କୋଲକାତାର ପ୍ରେସିଡେନ୍ସି ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ ଜେଲରେ ଆଜୀବନ କାରାଦଣ୍ଡ ଭୋଗୁଥିବା ଆଫତାବ ଅହମଦ ଅନସାରୀଙ୍କ ସେଲରୁ ୩ଟି ମୋବାଇଲ ଫୋନ, ରାଉଟର, ୱାଇ-ଫାଇ ଉପକରଣ, ପେନ୍ ଡ୍ରାଇଭ୍, ଇୟରଫୋନ୍ ଏବଂ ୩୧ ହଜାର ଟଙ୍କା ନଗଦ ଜବତ ହୋଇଛି। ଏହି ଘଟଣାକୁ ନେଇ ହେଷ୍ଟିଙ୍ଗସ୍ ଥାନାରେ ଅଭିଯୋଗ ଦାଖଲ ହୋଇଥିବାବେଳେ ପୁଲିସ ତଦନ୍ତ ଆରମ୍ଭ କରିଛି।
ଜେଲର ଗୁଇନ୍ଦା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ମିଳିଥିବା ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଆଫତାବ ଅନସାରୀ ଜେଲ ଭିତରେ ମୋବାଇଲ ଫୋନ ଏବଂ ଇଣ୍ଟରନେଟ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ। ସୂଚନା ପାଇବା ପରେ ଜେଲ ଅଧିକାରୀମାନେ ତାଙ୍କ ସେଲରେ ତଲାସୀ କରିଥିଲେ। ତଲାସୀ ସମୟରେ ଅନେକ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ଉପକରଣ ମିଳିଥିଲା। ଜବତ ସାମଗ୍ରୀ ମଧ୍ୟରେ ୩ଟି ମୋବାଇଲ ଫୋନ ରହିଛି, ଯେଉଁଥିରୁ ଗୋଟିଏ ଆଇଫୋନ୍ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
ତଲାସୀ ସମୟରେ ୨ଟି ରାଉଟର ଏବଂ ୱାଇ-ଫାଇ ସହ ଜଡିତ ଉପକରଣ ମଧ୍ୟ ମିଳିଥିଲା। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ୨ଟି କାର୍ଡ ରିଡର, ଗୋଟିଏ ପେନ୍ ଡ୍ରାଇଭ୍ ଏବଂ ଇୟରଫୋନ୍ ଜବତ କରାଯାଇଛି। ସେଲରୁ ୫୦୦ ଟଙ୍କିଆ ନୋଟରେ ରଖାଯାଇଥିବା ମୋଟ ୩୧ ହଜାର ଟଙ୍କା ମଧ୍ୟ ମିଳିଛି।
ଜେଲରେ କଡ଼ା ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟରେ ମୋବାଇଲ ଫୋନ ଏବଂ ଇଣ୍ଟରନେଟ ସମ୍ପର୍କିତ ଉପକରଣ ଆଫତାବ ଅନସାରୀଙ୍କ ପାଖରେ କିପରି ପହଞ୍ଚିଲା, ପୁଲିସ ଏବେ ତାହାର ତଦନ୍ତ କରୁଛି। ଏହି ସାମଗ୍ରୀଗୁଡ଼ିକୁ ଜେଲ ଭିତରକୁ ପହଞ୍ଚାଇବାରେ କୌଣସି ବାହ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି କିମ୍ବା ଜେଲ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଭୂମିକା ଥିଲା କି ନାହିଁ, ତାହା ମଧ୍ୟ ତଦନ୍ତର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଦିଗ। ଏହି ଦିଗରେ ପଚରାଉଚରା ଓ ତଦନ୍ତ ଚାଲିଛି।
ଜେଲ ପ୍ରଶାସନର ଅଭିଯୋଗ ଆଧାରରେ ପୁଲିସ ମାମଲାର ତଦନ୍ତ ଆରମ୍ଭ କରିଛି। ଜବତ ମୋବାଇଲ ଫୋନ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ଉପକରଣର ବୈଷୟିକ ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଇପାରେ। ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ଫୋନଗୁଡ଼ିକ କେବେ ବ୍ୟବହାର ହୋଇଥିଲା, କେଉଁ ନମ୍ବର ସହ ଯୋଗାଯୋଗ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଇଣ୍ଟରନେଟ ମାଧ୍ୟମରେ କାହା ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା ହୋଇଥିଲା, ତାହା ଜାଣିବାରେ ସହାୟତା ମିଳିପାରେ।
ଆଫତାବ ଜେଲରେ ରହିବା ସମୟରେ କେଉଁମାନଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କରେ ଥିଲେ, ତାହା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ତଦନ୍ତକାରୀ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ନଜର ରଖିଛନ୍ତି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ମୋବାଇଲ ଫୋନ ମାଧ୍ୟମରେ ହ୍ୱାଟସଆପ୍ ଏବଂ ଟେଲିଗ୍ରାମ ଭଳି ମେସେଜିଂ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଇପାରେ ବୋଲି ପୁଲିସ ସନ୍ଦେହ କରୁଛି। ତେବେ, ଏହି ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରକୃତରେ କାହା ସହ ଏବଂ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା ହୋଇଥିଲା, ତାହା ବୈଷୟିକ ଯାଞ୍ଚ ପରେ ହିଁ ଜଣାପଡ଼ିବ।
ଜେଲରେ ଥିବା ସମୟରେ ଆଫତାବ ବିଦେଶରେ ଥିବା କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସହ ଯୋଗାଯୋଗ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ କି ନାହିଁ, ପୁଲିସ ତାହା ମଧ୍ୟ ଯାଞ୍ଚ କରୁଛି। ବିଶେଷ କରି ପାକିସ୍ତାନ ସହ କୌଣସି ପ୍ରକାରର ଯୋଗାଯୋଗର ସମ୍ଭାବନା ଥିଲା କି ନାହିଁ, ତାହା ମଧ୍ୟ ତଦନ୍ତ କରାଯାଉଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହାକୁ ତଦନ୍ତର ଏକ ଅଂଶ ଭାବେ ନିଆଯାଇଛି ଏବଂ କୌଣସି ନିଷ୍କର୍ଷରେ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ ମୋବାଇଲ ଓ ଇଣ୍ଟରନେଟ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତଥ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଏହି ଘଟଣା ଜେଲ ଭିତରର ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ନେଇ ପୂର୍ବରୁ ଉଠିଥିବା ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ପୁଣି ଥରେ ସାମ୍ନାକୁ ଆଣିଛି। ଜେଲରେ ବନ୍ଦୀମାନଙ୍କ ପାଖରେ ମୋବାଇଲ ଫୋନ ପହଞ୍ଚିବା ସୁରକ୍ଷା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଗୁରୁତର ବିଷୟ ଭାବେ ବିବେଚିତ ହୁଏ। ବିଶେଷକରି ଗୁରୁତର ଆତଙ୍କବାଦୀ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ସହ ଜଡ଼ିତ ମାମଲାରେ ଆଜୀବନ କାରାଦଣ୍ଡ ଭୋଗୁଥିବା ବନ୍ଦୀଙ୍କ ସେଲରୁ ମୋବାଇଲ ଏବଂ ଇଣ୍ଟରନେଟ ଉପକରଣ ମିଳିବା ପରେ ମାମଲାଟି ଅଧିକ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ହୋଇଛି।
ଜବତ ୩୧ ହଜାର ଟଙ୍କା ଜେଲ ଭିତରେ ଆଫତାବଙ୍କ ପାଖକୁ କିପରି ପହଞ୍ଚିଲା, ତାହା ମଧ୍ୟ ତଦନ୍ତରେ ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯିବ। ଜେଲ ଭିତରେ ନଗଦ ଟଙ୍କା ରଖିବା ମଧ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ନିୟମ ସହ ଜଡ଼ିତ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନ। ଏହି ଟଙ୍କା କେଉଁ ଉତ୍ସରୁ ଆସିଥିଲା ଏବଂ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରାଯିବାର ଥିଲା, ପୁଲିସ ଓ ଜେଲ ପ୍ରଶାସନ ତାହା ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି।
ପ୍ରେସିଡେନ୍ସି ଜେଲରେ ଏହା ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଦୀମାନଙ୍କ ପାଖରୁ ମୋବାଇଲ ଫୋନ ମିଳିବାକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି। ନିକଟ ଅତୀତରେ ଜେଲର ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ବନ୍ଦୀମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ମୋବାଇଲ ପହଞ୍ଚିବା ଘଟଣାକୁ ନେଇ ପ୍ରଶାସନିକ ସ୍ତରରେ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯିବାର କଥା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥିଲା। ଏହା ପରେ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ହାଇ-ପ୍ରୋଫାଇଲ୍ ବନ୍ଦୀଙ୍କ ସେଲରୁ ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍ ଏବଂ ଇଣ୍ଟରନେଟ ଉପକରଣ ଜବତ ହେବା ପ୍ରଶାସନ ସମ୍ମୁଖରେ ନୂଆ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଆଣିଛି।
ଆଫତାବ ଅନସାରୀଙ୍କ ନାମ କୋଲକାତାର ଆମେରିକାନ୍ ସେଣ୍ଟରରେ ୨୦୦୨ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ଆତଙ୍କବାଦୀ ଆକ୍ରମଣ ମାମଲା ସହ ଜଡ଼ିତ ରହିଛି। ଏହି ମାମଲାରେ ସେ ଦୋଷୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି ଏବଂ ଆଜୀବନ କାରାଦଣ୍ଡ ଭୋଗୁଛନ୍ତି। ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ତାଙ୍କ ସେଲରୁ ଯୋଗାଯୋଗ ଉପକରଣ ଜବତ ହେବାକୁ ସାଧାରଣ ଜେଲ ନିୟମ ଉଲ୍ଲଂଘନ ସହିତ ସୁରକ୍ଷା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ମଧ୍ୟ ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଉଛି।
ଜବତ ଫୋନ ଏବଂ ରାଉଟର କିପରି ବ୍ୟବହାର ହେଉଥିଲା, ତାହା ଏବେ ତଦନ୍ତକାରୀ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ମୁଖରେ ଥିବା ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ। ଯଦି ମୋବାଇଲ ଫୋନଗୁଡ଼ିକ ସକ୍ରିୟ ଥିଲା, ତେବେ ସେଗୁଡ଼ିକର କଲ୍ ହିଷ୍ଟ୍ରି, ବାର୍ତ୍ତା, ଇଣ୍ଟରନେଟ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଏବଂ ସମ୍ପର୍କ ତାଲିକାର ତଥ୍ୟ ତଦନ୍ତକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପାରେ। ଏହି ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକ କେତେ ଦିନ ଧରି ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଥିଲା, ତାହା ମଧ୍ୟ ଜାଣିବା ସମ୍ଭବ।
ସେଲର ନିୟମିତ ତଲାସୀ କେବେ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଏହା ପୂର୍ବରୁ ସେଠାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହଜନକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥିଲା କି ନାହିଁ, ଜେଲ ପ୍ରଶାସନ ତାହା ମଧ୍ୟ ଯାଞ୍ଚ କରିପାରେ। ଯଦି ମୋବାଇଲ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ସେଲରେ ଥିଲା, ତେବେ ନିୟମିତ ସୁରକ୍ଷା ଯାଞ୍ଚ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିପାରେ।
ଏହି ଘଟଣା ପରେ ଜେଲର ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଆହୁରି କଡ଼ା କରାଯିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। ବନ୍ଦୀମାନଙ୍କ ସେଲର ନିୟମିତ ତଲାସୀ, ମୋବାଇଲ ନେଟୱର୍କର ନିରୀକ୍ଷଣ ଏବଂ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ଉପକରଣର ଅବୈଧ ପ୍ରବେଶ ରୋକିବା ପାଇଁ ଅତିରିକ୍ତ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇପାରେ। ବିଶେଷ କରି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ବନ୍ଦୀମାନଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାର ସମୀକ୍ଷା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ।
ବର୍ତ୍ତମାନ ପୁଲିସ ଏବଂ ଜେଲ ପ୍ରଶାସନ ଜବତ ସାମଗ୍ରୀର ଯାଞ୍ଚ କରୁଛନ୍ତି। ୩ଟି ମୋବାଇଲ ଫୋନ, ରାଉଟର, ୱାଇ-ଫାଇ ଉପକରଣ, ପେନ୍ ଡ୍ରାଇଭ୍, କାର୍ଡ ରିଡର, ଇୟରଫୋନ୍ ଏବଂ ୩୧ ହଜାର ଟଙ୍କା ଜବତ ହେବା ପରେ ତଦନ୍ତର ପରିସର ବଢ଼ିଛି। ଏହି ସାମଗ୍ରୀଗୁଡ଼ିକ ଆଫତାବଙ୍କ ପାଖକୁ କିପରି ପହଞ୍ଚିଲା ଏବଂ ଜେଲ ଭିତରେ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବ୍ୟବହାର ହେଉଥିଲା, ତାହା ଆଗାମୀ ତଦନ୍ତରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ।
