ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ରହିଥିବା ଅତିରିକ୍ତ ନଗଦକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ (RBI) ମୋଟ 1 ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାର ସରକାରୀ ବଣ୍ଡକୁ ଓପନ୍ ମାର୍କେଟ୍ ଅପରେସନ୍ (OMO) ମାଧ୍ୟମରେ ବିକ୍ରି କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛି। ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଥିବା ଅତିରିକ୍ତ ତରଳତାକୁ ଶୋଷଣ କରିବା, ନଗଦ ଉପଲବ୍ଧତାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ତରଳତାକୁ ସନ୍ତୁଳିତ ରଖିବା ଏହି ପଦକ୍ଷେପର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ। OMO ବିକ୍ରି ମାଧ୍ୟମରେ ସ୍ୱଳ୍ପକାଳୀନ ସୁଧ ହାରକୁ RBIର ନୀତିଗତ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଅନୁରୂପ ରଖିବା ମଧ୍ୟ ଏହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ।
ଭାରତୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଅତିରିକ୍ତ ତରଳତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିବା ସମୟରେ RBI ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛି। ଅତିରିକ୍ତ ନଗଦ ଯୋଗୁଁ ଓଭରନାଇଟ୍ ସୁଧ ହାର ରେପୋ ହାରଠାରୁ ତଳକୁ ଯିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛି। ଏହି ଅତିରିକ୍ତ ଅର୍ଥକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥାରୁ ବାହାର କରିବା ଏବଂ ମନି ମାର୍କେଟ୍ରେ ସ୍ଥିରତା ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିଛି।
ତିନିଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ସରକାରୀ ବଣ୍ଡ ବିକ୍ରି
RBI ଅନୁଯାୟୀ, ମୋଟ 1 ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାର ସରକାରୀ ବଣ୍ଡକୁ ତିନିଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ବିକ୍ରି କରାଯିବ। ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ 17 ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2026ରେ 50,000 କୋଟି ଟଙ୍କାର ସିକ୍ୟୁରିଟି ବିକ୍ରି କରାଯିବ। ଏହାପରେ 21 ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ 25,000 କୋଟି ଟଙ୍କା ଏବଂ 28 ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ 25,000 କୋଟି ଟଙ୍କାର ସରକାରୀ ବଣ୍ଡ ବିକ୍ରି ହେବ।
ମଲ୍ଟି-ସିକ୍ୟୁରିଟି ଏବଂ ମଲ୍ଟିପଲ୍-ପ୍ରାଇସ୍ ପଦ୍ଧତି ଆଧାରରେ ନିଲାମ କରାଯିବ। ନିଲାମରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ଯୋଗ୍ୟ ପ୍ରତିଯୋଗୀମାନେ ଇ-କୁବେର୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜର ବିଡ୍ ଦାଖଲ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ବୋଲି କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ କହିଛି। 17 ସେପ୍ଟେମ୍ବରର ନିଲାମ ପାଇଁ ବିଡ୍ ଦାଖଲ ସମୟ ସକାଳ 9:30ରୁ 10:30 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରାଯାଇଛି। ଫଳାଫଳ ସେହି ଦିନ ପ୍ରକାଶ କରାଯିବ।
ବିକ୍ରି ହେବାକୁ ଥିବା ସରକାରୀ ସିକ୍ୟୁରିଟିଗୁଡ଼ିକର ମାଚ୍ୟୁରିଟି ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ 2028-29ରୁ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ 2031-32 ମଧ୍ୟରେ ରହିବ। ପ୍ରାୟ ଦୁଇ ବର୍ଷର ବ୍ୟବଧାନ ପରେ RBIର ଏହା ପ୍ରଥମ ନେଟ୍ OMO ବଣ୍ଡ ବିକ୍ରି।
OMO ଘୋଷଣା ପରେ ବଣ୍ଡ ଯିଲ୍ଡ ବୃଦ୍ଧି
OMO ବିକ୍ରି ଘୋଷଣା ପରେ ଭାରତୀୟ ସରକାରୀ ବଣ୍ଡ ବଜାରରେ ଚାପ ଦେଖାଦେଇଛି। ସରକାରୀ ସିକ୍ୟୁରିଟିର ଯୋଗାଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାର ସମ୍ଭାବନା ଯୋଗୁଁ ବଣ୍ଡ ଯିଲ୍ଡ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଭାରତର ବେଞ୍ଚମାର୍କ 10 ବର୍ଷୀୟ ସରକାରୀ ବଣ୍ଡ ଯିଲ୍ଡ ପ୍ରାୟ 6 ବେସିସ୍ ପଏଣ୍ଟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ 7.035 ପ୍ରତିଶତରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ସେହିପରି 5 ବର୍ଷୀୟ ସରକାରୀ ବଣ୍ଡ ଯିଲ୍ଡ ପ୍ରାୟ 10 ବେସିସ୍ ପଏଣ୍ଟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ 6.6222 ପ୍ରତିଶତ ହୋଇଛି। ବଣ୍ଡ ଯିଲ୍ଡ ବୃଦ୍ଧି ସାଧାରଣତଃ ସେଗୁଡ଼ିକର ମୂଲ୍ୟ ଉପରେ ଚାପକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ।
ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଅତିରିକ୍ତ ନଗଦ ବୃଦ୍ଧିର କାରଣ
ଭାରତୀୟ ଆର୍ଥିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସମ୍ପ୍ରତି ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ ତରଳତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ପଛରେ ଅନେକ କାରଣ ରହିଥିବା କୁହାଯାଉଛି। RBIର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ସଂଗ୍ରହ ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ଆଶାଠାରୁ ଅଧିକ ଅର୍ଥ ସଂଗ୍ରହ କରିଛନ୍ତି। ଏହା ଫଳରେ ଦେଶର ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ଭଣ୍ଡାରରେ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ବୃଦ୍ଧି ହୋଇଛି ଏବଂ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଟଙ୍କାର ତରଳତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି।
ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ପାଖରେ ଆବଶ୍ୟକତାଠାରୁ ଅଧିକ ନଗଦ ରହିଲେ, ସେମାନେ ଏହାକୁ ସ୍ୱଳ୍ପ ସମୟ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକୁ ଋଣ ଦେଇପାରନ୍ତି। ଏହା ଫଳରେ ଓଭରନାଇଟ୍ ବଜାରରେ ସୁଧ ହାର ଉପରେ ଚାପ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କର ରେପୋ ହାରଠାରୁ ତଳକୁ ଯାଇପାରେ। ମୁଦ୍ରାନୀତିକୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବେ ପରିଚାଳନା କରିବା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହି ସ୍ଥିତି RBI ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ଉପରେ ମଧ୍ୟ ନଜର
ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ସମୟରେ RBIର ତରଳତା ପରିଚାଳନା ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଉଛି। ଭାରତ ନିଜର ଶକ୍ତି ଆବଶ୍ୟକତା ପାଇଁ ବଡ଼ ପରିମାଣରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଆମଦାନି କରେ। ତେଣୁ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟରେ ନିରନ୍ତର ବୃଦ୍ଧି ହେଲେ ଘରୋଇ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ଏବଂ ଆମଦାନି ଖର୍ଚ୍ଚ ଉପରେ ଚାପ ବଢ଼ିପାରେ।
ଅତିରିକ୍ତ ନଗଦକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା RBIକୁ ଆର୍ଥିକ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ସନ୍ତୁଳିତ ରଖିବାରେ ସହାୟତା ମିଳିପାରେ। ତେବେ OMO ବିକ୍ରିର ପ୍ରଭାବ ବଣ୍ଡ ଯିଲ୍ଡ, ବଜାରରେ ଋଣ ନେବାର ଖର୍ଚ୍ଚ ଏବଂ ବ୍ୟାପକ ଆର୍ଥିକ ପରିସ୍ଥିତି ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିପାରେ।
