ଭାରତରେ Starlink ସେବା ଆରମ୍ଭକୁ ନେଇ ସୁରକ୍ଷା ଚିନ୍ତା, ବିଳମ୍ବ ହୋଇପାରେ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଶୁଭାରମ୍ଭ
ଏଲନ୍ ମସ୍କଙ୍କ କମ୍ପାନୀ SpaceX ସହ ଜଡ଼ିତ ଉପଗ୍ରହ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ସେବା Starlinkର ଭାରତରେ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଶୁଭାରମ୍ଭ ବିଳମ୍ବିତ ହୋଇପାରେ। ଦେଶରେ ସେବା ଆରମ୍ଭ ପୂର୍ବରୁ ସୁରକ୍ଷା ସମ୍ପର୍କିତ କିଛି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସର୍ତ୍ତକୁ ନେଇ ସରକାରୀ ସଂସ୍ଥା ଏବଂ କମ୍ପାନୀ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା ଜାରି ରହିଛି। ବିଶେଷକରି ଭାରତୀୟ ଉପଭୋକ୍ତାଙ୍କ ତଥ୍ୟ କେଉଁଠାକୁ ଯାଉଛି, ନେଟୱର୍କ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କାହାର ରହିବ ଏବଂ ସୀମାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ସେବାର ବ୍ୟବହାର କିପରି ନିରୀକ୍ଷଣ କରାଯିବ, ତାହାକୁ ନେଇ ସୁରକ୍ଷା ଏଜେନ୍ସିଗୁଡ଼ିକ ଚିନ୍ତା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।
ଉପଭୋକ୍ତାଙ୍କ ତଥ୍ୟ ଓ ନେଟୱର୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ
Starlink ପାରମ୍ପରିକ ମୋବାଇଲ୍ ଟାୱାର କିମ୍ବା ଭୂଗର୍ଭ କେବୁଲ୍ ବଦଳରେ ଉପଗ୍ରହ ମାଧ୍ୟମରେ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ସେବା ଯୋଗାଇଥାଏ। ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ଦୂରଦୂରାନ୍ତର ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ମୋବାଇଲ୍ ନେଟୱର୍କ ଦୁର୍ବଳ, ସେଠାରେ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ସଂଯୋଗ ଉପଲବ୍ଧ କରାଇବା ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରେ।
ତେବେ ଏହି ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ସୀମାପାର ନେଟୱର୍କ ଗଠନକୁ ନେଇ ସୁରକ୍ଷା ଏଜେନ୍ସିଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛନ୍ତି। ଭାରତୀୟ ଉପଭୋକ୍ତାଙ୍କ ତଥ୍ୟ କେଉଁଠାକୁ ପଠାଯାଉଛି ଏବଂ ଉପଗ୍ରହ ମଧ୍ୟରେ ତଥ୍ୟ ଆଦାନପ୍ରଦାନ କିପରି ନିରୀକ୍ଷଣ କରାଯାଉଛି, ସେ ସମ୍ପର୍କରେ ସ୍ପଷ୍ଟତା ଚାହୁଁଛନ୍ତି ସରକାରୀ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ।
ଏଜେନ୍ସିଗୁଡ଼ିକ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତୀୟ ଟ୍ରାଫିକ୍ ଦେଶରେ ଅନୁମୋଦିତ ଗେଟୱେ ମାଧ୍ୟମରେ ପରିଚାଳିତ ହେଉ ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକ ସମୟରେ ତଦନ୍ତ ପାଇଁ ସମ୍ପୃକ୍ତ ତଥ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ ହେଉ। ଏହା ସହିତ ସନ୍ଦେହଜନକ ସଂଯୋଗ ଚିହ୍ନଟ କରିବା, ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିଲେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଞ୍ଚଳରେ ସେବା ବନ୍ଦ କରିବା ଏବଂ ଉପକରଣର ଅବସ୍ଥିତି ଜାଣିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିବା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଜୋର ଦିଆଯାଉଛି।
ସୀମାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅନଧିକୃତ ବ୍ୟବହାର ନେଇ ଚିନ୍ତା
ଭାରତର ବାଂଲାଦେଶ ଏବଂ ମିଆଁମାର ସହ ସୀମା ଥିବାରୁ ସେହି ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକରେ Starlink ଉପକରଣର ଅନଧିକୃତ ବ୍ୟବହାରକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା ରହିଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ମିଆଁମାର ମାର୍ଗରେ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଭାରତକୁ Starlink ଉପକରଣ ଅଣାଯାଇଥିବା ଅଭିଯୋଗ ରହିଛି। ସୀମାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅନୁମତି ବିନା ଉପଗ୍ରହ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ବ୍ୟବହାର ହେଲେ ତାହାକୁ କିପରି ଚିହ୍ନଟ ଏବଂ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯିବ, ତାହା ସୁରକ୍ଷା ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରଶ୍ନ ହୋଇଛି।
ୟୁକ୍ରେନ୍ ଏବଂ ଇରାନ୍ରେ ଉପଗ୍ରହ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ସେବାର ବ୍ୟବହାରକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ବିଦେଶୀ ନେଟୱର୍କ ଉପରେ ସ୍ଥାନୀୟ ସରକାରଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସମ୍ପର୍କିତ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି। ଏହି ଅଭିଜ୍ଞତା ଭାରତର ସୁରକ୍ଷା ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି।
କିଛି ସର୍ତ୍ତରେ ସହମତି, ତଥ୍ୟ ଓ ନେଟୱର୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଉପରେ ଆଲୋଚନା ଜାରି
Starlink ପୂର୍ବରୁ ଭାରତରେ ଏକ କମ୍ପାନୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଛି। ତଥାପି ବିଦେଶୀ ମାଲିକାନା, ସ୍ଥାନୀୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକ ସରକାରୀ ଅନୁମୋଦନ ସମ୍ପର୍କିତ କିଛି ବିଷୟ ଏବେ ମଧ୍ୟ ସମାଧାନ ହୋଇନାହିଁ।
ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, କମ୍ପାନୀ ଉପକରଣ ଯାଞ୍ଚ ଏବଂ ବେସ୍ ଷ୍ଟେସନ୍ର ପ୍ରମାଣୀକରଣ ସମ୍ପର୍କିତ କିଛି ସର୍ତ୍ତରେ ସହମତି ପ୍ରକାଶ କରିଛି। କିନ୍ତୁ ତଥ୍ୟରେ ସରକାରୀ ପ୍ରବେଶାଧିକାର ଏବଂ ନେଟୱର୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଭଳି ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସହମତି ହୋଇନାହିଁ।
ଲାଇସେନ୍ସ ଓ ଅନୁମତି ମିଳିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେବା ଆରମ୍ଭ ହୋଇନାହିଁ
Starlink ଭାରତର ଦୂରସଞ୍ଚାର ବିଭାଗ (DoT) ଠାରୁ GMPCS ଲାଇସେନ୍ସ ପାଇଛି। ଏହା ସହିତ IN-SPACe ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ଅନୁମତି ମିଳିଛି। ତଥାପି ଭାରତୀୟ ଗ୍ରାହକମାନେ ଏବେ ସୁଦ୍ଧା ଏହି ସେବା ସହ ସଂଯୋଗ ସ୍ଥାପନ କରିପାରୁନାହାନ୍ତି।
ସୁରକ୍ଷା ସର୍ତ୍ତ ସହିତ ଅନ୍ୟ କିଛି ସରକାରୀ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏବଂ ସ୍ପେକ୍ଟ୍ରମ୍ ଆବଣ୍ଟନ ମଧ୍ୟ ଏବେ ସୁଦ୍ଧା ବାକି ରହିଛି। ଭାରତରେ ଉପଗ୍ରହ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ସେବା ଆରମ୍ଭ କରିବା ପାଇଁ Eutelsat OneWeb ଏବଂ Jio Satellite Communications ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି।
ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଛି ଯେ କୌଣସି କମ୍ପାନୀକୁ ସୁରକ୍ଷା ନିୟମରୁ ଛାଡ଼ ଦିଆଯିବ ନାହିଁ। ତେବେ Starlink କିମ୍ବା ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେବା ଆରମ୍ଭର କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ତାରିଖ ଘୋଷଣା କରାଯାଇନାହିଁ। ଭାରତରେ ଏହି ସେବାର ମୂଲ୍ୟ, ସଂସ୍ଥାପନ ଖର୍ଚ୍ଚ ଏବଂ ମାସିକ ବିଲ୍ ସମ୍ପର୍କରେ ମଧ୍ୟ କମ୍ପାନୀ କୌଣସି ସୂଚନା ଦେଇନାହିଁ।
