ଭାରତ ମଧ୍ୟମ ଦୂରତାର ବାଲିଷ୍ଟିକ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର (MRBM) ଅଗ୍ନି-4ର ସଫଳ ପରୀକ୍ଷଣ କରିଛି। ଓଡ଼ିଶାର ଚାନ୍ଦିପୁରସ୍ଥିତ ଇଣ୍ଟିଗ୍ରେଟେଡ୍ ଟେଷ୍ଟ ରେଞ୍ଜ (ITR)ରୁ କରାଯାଇଥିବା ଏହି ପରୀକ୍ଷଣ ଷ୍ଟ୍ରାଟେଜିକ୍ ଫୋର୍ସେସ୍ କମାଣ୍ଡ (Strategic Forces Command–SFC)ର ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।
ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅନୁଯାୟୀ, ପରୀକ୍ଷଣ ସମୟରେ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ରର ସମସ୍ତ ପରିଚାଳନାଗତ ଏବଂ ବୈଷୟିକ ମାନଦଣ୍ଡର ସଫଳତାର ସହ ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଇଛି।
ଅଗ୍ନି-4ର ବିଶ୍ୱସନୀୟତା ଓ ପରିଚାଳନା କ୍ଷମତା ପୁଣିଥରେ ପ୍ରମାଣିତ
ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଜାରି କରିଥିବା ବିବୃତିରେ କହିଛି ଯେ ଅଗଷ୍ଟ 6ରେ କରାଯାଇଥିବା ଏହି ପରୀକ୍ଷଣ ଅଗ୍ନି-4ର ବିଶ୍ୱସନୀୟତା ଏବଂ ପରିଚାଳନା କ୍ଷମତାକୁ ପୁଣିଥରେ ପ୍ରମାଣିତ କରିଛି। ପରୀକ୍ଷଣ ସମୟରେ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଉଡ଼ାଣ ପଥକୁ ସଫଳତାର ସହ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲା ଏବଂ ସମସ୍ତ ମିଶନ୍ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରିଥିଲା।
ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତାନୁସାରେ, ଏଭଳି ପରୀକ୍ଷଣ ଭାରତର ରଣନୈତିକ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଏବଂ ସ୍ୱଦେଶୀ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଯୁକ୍ତିରେ ଆତ୍ମନିର୍ଭରତାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ। ଏହି ପରୀକ୍ଷଣକୁ ନିୟମିତ ସାମରିକ ଅଭ୍ୟାସ ଏବଂ ପ୍ରଣାଳୀ ଯାଞ୍ଚ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଏକ ଅଂଶ ଭାବେ ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି।
ଅଗ୍ନି-4 ଭାରତର ସ୍ୱଦେଶୀ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ଏବଂ ଏହାକୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଗବେଷଣା ଓ ବିକାଶ ସଂଗଠନ (DRDO) ବିକଶିତ କରିଛି। ଏହି କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଭାରତର ପରମାଣୁ ପ୍ରତିରୋଧ କ୍ଷମତା (Nuclear Deterrence)କୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ସହିତ ଆଞ୍ଚଳିକ ସୁରକ୍ଷା ସନ୍ତୁଳନରେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନିର୍ବାହ କରେ।
ଅଗ୍ନି-4ର ଗଠନ ଓ ମାରକ କ୍ଷମତା
ଅଗ୍ନି-4 ଦୁଇ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ବିଶିଷ୍ଟ କଠିନ ଇନ୍ଧନ (Solid Fuel) ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ଏକ ମଧ୍ୟମ ଦୂରତାର ବାଲିଷ୍ଟିକ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର। ଏହାର ମାରକ କ୍ଷମତା ପ୍ରାୟ 4,000 କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି, ଯାହା ଫଳରେ ଏହା ଦୂରରେ ଥିବା ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଆଘାତ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ।
ଏହି କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ପାରମ୍ପରିକ ଏବଂ ପରମାଣୁ ଉଭୟ ପ୍ରକାରର ପେଲୋଡ୍ ବହନ କରିବାର କ୍ଷମତା ରଖେ। ଏହାର ଉନ୍ନତ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ସଠିକତା ଏହାକୁ ଭାରତର ରଣନୈତିକ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ବହିନୀର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ କରିଛି।
ଅଗ୍ନି-4ର ବିକାଶ ଓ ବୈଷୟିକ ପ୍ରଗତି
DRDO 2007ରେ ଦୀର୍ଘ ଦୂରତାର କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ପ୍ରକଳ୍ପ ଉପରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା। ପରେ ଏହାର ଉନ୍ନତ ସଂସ୍କରଣକୁ ଅଗ୍ନି-4 ନାମ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପର ବିକାଶ ମୁଖ୍ୟତଃ ହାଇଦ୍ରାବାଦସ୍ଥିତ ଆଡଭାନ୍ସଡ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ସ ଲାବୋରେଟୋରି (ASL) ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିଲା।
ଅଗ୍ନି-4ରେ ପୂର୍ବ ସଂସ୍କରଣଗୁଡ଼ିକ ତୁଳନାରେ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁଧାର କରାଯାଇଛି। ଏଥିରେ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରଥମ ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ମୋଟର, ଆଧୁନିକ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ପ୍ରଣାଳୀ (Guidance System) ଏବଂ ଉନ୍ନତ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି।
କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ରରେ ରିଙ୍ଗ୍ ଲେଜର ଜାଇରୋସ୍କୋପ୍ ଆଧାରିତ ଇନର୍ସିଆଲ୍ ନାଭିଗେସନ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଉଡ଼ାଣ ସମୟରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ତରର ସଠିକତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ। ଏହା ସହିତ ଫ୍ଲେକ୍ସସିଲ୍ ଥ୍ରଷ୍ଟ ଭେକ୍ଟର କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍ ପ୍ରଯୁକ୍ତି କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ରର ଦିଗ ଏବଂ ସ୍ଥିରତାକୁ ଉନ୍ନତ କରେ।
ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ହୋଇଛି ଅନେକ ସଫଳ ପରୀକ୍ଷଣ
ଅଗ୍ନି-4ର ପ୍ରଥମ ପରୀକ୍ଷଣ 2010ରେ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହା ପରେ 2014 ଜାନୁଆରୀରେ ଏହା ପ୍ରାୟ 4,000 କିଲୋମିଟର ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ସଫଳତାର ସହ ଆଘାତ କରିଥିଲା। ସେହି ପରୀକ୍ଷଣ ସମୟରେ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ପ୍ରାୟ 850 କିଲୋମିଟର ଉଚ୍ଚତାକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲା।
2014 ଡିସେମ୍ବରରେ ଷ୍ଟ୍ରାଟେଜିକ୍ ଫୋର୍ସେସ୍ କମାଣ୍ଡ ଏହାର ପ୍ରଥମ ୟୁଜର୍ ଟ୍ରାଏଲ୍ ଆୟୋଜନ କରିଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର 3,500 କିଲୋମିଟରରୁ ଅଧିକ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲା। ଏହା ପରେ 2015, 2017, 2018 ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ସଫଳ ପରୀକ୍ଷଣ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହାର ବିଶ୍ୱସନୀୟତା ଏବଂ ପରିଚାଳନା କ୍ଷମତା କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଆସିଛି।
ଅଗ୍ନି-4ର ଲମ୍ବ ପ୍ରାୟ 20 ମିଟର ଏବଂ ଓଜନ ପ୍ରାୟ 17 ଟନ୍। ଏହାର ମାରକ କ୍ଷମତା ପ୍ରାୟ 4,000 କିଲୋମିଟର ଏବଂ ପେଲୋଡ୍ କ୍ଷମତା ପ୍ରାୟ 1,000 କିଲୋଗ୍ରାମ୍। ଏଥିରେ ଦୁଇ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ବିଶିଷ୍ଟ କଠିନ ଇନ୍ଧନ ପ୍ରଣାଳୀ, ରିଙ୍ଗ୍ ଲେଜର ଜାଇରୋସ୍କୋପ୍ ଆଧାରିତ ଇନର୍ସିଆଲ୍ ନାଭିଗେସନ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ ଏବଂ ଫ୍ଲେକ୍ସସିଲ୍ ଥ୍ରଷ୍ଟ ଭେକ୍ଟର କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି। ଏହା ପାରମ୍ପରିକ ଏବଂ ପରମାଣୁ ଉଭୟ ପ୍ରକାରର ପେଲୋଡ୍ ବହନ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ।
ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ଅଗ୍ନି-4ର ସଫଳ ପରୀକ୍ଷଣ ଭାରତର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ରଣନୀତି ଏବଂ ସ୍ୱଦେଶୀ ସାମରିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ବିକାଶରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସଫଳତା। ଏହି କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଦେଶର ବିଶ୍ୱସନୀୟ ପ୍ରତିରୋଧ କ୍ଷମତାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ସହିତ ଆଞ୍ଚଳିକ ଏବଂ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ଭାରତର ରଣନୈତିକ ସ୍ଥିତିକୁ ମଧ୍ୟ ସୁଦୃଢ଼ କରେ।
