26 નવેમ્બર 2008ના રોજ મુંબઈ પર થયેલા આતંકવાદી હુમલાએ માત્ર શહેરને જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર દેશને હચમચાવી દીધો હતો. પાકિસ્તાનના આતંકવાદી સંગઠન લશ્કર-એ-તૈયબાના 10 આતંકવાદીઓએ ભારતની આર્થિક રાજધાનીને નિશાન બનાવીને શ્રેણીબદ્ધ અને સુઆયોજિત હુમલા કર્યા હતા.
મુંબઈ હુમલો: 26 નવેમ્બર 2008ની રાત ભારતના ઇતિહાસની સૌથી ભયાવહ રાતોમાંની એક હતી. મુંબઈ, જેને દેશની આર્થિક રાજધાની કહેવાય છે, તે સમયે આતંકવાદીઓના હુમલાની ઝપેટમાં હતું. પાકિસ્તાનથી દરિયાઈ માર્ગે મુંબઈમાં ઘુસેલા આતંકવાદીઓએ શહેરના અનેક મુખ્ય સ્થળોએ શ્રેણીબદ્ધ આતંકવાદી હુમલા કર્યા.
તાજ હોટેલથી લઈને ટ્રાઈડેન્ટ હોટેલ, ઓબેરોય હોટેલ, નરીમન હાઉસ, કોલાબા કોઝવે અને છત્રપતિ શિવાજી ટર્મિનસ સહિત અનેક સ્થળોએ બોમ્બ બ્લાસ્ટ થયા હતા. આ હુમલાઓમાં 150થી વધુ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા હતા. મૃતકોમાં મુંબઈ પોલીસના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ હેમંત કરકરે, વિજય સાળસકર, અશોક કામટે અને તુકારામ ઓમ્બલે જેવા નામનો પણ સમાવેશ થાય છે. આજે 26/11ના 17 વર્ષ પૂરા થવા પર, આપણે આ ભયાવહ રાત અને હુમલાની સંપૂર્ણ ટાઈમલાઈન પર એક નજર કરીએ.
26 નવેમ્બર 2008: પહેલી રાતનો આતંક
- રાત્રે 9:20 વાગ્યે: મુંબઈના કોલાબા કોઝવેમાં આવેલા લિયોપોલ્ડ કેફે પર 2 આતંકવાદીઓએ અંધાધૂંધ ગોળીબાર કર્યો. આ હુમલામાં 10 લોકોના મોત થયા અને ઘણા લોકો ઘાયલ થયા.
- રાત્રે 10:30 વાગ્યે: આતંકવાદીઓ રેલવે સ્ટેશન પાસે આવેલા કામા હોસ્પિટલ પર હુમલો કરે છે. આ દરમિયાન ત્રણ પોલીસ અધિકારીઓ આતંકવાદીઓને રોકવાનો પ્રયાસ કરે છે અને ગોળીબારમાં શહીદ થાય છે.
- રાત્રે 11:00 વાગ્યે: હુમલાખોરો શહેરના મુખ્ય સ્થળોએ ફેલાઈ જાય છે.
- 4 આતંકવાદીઓ તાજમહેલ હોટેલમાં ઘૂસે છે.
- 2 આતંકવાદીઓ ટ્રાઈડેન્ટ હોટેલમાં પ્રવેશે છે.
- 2 આતંકવાદીઓ નરીમન હાઉસ તરફ આગળ વધે છે.
અજમલ કસાબ સહિત 2 આતંકવાદીઓ છત્રપતિ શિવાજી ટર્મિનસ (મુંબઈ રેલવે સ્ટેશન) તરફ જાય છે. કસાબ અને તેનો સાથી રેલવે સ્ટેશન પર ગોળીબાર શરૂ કરે છે. આ હુમલામાં 58 લોકો માર્યા જાય છે, જ્યારે ઘણા ગંભીર રીતે ઘાયલ થાય છે.
રાત્રે 11:00 વાગ્યે તાજ હોટેલમાં પણ આતંકવાદીઓની દહેશત ફેલાય છે. બોમ્બ ધડાકા અને ગોળીબાર વચ્ચે હોટેલની લોબી અને રૂમમાં ઘણા લોકો ફસાઈ જાય છે. ટ્રાઈડેન્ટ હોટેલમાં પણ આતંકવાદીઓ હાજર હોવાના સમાચાર ફેલાતા ગભરાટ ફેલાય છે, જેમાં 30 લોકોના જીવ જાય છે. આ રીતે, 26 નવેમ્બરની રાત્રે મુંબઈના વિવિધ ભાગોમાં બોમ્બ ધડાકા, ગોળીબાર અને દહેશતનો માહોલ છવાયેલો રહે છે.
27 નવેમ્બર 2008: બચાવ કામગીરી અને સુરક્ષા દળોની કાર્યવાહી
- સવારે 2:30 વાગ્યે: ભારતીય સેના અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા ગાર્ડ (NSG) ના જવાનો તાજ હોટેલની લોબીમાં પ્રવેશે છે.
- સવારે 4:00 વાગ્યે: બચાવ અભિયાન દરમિયાન હોટેલ અને આસપાસ ફસાયેલા લગભગ 200 લોકોને સુરક્ષિત રીતે બહાર કાઢવામાં આવે છે. જોકે, 100 લોકો હજુ પણ આતંકવાદીઓના કબજામાં હતા.
- સવારે 9:45 વાગ્યે: 2 આતંકવાદીઓ નરીમન હાઉસમાં પ્રવેશી કેન્દ્ર પર હુમલો કરે છે.
27-29 નવેમ્બર 2008: આતંકવાદીઓનો સફાયો
રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા ગાર્ડ, નૌકાદળ કમાન્ડો અને ભારતીય સેનાએ સાથે મળીને આતંકવાદીઓ વિરુદ્ધ ઓપરેશન ચક્રવાત ચલાવ્યું. સુરક્ષા દળોએ એક પછી એક આતંકવાદીઓને મોતને ઘાટ ઉતાર્યા, જ્યારે અજમલ કસાબને જીવતો પકડવામાં આવ્યો.
- 28 નવેમ્બર: ટ્રાઈડેન્ટ હોટેલને આતંકવાદીઓના કબજામાંથી મુક્ત કરવામાં આવ્યું.
- 29 નવેમ્બર સવારે 9 વાગ્યે: તાજ હોટેલમાં આતંકવાદીઓનો સફાયો કરી દેવામાં આવ્યો.
આ હુમલાઓએ માત્ર મુંબઈને જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર દેશને આઘાતમાં મૂકી દીધો હતો. પોલીસ અધિકારીઓ, સૈનિકો અને નાગરિકોની બહાદુરી છતાં, આ હુમલો ભારતીય ઇતિહાસમાં હંમેશા માટે એક ઊંડો ઘા છોડી ગયો. 26/11ના હુમલાએ મુંબઈના જીવનને થંભાવી દીધું હતું. મુંબઈની તાજ, ટ્રાઈડેન્ટ અને ઓબેરોય હોટેલ જેવી પ્રતિષ્ઠિત જગ્યાઓ આતંકવાદીઓનું નિશાન બની ગઈ હતી. હેમંત કરકરે, વિજય સાળસકર, અશોક કામટે અને તુકારામ ઓમ્બલે જેવા વરિષ્ઠ પોલીસ અધિકારીઓએ શહાદત આપી.
