ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: 2,000 ଟଙ୍କାରୁ ଅଧିକ କିଛି UPI ମର୍ଚ୍ଚାଣ୍ଟ ଟ୍ରାଞ୍ଜାକ୍ସନ ଉପରେ 0.4 ପ୍ରତିଶତ Merchant Discount Rate (MDR) ଲାଗୁ କରିବାକୁ କେନ୍ଦ୍ରର ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରି ଦାଖଲ ହୋଇଥିବା ଯାଚିକାରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଏହି ନୂଆ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ଅନ୍ତରୀଣ ରୋକ ଲଗାଇବାକୁ ମନା କରିଛନ୍ତି। ଏହା ସହିତ ଅଦାଲତ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର, ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ (RBI), ନ୍ୟାସନାଲ ପେମେଣ୍ଟସ କର୍ପୋରେସନ ଅଫ ଇଣ୍ଡିଆ (NPCI) ଏବଂ UPI ସ୍ଟିୟରିଂ କମିଟିକୁ ନୋଟିସ ଜାରି କରି ଚାରି ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ଜବାବ ମାଗିଛନ୍ତି।
NPCIର ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଅଗଷ୍ଟ 2026ରେ UPI ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରାୟ 24.51 ବିଲିୟନ ଟ୍ରାଞ୍ଜାକ୍ସନ ହୋଇଥିଲା, ଯାହାର ମୋଟ ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ 29.82 ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା ଥିଲା।
କେନ୍ଦ୍ରର ନୂଆ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନୁଯାୟୀ, 2,000 ଟଙ୍କାରୁ ଅଧିକ କିଛି Person-to-Merchant (P2M) UPI ପେମେଣ୍ଟ ଉପରେ 0.4 ପ୍ରତିଶତ MDR ଲାଗୁ କରାଯିବ। ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା 15 ଅକ୍ଟୋବର 2026ରୁ ଲାଗୁ ହେବା କଥା କୁହାଯାଇଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, 2,000 ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ପର୍କିତ UPI ପେମେଣ୍ଟ ଉପରେ MDR ଲାଗୁ ନକରିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି।
ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ UPI ଗ୍ରାହକଙ୍କଠାରୁ ପୃଥକ ଭାବେ ଚାର୍ଜ ଆଦାୟ କରିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦର୍ଶାଯାଇନାହିଁ। MDR ମୁଖ୍ୟତଃ ମର୍ଚ୍ଚାଣ୍ଟ ସହ ଜଡିତ ପେମେଣ୍ଟ ଢାଞ୍ଚାରେ ଲାଗୁ ହେଉଥିବା ଏକ ଶୁଳ୍କ, ଯାହା ବ୍ୟାଙ୍କ, ପେମେଣ୍ଟ ସର୍ଭିସ ପ୍ରୋଭାଇଡର ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସମ୍ପର୍କିତ ପକ୍ଷଙ୍କ ସେବା ସହ ଜଡିତ।
ଏହି ନୂଆ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବିରୋଧରେ ଅଧିବକ୍ତା ଅଞ୍ଜନ ଦତ୍ତଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଯାଚିକା ଦାଖଲ କରାଯାଇଛି। ଯାଚିକାରେ କେନ୍ଦ୍ରର ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ ଜାରି ଅଧିସୂଚନା ଏବଂ ଏହା ପରେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥିବା MDR ଫ୍ରେମୱର୍କର ବୈଧତା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଯାଇଛି। ଯାଚିକାକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଦାବି ହେଉଛି ଯେ, ଏପରି ଶୁଳ୍କ ଲାଗୁ କରିବା ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଆଇନଗତ ଆଧାର ନାହିଁ।
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ଅନ୍ତରୀଣ ରୋକ ଲଗାଇନାହାନ୍ତି। ଅଦାଲତ ସମ୍ପର୍କିତ ପକ୍ଷମାନଙ୍କଠାରୁ ଜବାବ ମାଗିଛନ୍ତି। ଏହା ପରେ ମାମଲାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶୁଣାଣି ଏବଂ ଆଇନଗତ ସ୍ଥିତି ଅଧିକ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇପାରେ।
Merchant Discount Rate ବା MDR ହେଉଛି ଡିଜିଟାଲ ପେମେଣ୍ଟ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପାଇଁ ମର୍ଚ୍ଚାଣ୍ଟ ସହ ଜଡିତ ପେମେଣ୍ଟ ଇକୋସିଷ୍ଟମରେ ଆଦାୟ କରାଯାଉଥିବା ଶୁଳ୍କ। ଏଥିରେ ପେମେଣ୍ଟ ପ୍ରୋସେସ କରୁଥିବା ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷଙ୍କ ଭୂମିକା ରହିଥାଏ। ସାଧାରଣତଃ ଏଥିରେ ବ୍ୟାଙ୍କ, ପେମେଣ୍ଟ ନେଟୱର୍କ ଏବଂ ପେମେଣ୍ଟ ସର୍ଭିସ ପ୍ରୋଭାଇଡର ଭଳି ପକ୍ଷ ସାମିଲ ହୋଇପାରନ୍ତି।
ଏହି କାରଣରୁ UPI MDRକୁ କେବଳ ଗ୍ରାହକଙ୍କଠାରୁ ଆଦାୟ ହେଉଥିବା ସାଧାରଣ ‘ପେମେଣ୍ଟ ଫି’ ଭାବେ ବୁଝିବା ଠିକ୍ ହେବ ନାହିଁ। ବର୍ତ୍ତମାନର ବିବାଦରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଆଇନଗତ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି ପ୍ରସ୍ତାବିତ MDRର ପ୍ରକୃତି କ’ଣ ଏବଂ ଏହାକୁ ଲାଗୁ କରିବାର ବୈଧାନିକ ଆଧାର କ’ଣ।
ନୂଆ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନୁଯାୟୀ, 2,000 ଟଙ୍କାରୁ ଅଧିକ ଯୋଗ୍ୟ ମର୍ଚ୍ଚାଣ୍ଟ UPI ପେମେଣ୍ଟ ଉପରେ 0.4 ପ୍ରତିଶତ MDR ଲାଗୁ ହେବ। ଉପଲବ୍ଧ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସିଧାସଳଖ ଗ୍ରାହକଙ୍କଠାରୁ ପୃଥକ ଶୁଳ୍କ ଆଦାୟ କରିବା ନୁହେଁ। ସାଧାରଣ ବ୍ୟକ୍ତିରୁ ବ୍ୟକ୍ତି ଅର୍ଥାତ P2P UPI ପେମେଣ୍ଟ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଦାୟରାରେ ନାହିଁ। ଏହାର ପ୍ରକୃତ ପ୍ରଭାବ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ ପେମେଣ୍ଟ ଖର୍ଚ୍ଚ ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ ପେମେଣ୍ଟ ଇକୋସିଷ୍ଟମର ଖର୍ଚ୍ଚ ଢାଞ୍ଚା ଉପରେ ପଡିପାରେ। ଛୋଟ ଏବଂ ବଡ଼ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ସେମାନଙ୍କ ଟ୍ରାଞ୍ଜାକ୍ସନର ଆକାର ଏବଂ ପେମେଣ୍ଟ ପଦ୍ଧତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବ।
