ଭାରତର ପ୍ରଥମ ବେସରକାରୀ ମହାକାଶ କମ୍ପାନୀ Skyroot Aerospace ଶନିବାର, ଜୁଲାଇ 18 ତାରିଖରେ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ବେସରକାରୀ କକ୍ଷପଥ ରକେଟ୍ Vikram-1 କୁ ସଫଳତାର ସହିତ ଉତ୍କ୍ଷେପଣ କରି ଇତିହାସ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଏହି ରକେଟ୍କୁ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶର ଶ୍ରୀହରିକୋଟାସ୍ଥିତ ଉତ୍କ୍ଷେପଣ କେନ୍ଦ୍ରରୁ ଦିନ 12:05 ସମୟରେ ସଫଳତାର ସହିତ ଉତ୍କ୍ଷେପଣ କରାଯାଇଥିଲା।
2026 ଜୁଲାଇ 18 ଭାରତର ବେସରକାରୀ ମହାକାଶ କ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ ଏକ ଐତିହାସିକ ଦିନ ହୋଇଛି। ହାଇଦ୍ରାବାଦ ଭିତ୍ତିକ ସ୍ପେସ୍ ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍ Skyroot Aerospace ଭାରତର ପ୍ରଥମ ବେସରକାରୀ କକ୍ଷପଥ ରକେଟ୍ Vikram-1 କୁ ସଫଳତାର ସହିତ ଉତ୍କ୍ଷେପଣ କରିଛି। କମ୍ପାନୀ ଏହି ଉତ୍କ୍ଷେପଣକୁ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶର ଶ୍ରୀହରିକୋଟାସ୍ଥିତ ଉତ୍କ୍ଷେପଣ କେନ୍ଦ୍ରରୁ ସମ୍ପନ୍ନ କରିଛି। ଏହି ମିଶନ୍ର ନାମ ‘Mission Aagaman’ ରଖାଯାଇଥିଲା।
Vikram-1 ର ଉତ୍କ୍ଷେପଣ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟଠାରୁ କିଛି ବିଳମ୍ବରେ ହୋଇଥିଲା। ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସମୟସୂଚୀ ଅନୁଯାୟୀ ରକେଟ୍କୁ ସକାଳ 11:30ରେ ଉତ୍କ୍ଷେପଣ କରାଯିବାର ଯୋଜନା ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ କାଉଣ୍ଟଡାଉନ୍କୁ ସ୍ଥଗିତ କରାଯାଇଥିଲା। ଆବଶ୍ୟକ ପରୀକ୍ଷା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ କାଉଣ୍ଟଡାଉନ୍ ପୁଣି ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇ ଦିନ ପ୍ରାୟ 12:05 ସମୟରେ ରକେଟ୍କୁ ସଫଳତାର ସହିତ ଉତ୍କ୍ଷେପଣ କରାଯାଇଥିଲା। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରତିକୂଳ ପାଗ ଓ ନାଭିଗେସନ୍ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କାରଣରୁ ଉତ୍କ୍ଷେପଣରେ ପ୍ରାୟ 35 ମିନିଟ୍ ବିଳମ୍ବ ହୋଇଥିଲା।
Vikram-1 ର ସଫଳ ଉତ୍କ୍ଷେପଣକୁ ଭାରତର ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବିକଶିତ ହେଉଥିବା ବେସରକାରୀ ମହାକାଶ ଶିଳ୍ପ ପାଇଁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସଫଳତା ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି। ଏହି ମିଶନ୍ ପ୍ରମାଣ କରିଛି ଯେ ଭାରତର ବେସରକାରୀ କମ୍ପାନୀମାନେ ବର୍ତ୍ତମାନ କେବଳ ସ୍ପେସ୍ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଓ ଉପଗ୍ରହ ନିର୍ମାଣରେ ସୀମିତ ନ ରହି କକ୍ଷପଥ ଉତ୍କ୍ଷେପଣ ଯାନ ବିକାଶ ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ଆଗେଇ ଯାଉଛନ୍ତି।
Skyroot Aerospace ଏହା ପୂର୍ବରୁ 2022 ମସିହାରେ Vikram-S ନାମକ ସବ୍-ଅର୍ବିଟାଲ୍ ରକେଟ୍ର ସଫଳ ପରୀକ୍ଷା କରିଥିଲା। ସେହି ମିଶନ୍ ପ୍ରାୟ 89.5 କିଲୋମିଟର ଉଚ୍ଚତାକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନ Vikram-1 ମାଧ୍ୟମରେ କମ୍ପାନୀ କକ୍ଷପଥ ଉତ୍କ୍ଷେପଣ କ୍ଷମତା ଦିଗରେ ଆଉ ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛି।
ଏହି ମିଶନ୍ର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଉଡ଼ାଣ ସମୟ ପ୍ରାୟ 16 ମିନିଟ୍ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଯୋଜନା ଅନୁଯାୟୀ, Vikram-1 କୁ ଦେଶୀୟ ଓ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ Payload କୁ ପ୍ରାୟ 450 କିଲୋମିଟର ଉଚ୍ଚତାର Low Earth Orbit (LEO) ରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ପାଇଁ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଛି। ଏହି ମିଶନ୍ ପ୍ରାୟ 450×450 କିଲୋମିଟର ବୃତ୍ତାକାର କକ୍ଷପଥ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ। Low Earth Orbit ବାଣିଜ୍ୟିକ, ପୃଥିବୀ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ, ଯୋଗାଯୋଗ ଓ ପାଣିପାଗ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଉପଗ୍ରହ ପାଇଁ ବ୍ୟାପକ ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
Vikram-1 ର ଡିଜାଇନ୍ ଏହାକୁ ଛୋଟ ଓ ମଧ୍ୟମ ଆକାରର ଉପଗ୍ରହକୁ ମହାକାଶକୁ ପଠାଇବା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ କରିଛି। ଏହା ଭବିଷ୍ୟତରେ ବେସରକାରୀ କମ୍ପାନୀ ଏବଂ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ପାଇଁ ଭାରତରୁ ଉପଗ୍ରହ ଉତ୍କ୍ଷେପଣର ନୂତନ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ।
Vikram-1 ର ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରଯୁକ୍ତିଗତ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଏହାର ହାଲୁକା ଓ ଦୃଢ଼ Carbon Composite Structure ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। Carbon Fiber ଆଧାରିତ ଏହି ଗଠନ ପାରମ୍ପରିକ ଧାତୁ ଗଠନ ତୁଳନାରେ ହାଲୁକା ହୋଇଥିବାରୁ ରକେଟ୍ର ସମୁଦାୟ ଓଜନ କମାଇବା ଏବଂ ଇନ୍ଧନ କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧିରେ ସହାୟକ ହୋଇପାରେ। ଏହି ରକେଟ୍କୁ ତିନୋଟି Solid Fuel Stage ଓ ଗୋଟିଏ Liquid Orbital Adjustment Module ର ସଂଯୋଜନରେ ପରିଚାଳିତ ହେବା ପାଇଁ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଛି।
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟର Solid Stage ଗୁଡ଼ିକ ରକେଟ୍କୁ ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରୁ ଉପରକୁ ନେଇ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କକ୍ଷପଥରେ ପହଞ୍ଚାଇବାରେ ସହାୟତା କରେ। ପରେ Liquid Module କକ୍ଷପଥରେ ସଠିକ୍ ସ୍ଥିତି ହାସଲ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସମନ୍ୱୟ କରିପାରେ।
‘Mission Aagaman’ କେବଳ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତିଗତ Payload ରେ ସୀମିତ ରହିନଥିଲା। ଏହି ମିଶନ୍ରେ ବିଭିନ୍ନ କମ୍ପାନୀ ଓ ସଂସ୍ଥାର Payload ମଧ୍ୟ ପଠାଯାଇଥିଲା। ସେଥିରେ Graha Space, Cosmoserv Space, Dcubed ଏବଂ Skyroot ର ନିଜସ୍ୱ In-house Scope Payload ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିବା କୁହାଯାଇଛି।
ଏହି ମିଶନ୍ର ଏକ ବିଶେଷ ଆକର୍ଷଣ ଥିଲା କଳାତ୍ମକ Payload। ରକେଟ୍ ମାଧ୍ୟମରେ 18 କ୍ୟାରେଟ୍ ସୁନାରେ ନିର୍ମିତ କିଛି କଳାକୃତି ମଧ୍ୟ ମହାକାଶକୁ ପଠାଯାଇଥିଲା। ସେଥିରେ ‘Cosmic Bloom’ ନାମକ ଏକ Micro-Art Piece ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିବା କୁହାଯାଇଛି। ଏହା ସହିତ 18 କ୍ୟାରେଟ୍ ସୁନାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଏକ ଛୋଟ ରକେଟ୍ ଉପରେ ଭାରତୀୟ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ମହାକାଶ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ Sir C. V. Raman, Dr. Vikram Sarabhai ଏବଂ Dr. A. P. J. Abdul Kalamଙ୍କ ସୂକ୍ଷ୍ମ ପ୍ରତିକୃତି ଖୋଦାଯାଇଛି।
