ ଏବଂ ବ୍ୟବହାରିକ” ଅଟେ, କିନ୍ତୁ ପରମାଣୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଉପରେ କୌଣସି ବଡ଼ ସମ୍ମତି ପାଇଁ ସେ ଇନକାର କରିଛି।
ଆମେରିକା ପୂର୍ବରୁ ଇରାନକୁ ୧୪ ସୂତ୍ରୀୟ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲା। ଏଥିରେ ସବୁଠାରୁ ମୁଖ୍ୟ ସର୍ତ୍ତ ଥିଲା ଯେ ଇରାନ କମ୍ ସେ କମ୍ ୧୨ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୟୁରେନିୟମ୍ ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବନ୍ଦ କରିବ।
ଏହା ସହ ଆମେରିକା ଦାବି କରିଥିଲା ଯେ ଇରାନ ନିଜ ପାଖରେ ଥିବା ପ୍ରାୟ ୪୪୦ କିଲୋଗ୍ରାମ ୬୦ ଶତଂଶ ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧିତ ୟୁରେନିୟମ୍ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବ। ପରିବର୍ତ୍ତେ ଆମେରିକା ପ୍ରତିବନ୍ଧରେ ରାହତ ଏବଂ ଫ୍ରିଜ୍ କରାଯାଇଥିବା ସମ୍ପତ୍ତି ମୁକ୍ତ କରିବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ରଖିଥିଲା।
ତେବେ ଇରାନ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ନିଜ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ବିରୋଧୀ ବୋଲି କହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲା।
ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବରେ ତଣାପୋଡ଼ର ପ୍ରମୁଖ କେନ୍ଦ୍ର ଏବେ ହୋର୍ମୁଜ୍ ସ୍ଟ୍ରେଟ୍ ହୋଇପଡ଼ିଛି, ଯାହା ବିଶ୍ୱର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତେଲ ପରିବହନ ମାର୍ଗ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ବଢ଼ୁଥିବା ବିବାଦ କାରଣରୁ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ବ୍ୟବସାୟିକ ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ ପ୍ରଭାବିତ ହେଉଛି।
ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଅନେକ ଦେଶର ଜାହାଜକୁ ନିଜ ମାର୍ଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଛି, ଯାହା ଫଳରେ ବିଶ୍ୱ ତେଲ ଯୋଗାଣ ଉପରେ ଚାପ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଏହା ପରେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ କଚ୍ଚା ତେଲ ଦର ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ୧୦୪ ଡଲାର ଉପରକୁ ପହଞ୍ଚିଛି।
ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବର ପରିସ୍ଥିତି ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଅସ୍ଥିର ହେଉଛି। ଲେବାନନରେ ଇସ୍ରାଏଲୀ ଆକ୍ରମଣରେ ଅନେକ ଲୋକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିବା ଖବର ମିଳିଛି ଏବଂ ଚିକିତ୍ସାକର୍ମୀମାନେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିବା କୁହାଯାଇଛି। ଅନ୍ୟପଟେ, ହୋର୍ମୁଜ୍ ଅଞ୍ଚଳରେ ଡ୍ରୋନ୍ ଆକ୍ରମଣ ଏବଂ ଜାହାଜ ଚଳାଚଳରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ଘଟଣା ଜାରି ରହିଛି।
United Arab Emirates ଏବଂ Kuwait ଡ୍ରୋନ୍ ଆଲର୍ଟ ଜାରି କରିଛନ୍ତି। କିଛି ଦେଶ ଇରାନ ଉପରେ ଅଞ୍ଚଳୀୟ ଅସ୍ଥିରତାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବାର ଅଭିଯୋଗ ଆଣିଛନ୍ତି।
ଇରାନ ସତର୍କ କରିଛି ଯେ ପଶ୍ଚିମ ଦେଶ, ବିଶେଷକରି ଆମେରିକା, France କିମ୍ବା United Kingdom ଯଦି ହୋର୍ମୁଜ୍ ସ୍ଟ୍ରେଟ୍ରେ ସାମରିକ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ବଢ଼ାନ୍ତି, ତେବେ ତାହାର “କଠୋର ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ଜବାବ” ଦିଆଯିବ। ଇରାନ ଦାବି କରିଛି ଯେ ଏହି କୌଶଳଗତ ଜଳପଥର ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ କେବଳ ତାହାର ଅଧିକାର ରହିଛି।
ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ନୂତନ କୂଟନୀତିକ ବିଫଳତା ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ଚିନ୍ତାର କାରଣ ହୋଇଛି। ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ, ଯଦି ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ପୁନର୍ବାର ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ ନହୁଏ, ତେବେ ଏହି ତଣାପୋଡ଼ ବଡ଼ ସାମରିକ କିମ୍ବା ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟରେ ପରିଣତ ହୋଇପାରେ।
ତେଲ ବଜାର, ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟାପାର ଏବଂ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବର ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ଏହାର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଯାଉଛି।
