ଭାରତୀୟ ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ଗବେଷଣା ସଂସ୍ଥା (ISRO) କହିଛି ଯେ ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ଥିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଧୂଳିକଣ ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରତ୍ୟେକ 16 ମିନିଟ୍ରେ ପୃଥିବୀର ସମୀପରେ ଆଘାତ କରୁଛି। ଏହି ସୂଚନା ଭାରତର ପ୍ରଥମ Cosmic Dust Detector DEX ମାଧ୍ୟମରେ ମିଳିଛି।
ISRO ଅନୁସାରେ, ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖାଲି ନୁହେଁ। ପୃଥିବୀ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ଅଞ୍ଚଳରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଧୂଳିକଣ ନିରନ୍ତର ସକ୍ରିୟ ଅଛି। DEX ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ଅଧ୍ୟୟନରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ 1,000 ସେକେଣ୍ଡରେ ଏହି କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ଉପକରଣ ସହିତ ଆଘାତ କରୁଥିବା ରେକର୍ଡ ହୋଇଛି।
ISRO ବିକଶିତ The Dust Experiment DEX ହେଉଛି ଭାରତର ପ୍ରଥମ Cosmic Dust Detector। ଏହାକୁ 1 ଜାନୁଆରୀ 2024 ରେ ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ ଉତ୍କ୍ଷେପଣ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ISRO ର XPoSat Mission ର ଅଂଶ କରାଯାଇଥିଲା।
DEX ର ଓଜନ୍ ପ୍ରାୟ 3 କିଲୋଗ୍ରାମ୍। ଏହି ଉପକରଣ 1 ଜାନୁଆରୀରୁ 9 ଫେବ୍ରୁଆରୀ 2024 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ଥିବା ଧୂଳିକଣକୁ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଛି। ଏହି ସମୟରେ ଅନେକଥର ଧୂଳିକଣ DEX ସହିତ ସିଧାସଳଖ ଆଘାତ କରିଛି।
ISRO ବୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କ ଅନୁସାରେ, DEX ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରତ୍ୟେକ 16 ମିନିଟ୍ରେ ଅନ୍ତରିକ୍ଷୀୟ ଧୂଳି ସହିତ ଆଘାତ ରେକର୍ଡ କରିଛି। ଏହା ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ ସମୀପରେ ଥିବା ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ଅଞ୍ଚଳରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଧୂଳିକଣର ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ।
DEX ର 140 ଡିଗ୍ରୀ Field of View ଏହି କଣିକାଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇଛି।
ISRO କହିଛି ଯେ ଉଚ୍ଚ ଗତିରେ ଗତି କରୁଥିବା ଏହି ଧୂଳିକଣ ଉପଗ୍ରହ, ଅନ୍ତରିକ୍ଷଯାନ, ସୌର ପ୍ୟାନେଲ୍ ଓ ସେନ୍ସିଟିଭ୍ ଉପକରଣକୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇପାରେ।
DEX ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ ତଥ୍ୟ କେଉଁ ଉଚ୍ଚତା ଓ କେଉଁ ଅଞ୍ଚଳରେ ଧୂଳିକଣର କ୍ରିୟାଶୀଳତା ଅଧିକ ଅଛି ତାହା ବୁଝିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ ବୋଲି ISRO କହିଛି।
