କର୍ମଚାରୀ ରାଜ୍ୟ ବୀମା ନିଗମ (ESIC) ଏହାର ‘ନୂତନ କ୍ଷମା ଯୋଜନା 2025’ର ଶେଷ ତାରିଖକୁ 31 ଡିସେମ୍ବର 2026 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୃଦ୍ଧି କରିଛି। ଏହାଦ୍ୱାରା ଯୋଗ୍ୟ କମ୍ପାନୀ ଏବଂ ବୀମାଭୁକ୍ତ କର୍ମଚାରୀମାନେ କର୍ମଚାରୀ ରାଜ୍ୟ ବୀମା (ESI) ସମ୍ପର୍କିତ ପୁରୁଣା ଆଇନଗତ ବିବାଦର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଅତିରିକ୍ତ ସମୟ ପାଇବେ। ଯୋଜନାର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସର୍ତ୍ତ ପୂରଣ କରୁଥିବା କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକୁ କେତେକ ମାମଲାରେ ଜରିମାନାରୁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ ମିଳିପାରେ।
ଶ୍ରମ ଓ ନିଯୁକ୍ତି ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଗୁରୁବାର, 29 ଅକ୍ଟୋବରରେ ଏହି ସମୟସୀମା ବୃଦ୍ଧି ସମ୍ପର୍କରେ ସୂଚନା ଦେଇଛି। ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଯୋଜନା 30 ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2026ରେ ଶେଷ ହେବାର ଥିଲା। ସମ୍ପୃକ୍ତ କମ୍ପାନୀ ଏବଂ ସଂଗଠନଗୁଡ଼ିକର ସମୟସୀମା ବୃଦ୍ଧି ଦାବିକୁ ବିଚାର କରି ସରକାର ଅତିରିକ୍ତ ତିନି ମାସ ସମୟ ଦେଇଛନ୍ତି। ତେବେ ଯୋଜନାର ବର୍ତ୍ତମାନର ନିୟମ ଓ ସର୍ତ୍ତାବଳୀରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇନାହିଁ।
ESIC କ୍ଷମା ଯୋଜନାର ସମୟସୀମା କାହିଁକି ବୃଦ୍ଧି କଲା?
ପୁରୁଣା ଆଇନଗତ ବିବାଦଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନ ପାଇଁ ESIC 1 ଅକ୍ଟୋବର 2025ରେ ‘ନୂତନ କ୍ଷମା ଯୋଜନା 2025’ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା। ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ କମ୍ପାନୀ ଏବଂ ବୀମାଭୁକ୍ତ କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କୁ କର୍ମଚାରୀ ରାଜ୍ୟ ବୀମା ଆଇନ ସମ୍ପର୍କିତ ପୁରୁଣା ମାମଲାଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନ ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଏହି ଯୋଜନା ପାଇଁ ଏକ ବର୍ଷର ସମୟସୀମା ଧାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇଥିଲା। ତେବେ ଅଦାଲତରେ ବିଚାରାଧୀନ ଥିବା ପୁରୁଣା ମାମଲାଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଅଧିକ ସମୟ ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ଅନେକ କମ୍ପାନୀ ଓ ସଂଗଠନ ଦାବି କରିଥିଲେ।
ସମ୍ପୃକ୍ତ ପକ୍ଷମାନଙ୍କ ଦାବିକୁ ବିଚାର କରି ସରକାର ଯୋଜନାର ସମୟସୀମାକୁ 31 ଡିସେମ୍ବର 2026 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୃଦ୍ଧି କରିଛନ୍ତି। ଏହାଦ୍ୱାରା ଅଦାଲତରେ ବିଚାରାଧୀନ ମାମଲାଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକୁ ଅତିରିକ୍ତ ସମୟ ମିଳିବ ବୋଲି ଶ୍ରମ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ କହିଛି।
ବକେୟା ଅଂଶଦାନ ଓ ସୁଧ କିପରି ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ?
ଅନେକ କମ୍ପାନୀ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ESI ଅଂଶଦାନ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଜମା ନକରିବା କିମ୍ବା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ରାଶିଠାରୁ କମ୍ ଅର୍ଥ ଜମା କରିବା ସମ୍ପର୍କିତ ଆଇନଗତ ମାମଲାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛନ୍ତି। କେତେକ ମାମଲାରେ ESIC କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକର ବକେୟା ରାଶି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୃକ୍ତ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଏହି ରାଶିକୁ ନେଇ ଆପତ୍ତି ଉଠାଇଥିଲେ। ଫଳରେ କେତେକ ବିବାଦ ଅଦାଲତରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା।
ନୂତନ କ୍ଷମା ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ଏଭଳି ପୁରୁଣା ବିବାଦର ସମାଧାନ ପାଇଁ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକୁ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ବକେୟା ESI ଅଂଶଦାନ ଜମା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଏହା ସହିତ ବକେୟା ରାଶି ଉପରେ ଲାଗୁ ହେଉଥିବା ସୁଧ ମଧ୍ୟ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ଯୋଜନାର ସମସ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସର୍ତ୍ତ ପୂରଣ କରୁଥିବା କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକୁ ପୃଥକ ଭାବେ ଲାଗୁ ହୋଇଥିବା ଜରିମାନାରୁ ଛାଡ଼ ମିଳିପାରେ। ତେବେ ଏହାର ଅର୍ଥ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକୁ ବକେୟା ଅଂଶଦାନ ଓ ସୁଧ ଦେବାରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିବ ନୁହେଁ। କେବଳ ଯୋଜନାର ପରିସରଭୁକ୍ତ ଜରିମାନା ସମ୍ପର୍କିତ ବିବାଦରେ ଏହି ରିହାତି ମିଳିବ।
ବିବାଦୀୟ ଜରିମାନାର 10 ପ୍ରତିଶତ ଜମା କରି ସମାଧାନର ସୁଯୋଗ
କେତେକ କମ୍ପାନୀ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ESI ଅଂଶଦାନ ଏବଂ ଏହା ଉପରେ ଲାଗୁ ହୋଇଥିବା ସୁଧ ପୂର୍ବରୁ ଜମା କରିସାରିଛନ୍ତି। ତଥାପି ଜରିମାନା ସମ୍ପର୍କିତ ବିବାଦ ଯୋଗୁଁ ସେମାନଙ୍କ ମାମଲା ଅଦାଲତରେ ବିଚାରାଧୀନ ରହିଛି।
ESIC କ୍ଷମା ଯୋଜନାରେ ଏଭଳି କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସମାଧାନର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି। ସମ୍ପୃକ୍ତ ମାମଲା ଯୋଜନାର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସର୍ତ୍ତାବଳୀ ଅଧୀନରେ ଆସୁଥିଲେ, କମ୍ପାନୀ ବିବାଦୀୟ ଜରିମାନାର 10 ପ୍ରତିଶତ ରାଶି ଜମା କରି ସମାଧାନ ପାଇଁ ଆବେଦନ କରିପାରିବ।
ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, କୌଣସି କମ୍ପାନୀ ବିରୋଧରେ ଏକ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାର ଜରିମାନା ସମ୍ପର୍କିତ ମାମଲା ବିଚାରାଧୀନ ଥିବା ଏବଂ କମ୍ପାନୀ ESI ଅଂଶଦାନ ଓ ସୁଧ ପୂର୍ବରୁ ଜମା କରିଥିବା ସ୍ଥିତିରେ, 10 ହଜାର ଟଙ୍କା ଜମା କରି ମାମଲାର ସମାଧାନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଭାଗ ନେବାର ସୁଯୋଗ ମିଳିପାରେ।
ତେବେ କେବଳ 10 ପ୍ରତିଶତ ରାଶି ଜମା କରିଦେଲେ ମାମଲା ସ୍ୱତଃସ୍ଫୂର୍ତ୍ତ ଭାବେ ଶେଷ ହେବ ନାହିଁ। କମ୍ପାନୀକୁ ପ୍ରଥମେ ESICର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସର୍ତ୍ତଗୁଡ଼ିକ ପୂରଣ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଅଦାଲତର ଅନୁମୋଦନ ଆବଶ୍ୟକ ଥିବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ମଧ୍ୟ ପୂରଣ କରିବାକୁ ହେବ।
ବିଳମ୍ବରେ ଦସ୍ତାବିଜ ଦାଖଲ କରିଥିବା କମ୍ପାନୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସୁଯୋଗ
କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ସହ ଜଡ଼ିତ ଆବଶ୍ୟକ ରେକର୍ଡ ଓ ଦସ୍ତାବିଜ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଦାଖଲ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ସେହିପରି, ESI ଅଂଶଦାନ ଜମା କରିବାରେ ବିଳମ୍ବ ଯୋଗୁଁ ମଧ୍ୟ କେତେକ କମ୍ପାନୀ ବିରୋଧରେ ଆଇନଗତ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ହୋଇଥିଲା।
କ୍ଷମା ଯୋଜନାରେ ଏଭଳି ମାମଲାଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଆବଶ୍ୟକ ଦସ୍ତାବିଜ ଦାଖଲ କରିଥିବା କିମ୍ବା ବକେୟା ରାଶି ପୈଠ କରିଥିବା କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ନିଜ ମାମଲାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଆବେଦନ କରିପାରିବେ।
ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ବ୍ୟବସାୟ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଥିବା କେତେକ କମ୍ପାନୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଯୋଜନାରେ ସୁଯୋଗ ମିଳିପାରେ। ତେବେ ବନ୍ଦ ହୋଇଥିବା କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକର ସମସ୍ତ ପୁରୁଣା ମାମଲାରେ ଛାଡ଼ ମିଳିବ ନାହିଁ। ESIC ସମ୍ପୃକ୍ତ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାମଲାର ଯାଞ୍ଚ କରିବା ପରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବ।
କେଉଁ କମ୍ପାନୀ ଓ ବୀମାଭୁକ୍ତ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ମିଳିବ ସୁବିଧା?
ଏହି ଯୋଜନାର ପରିସରରେ ମୁଖ୍ୟତଃ 31 ମାର୍ଚ୍ଚ 2025 ସୁଦ୍ଧା ଅଦାଲତରେ ଦାଖଲ ହୋଇଥିବା ପୁରୁଣା ମାମଲାଗୁଡ଼ିକ ସାମିଲ ହୋଇଛି। ଏଥିରେ ESI ଅଂଶଦାନ, ଜରିମାନା ଏବଂ କର୍ମଚାରୀ ରାଜ୍ୟ ବୀମା ଆଇନ ସମ୍ପର୍କିତ କେତେକ ଆଇନଗତ ବିବାଦ ରହିଛି।
ବୀମାଭୁକ୍ତ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଯୋଜନାରେ ଏକ ପୃଥକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, କୌଣସି ବୀମାଭୁକ୍ତ କର୍ମଚାରୀ ଭୁଲ୍ ତଥ୍ୟ ଆଧାରରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ରାଶିଠାରୁ ଅଧିକ ସୁବିଧା ପାଇଥିଲେ, ଅତିରିକ୍ତ ଭାବେ ପାଇଥିବା ରାଶି ଫେରସ୍ତ କରି ବିବାଦର ସମାଧାନ କରିବାର ସୁଯୋଗ ମିଳିପାରେ।
ତେବେ ଠକେଇ, ଜାଲିଆତି କିମ୍ବା ଅପରାଧିକ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ସମ୍ପର୍କିତ ମାମଲାଗୁଡ଼ିକରେ ସାଧାରଣ କ୍ଷମା ମିଳିବ ନାହିଁ। ତେଣୁ ESIC ସମ୍ପର୍କିତ ସମସ୍ତ ପୁରୁଣା ଆଇନଗତ ମାମଲା ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ସ୍ୱତଃସ୍ଫୂର୍ତ୍ତ ଭାବେ ଶେଷ ହେବ ନାହିଁ।
31 ଡିସେମ୍ବର 2026 ସୁଦ୍ଧା କେଉଁଠି ଓ କିପରି ଆବେଦନ କରିବେ?
ପୁରୁଣା ଆଇନଗତ ମାମଲା ଅଦାଲତରେ ବିଚାରାଧୀନ ଥିବା ଯୋଗ୍ୟ କମ୍ପାନୀ ଏବଂ ବୀମାଭୁକ୍ତ କର୍ମଚାରୀମାନେ ନିକଟସ୍ଥ ESIC ଆଞ୍ଚଳିକ କିମ୍ବା ଉପ-ଆଞ୍ଚଳିକ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରୁ ଯୋଜନା ସମ୍ପର୍କରେ ସୂଚନା ପାଇପାରିବେ।
ଆବେଦନ ସମୟରେ ପୁରୁଣା ମାମଲା ସମ୍ପର୍କିତ ଦସ୍ତାବିଜ, ଜମା କରାଯାଇଥିବା ESI ଅଂଶଦାନ ଏବଂ ସୁଧର ରେକର୍ଡ ଦାଖଲ କରିବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ। ମାମଲାର ପ୍ରକୃତି ଅନୁଯାୟୀ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ଦସ୍ତାବିଜ ମଧ୍ୟ ମଗାଯାଇପାରେ।
କେତେକ ମାମଲାରେ ଭବିଷ୍ୟତରେ ESI ନିୟମ ପାଳନ କରିବା ନେଇ କମ୍ପାନୀକୁ ଲିଖିତ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଯୋଗ୍ୟ ଆବେଦନକାରୀମାନେ ବର୍ଦ୍ଧିତ ସମୟସୀମା ଅର୍ଥାତ୍ 31 ଡିସେମ୍ବର 2026 ସୁଦ୍ଧା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପୂରଣ କରି ଆବେଦନ କରିପାରିବେ।
