ବାଂଲାଦେଶରେ ରିଟେଲ୍ ବ୍ୟାଙ୍କିଂରୁ ଓହରିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି HSBC ଓ ଷ୍ଟାଣ୍ଡାର୍ଡ ଚାର୍ଟାର୍ଡ

ବାଂଲାଦେଶରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ବିଦେଶୀ ବ୍ୟାଙ୍କ ସାଧାରଣ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ରିଟେଲ୍ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ସେବାରୁ ଓହରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛନ୍ତି। HSBC ପୂର୍ବରୁ ନିଜର ରିଟେଲ୍ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ସେବାକୁ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ବନ୍ଦ କରିବା ଯୋଜନା ଘୋଷଣା କରିସାରିଛି। ଏବେ ଷ୍ଟାଣ୍ଡାର୍ଡ ଚାର୍ଟାର୍ଡ ମଧ୍ୟ ନିଜର ରିଟେଲ୍ ଓ ୱେଲ୍ଥ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ବ୍ୟବସାୟ ବିକ୍ରି କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଚଳାଇଛି। ତେବେ ଉଭୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ବୃହତ୍ କମ୍ପାନୀ ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କାରବାର ସହ ଜଡ଼ିତ ସେବା ଜାରି ରଖିବେ।

ବାଂଲାଦେଶର ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ବଜାରରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ବିଦେଶୀ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ନିଜର ବ୍ୟବସାୟିକ ରଣନୀତିରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରୁଛନ୍ତି। HSBC ପରେ ଷ୍ଟାଣ୍ଡାର୍ଡ ଚାର୍ଟାର୍ଡ ମଧ୍ୟ ସାଧାରଣ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ଦିଆଯାଉଥିବା ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ସେବାରୁ ଓହରିବା ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛି। ଏହି ସମୟରେ ଦେଶର ଅନେକ ସ୍ଥାନୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅନାଦାୟ ଋଣ ଏବଂ ଅର୍ଥର ଅଭାବ ଭଳି ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛନ୍ତି।

ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ବିଦେଶୀ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକର ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗୁରୁତ୍ୱ ହାସଲ କରିଛି। ତେବେ ଏହା ପଛରେ କେବଳ ବାଂଲାଦେଶର ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ସଙ୍କଟ ଦାୟୀ ନୁହେଁ। ଅଧିକ ଆୟ ଏବଂ କମ୍ ପରିଚାଳନା ଖର୍ଚ୍ଚ ଥିବା ବ୍ୟବସାୟିକ କ୍ଷେତ୍ର ଉପରେ ବିଦେଶୀ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ଅଧିକ ଧ୍ୟାନ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।

HSBC ପରେ ରିଟେଲ୍ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ବ୍ୟବସାୟ ବିକ୍ରି କରିବ ଷ୍ଟାଣ୍ଡାର୍ଡ ଚାର୍ଟାର୍ଡ

ଷ୍ଟାଣ୍ଡାର୍ଡ ଚାର୍ଟାର୍ଡ ଅକ୍ଟୋବର 2026ରେ ବାଂଲାଦେଶରେ ନିଜର ରିଟେଲ୍ ଓ ୱେଲ୍ଥ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ବ୍ୟବସାୟ ବିକ୍ରି କରିବା ଯୋଜନା ଘୋଷଣା କରିଥିଲା। ଏଥିପାଇଁ ବ୍ୟାଙ୍କ ସମ୍ଭାବ୍ୟ କ୍ରେତାଙ୍କ ସନ୍ଧାନ କରୁଛି।

ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଜୁଲାଇ 2025ରେ HSBC ମଧ୍ୟ ବାଂଲାଦେଶରେ ସାଧାରଣ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ସହ ଜଡ଼ିତ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ସେବାକୁ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲା।

ରିଟେଲ୍ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ଅଧୀନରେ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ସଞ୍ଚୟ ଖାତା, ଫିକ୍ସଡ୍ ଡିପୋଜିଟ୍ (FD), ଗୃହ ଋଣ, ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଋଣ ଏବଂ କ୍ରେଡିଟ୍ କାର୍ଡ ଭଳି ସେବା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଷ୍ଟାଣ୍ଡାର୍ଡ ଚାର୍ଟାର୍ଡ ଏହି ବ୍ୟବସାୟରୁ ଓହରି ବୃହତ୍ କମ୍ପାନୀ ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବାଣିଜ୍ୟ ସହ ଜଡ଼ିତ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛି।

ଏହି ଘୋଷଣା ପରେ ବ୍ୟାଙ୍କରେ ଖାତା ଥିବା ଗ୍ରାହକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜର ଜମା ଟଙ୍କା ଏବଂ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ସେବାର ଭବିଷ୍ୟତକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିପାରେ। ଏ ସମ୍ପର୍କରେ ଷ୍ଟାଣ୍ଡାର୍ଡ ଚାର୍ଟାର୍ଡ କହିଛି ଯେ ବ୍ୟବସାୟ ବିକ୍ରି ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତିର ତୁରନ୍ତ ପ୍ରଭାବ ଗ୍ରାହକ କିମ୍ବା କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ। ଦୈନନ୍ଦିନ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ସେବା ପୂର୍ବଭଳି ଜାରି ରହିବ।

ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଗୋଟିଏ ଦିନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ ନାହିଁ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିକ୍ରି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଶେଷ କରିବାକୁ ପ୍ରାୟ 18ରୁ 24 ମାସ ସମୟ ଲାଗିବ ବୋଲି ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକଳନ କରିଛି।

ବାଂଲାଦେଶରେ ବିଦେଶୀ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ରିଟେଲ୍ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ କାହିଁକି କମାଉଛନ୍ତି?

ବିଦେଶୀ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକର ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ପଛରେ କେବଳ ବାଂଲାଦେଶର ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ଦାୟୀ ନୁହେଁ। ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ କମ୍ ବିପଦ ସହ ଅଧିକ ଲାଭ ମିଳିବାର ସମ୍ଭାବନା ଥିବା ବ୍ୟବସାୟିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିବେଶ ବଢ଼ାଉଛନ୍ତି।

ରିଟେଲ୍ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ଶାଖା, କର୍ମଚାରୀ, ଡିଜିଟାଲ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ସାଇବର ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଗ୍ରାହକ ସେବା ଉପରେ ଅଧିକ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବାକୁ ପଡ଼େ। ଏହା ସହିତ ଆର୍ଥିକ ନିୟମାବଳୀ ପାଳନ କରିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକୁ ବିପୁଳ ଅର୍ଥ ବ୍ୟୟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ।

କୌଣସି ଦେଶରେ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା କିମ୍ବା ବ୍ୟବସାୟରୁ ମିଳୁଥିବା ଆୟ ଏହି ଖର୍ଚ୍ଚ ତୁଳନାରେ କମ୍ ହେଲେ, ସେଠାରେ ରିଟେଲ୍ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ଜାରି ରଖିବା ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ କଷ୍ଟକର ହୋଇପାରେ।

ଢାକାର ସମ୍ବାଦ ପୋର୍ଟାଲ୍ ପ୍ରଥମ ଆଲୋରେ ପ୍ରକାଶିତ ଅର୍ଥନୈତିକ ବିଶ୍ଳେଷକ ମାମୁନ୍ ରଶିଦଙ୍କ ଲେଖା ଅନୁଯାୟୀ, ବିଦେଶୀ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ନିଜର ପୁଞ୍ଜିକୁ ଅଧିକ ରିଟର୍ଣ୍ଣ ମିଳିବାର ସମ୍ଭାବନା ଥିବା ବଜାର ଓ ବ୍ୟବସାୟରେ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।

ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ କେବଳ ବାଂଲାଦେଶରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଅନେକ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକରେ ମଧ୍ୟ ରିଟେଲ୍ ବ୍ୟବସାୟ କମାଇ କର୍ପୋରେଟ୍ ଓ ସଂସ୍ଥାଗତ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ସେବା ଉପରେ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉଛନ୍ତି।

ବାଂଲାଦେଶର ମୋଟ ବ୍ୟାଙ୍କ ଋଣର 32.78 ପ୍ରତିଶତ ଅନାଦାୟ ଋଣ

ବିଦେଶୀ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ରିଟେଲ୍ ବ୍ୟାଙ୍କିଂରୁ ଓହରିବା ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ଚାଲିଥିବା ସମୟରେ ବାଂଲାଦେଶର ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନାଦାୟ ଋଣର ଗୁରୁତର ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛି।

ବାଂଲାଦେଶ ବ୍ୟାଙ୍କର ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଜୁନ୍ 2026 ଶେଷ ସୁଦ୍ଧା ଦେଶର ମୋଟ ବ୍ୟାଙ୍କ ଋଣର 32.78 ପ୍ରତିଶତ ଅଣ-କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଋଣ (NPL) ଶ୍ରେଣୀରେ ଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ମୋଟ ଅନାଦାୟ ଋଣର ପରିମାଣ 6,06,555 କୋଟି ବାଂଲାଦେଶୀ ଟାକା ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଥିଲା।

ସରଳ ଭାବେ କହିଲେ, ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ଦେଇଥିବା ପ୍ରତି 100 ଟାକା ବକେୟା ଋଣ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରାୟ 33 ଟାକା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସର୍ତ୍ତ ଅନୁଯାୟୀ ପରିଶୋଧ ହେଉନଥିଲା।

ବ୍ୟାଙ୍କିଂ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୁର୍ବଳ ତଦାରଖ, ସନ୍ଦେହଜନକ ଋଣ ବଣ୍ଟନ, ରାଜନୈତିକ ପ୍ରଭାବ ଏବଂ ବଡ଼ ଋଣଗ୍ରହୀତାଙ୍କଠାରୁ ଋଣ ଆଦାୟ କରିବାରେ ଦେଖାଦେଉଥିବା ସମସ୍ୟା ଏହି ସଙ୍କଟକୁ ବଢ଼ାଇଛି।

ତେବେ ଅନାଦାୟ ଋଣର ଅନୁପାତ ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2025ରେ ଥିବା 35.73 ପ୍ରତିଶତରୁ ହ୍ରାସ ପାଇ ଜୁନ୍ 2026ରେ 32.78 ପ୍ରତିଶତରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ଏହା ସତ୍ତ୍ୱେ ଏହି ଅନୁପାତ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚ ସ୍ତରରେ ରହିଛି।

ଷ୍ଟାଣ୍ଡାର୍ଡ ଚାର୍ଟାର୍ଡର ବ୍ୟବସାୟ କିଣିବାକୁ ପଛଘୁଞ୍ଚା ଦେଉଛନ୍ତି ସ୍ଥାନୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ

ଷ୍ଟାଣ୍ଡାର୍ଡ ଚାର୍ଟାର୍ଡର ରିଟେଲ୍ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ବ୍ୟବସାୟ କିଣିବା ପାଇଁ ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଅନେକ ସ୍ଥାନୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆଗ୍ରହ ଦେଖାଇଥିଲେ। ଏଥିରେ ବ୍ରାକ୍ ବ୍ୟାଙ୍କ, ସିଟି ବ୍ୟାଙ୍କ, ପୁବାଲି ବ୍ୟାଙ୍କ, ମ୍ୟୁଚୁଆଲ୍ ଟ୍ରଷ୍ଟ ବ୍ୟାଙ୍କ, ଢାକା ବ୍ୟାଙ୍କ ଏବଂ ଡଚ୍-ବାଂଲା ବ୍ୟାଙ୍କ ଭଳି ନାମ ସାମିଲ ଥିଲା।

କିନ୍ତୁ ନଭେମ୍ବର 10ରେ ପ୍ରକାଶିତ ଦ ଡେଲି ଷ୍ଟାରର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏବେ ଅନେକ ବ୍ୟାଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଚୁକ୍ତିରୁ ଓହରିବାକୁ ଲାଗିଛନ୍ତି।

ଏହାର ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ଭାବେ ଘରୋଇ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଋଣ ବୃଦ୍ଧିର ମନ୍ଥର ଗତି ଏବଂ ପ୍ରାୟ 1,500 କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ସହ ଜଡ଼ିତ ଦାୟିତ୍ୱକୁ ଦର୍ଶାଯାଇଛି।

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେବଳ ସିଟି ବ୍ୟାଙ୍କ ଷ୍ଟାଣ୍ଡାର୍ଡ ଚାର୍ଟାର୍ଡ ସହ ଗୋପନୀୟତା ଚୁକ୍ତିନାମାରେ ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଛି। ତେବେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ କ୍ରୟ ଚୁକ୍ତି ହୋଇନାହିଁ।

ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ବ୍ୟବସାୟ ବିକ୍ରି ପ୍ରକ୍ରିୟା ପୂର୍ବ ଆକଳନ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ଜଟିଳ ହୋଇପାରେ।