હિંડનબર્ગના આરોપો પછી અદાણી ગ્રુપે કરી શક્તિશાળી પુનરાગમન. જાન્યુઆરી 2023થી અત્યાર સુધીમાં ગ્રુપે ₹80,000 કરોડથી વધુના એક્વિઝિશન પૂર્ણ કર્યા, જેનાથી પોર્ટ્સ, સિમેન્ટ અને પાવર સેક્ટરમાં તેની સ્થિતિ મજબૂત થઈ છે.
Adani Group Deals: જાન્યુઆરી 2023માં શોર્ટ-સેલિંગ ફર્મ હિંડનબર્ગ રિસર્ચના આરોપો પછી અદાણી ગ્રુપ સમક્ષ મોટી ચેલેન્જ ઊભી થઈ હતી. બજારમાં ભારે ઉતાર-ચઢાવ આવ્યો અને રોકાણકારોનો વિશ્વાસ નબળો પડ્યો. પરંતુ લગભગ ત્રણ વર્ષ પછી હવે પરિસ્થિતિ બદલાતી દેખાઈ રહી છે. બજારના આંકડાઓ અને કંપનીના સૂત્રો અનુસાર, જાન્યુઆરી 2023થી અત્યાર સુધી અદાણી ગ્રુપે લગભગ ₹80,000 કરોડ રૂપિયા એટલે કે લગભગ USD 9.6 બિલિયનના 33 એક્વિઝિશન પૂર્ણ કર્યા છે. આ સ્પષ્ટ સંકેત છે કે સંકટ છતાં ગ્રુપની કેપિટલ સુધી પહોંચ જળવાઈ રહી હતી અને બિઝનેસ પ્રવૃત્તિઓ સતત આગળ વધી રહી હતી.
કોર સેક્ટર્સ પર ફોકસ રહી વ્યૂહરચના
આ એક્વિઝિશનની ખાસ વાત એ હતી કે અદાણી ગ્રુપે પોતાના કોર સેક્ટર્સ પર જ વધારે ધ્યાન આપ્યું. પોર્ટ્સ, સિમેન્ટ, પાવર, ટ્રાન્સમિશન અને નવા ઉભરતા બિઝનેસમાં પસંદગીના રોકાણો કરવામાં આવ્યા. ગ્રુપે આક્રમક વિસ્તરણને બદલે સંતુલિત અને વ્યૂહાત્મક પગલાં લીધાં, જેથી બેલેન્સ શીટ પર વધારે દબાણ ન પડે અને લાંબા ગાળાની વૃદ્ધિની સ્થાપના મજબૂત થાય.
પોર્ટ સેક્ટરમાં સૌથી મોટું રોકાણ
બજારના આંકડાઓ અનુસાર, અદાણી ગ્રુપે સૌથી વધુ રોકાણ પોર્ટ સેક્ટરમાં કર્યું. આ સેક્ટરમાં કુલ ₹28,145 કરોડના સોદા પૂર્ણ થયા. અદાણી પોર્ટ્સ પહેલાથી જ ભારત અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે મજબૂત હાજરી ધરાવે છે અને આ નવા એક્વિઝિશનથી તેની સ્થિતિ વધુ મજબૂત થઈ છે. લોજિસ્ટિક્સ અને ટ્રેડના વધતા મહત્વને જોતાં પોર્ટ સેક્ટરને ગ્રુપની ગ્રોથ સ્ટ્રેટેજીનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ માનવામાં આવે છે.
સિમેન્ટના વ્યવસાયમાં આક્રમક વિસ્તરણ
સિમેન્ટ સેક્ટરમાં અદાણી ગ્રુપે ₹24,710 કરોડના એક્વિઝિશન કર્યા. ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને હાઉસિંગની વધતી માંગને જોતાં આ સેક્ટર ગ્રુપ માટે વ્યૂહાત્મક રીતે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. અંબુજા સિમેન્ટ્સ અને ACC દ્વારા કરવામાં આવેલા સોદાઓએ અદાણીને દેશના ટોચના સિમેન્ટ પ્લેયર્સમાં સામેલ કર્યા છે. આ એક્વિઝિશનથી માત્ર ક્ષમતા વધી નથી, પરંતુ બજાર હિસ્સો પણ મજબૂત થયો છે.
પાવર સેક્ટરમાં પણ મજબૂત હાજરી
પાવર સેક્ટરમાં અદાણી ગ્રુપે ₹12,251 કરોડના એક્વિઝિશન પૂર્ણ કર્યા. વીજળી ઉત્પાદન અને વિતરણ ભારતની અર્થવ્યવસ્થા માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. થર્મલ અને રિન્યુએબલ એનર્જી બંનેમાં ગ્રુપની હાજરી છે. આ સોદાઓથી ગ્રુપે પોતાની પાવર વેલ્યુ ચેઇનને વધુ મજબૂત કરી છે, જેનાથી આવતા વર્ષોમાં સ્થિર કેશ ફ્લોની અપેક્ષા કરવામાં આવે છે.
નવા અને ઉભરતા બિઝનેસમાં રોકાણ
કોર સેક્ટર્સ ઉપરાંત અદાણી ગ્રુપે નવા અને ઉભરતા બિઝનેસમાં ₹3,927 કરોડનું રોકાણ કર્યું છે. તેમાં ડેટા સેન્ટર, ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને અન્ય ફ્યુચર-રેડી સેક્ટર્સનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત ટ્રાન્સમિશન અને ડિસ્ટ્રિબ્યુશનમાં ₹2,544 કરોડના સોદા થયા છે. જો કે જયપ્રકાશ ગ્રુપની નાદારી પ્રક્રિયા હેઠળ પ્રસ્તાવિત ₹13,500 કરોડનું એક્વિઝિશન હજુ પૂર્ણ થયું નથી, તેથી તેને આ આંકડામાં સામેલ કરવામાં આવ્યું નથી.
હિંડનબર્ગના આરોપો પછી બદલાઈ ગયેલી વ્યૂહરચના
હિંડનબર્ગ રિસર્ચના આરોપો પછી અદાણી ગ્રુપે પોતાની વ્યૂહરચનામાં ઘણા મહત્વપૂર્ણ ફેરફારો કર્યા. ગ્રુપે ડીલીવરેજિંગ એટલે કે દેવું ઘટાડવા પર ભાર મૂક્યો. આ સાથે ઇક્વિટી રોકાણ વધારવામાં આવ્યું અને મૂડીના ઉપયોગમાં વધુ શિસ્ત અપનાવવામાં આવી. પારદર્શિતા વધારવા અને બેંકો અને રોકાણકારો સાથે સતત સંવાદ જાળવી રાખવા પર ખાસ ધ્યાન આપવામાં આવ્યું. વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે આ પગલાંઓને કારણે ગ્રુપની ફંડિંગ સુધી પહોંચ સ્થિર રહી.
બેલેન્સ શીટ પર નિયંત્રણ અને દેવાની સ્થિતિ
અદાણી ગ્રુપનું કહેવું છે કે તેનું નેટ ડેટ-ટુ-EBITDA રેશિયો લગભગ 3 ગણું છે, જે ગ્રુપના નિર્ધારિત લક્ષ્ય 3.5 થી 4.5 ગણાથી પણ ઓછું છે. આ સંકેત આપે છે કે ગ્રુપે પોતાના દેવાને નિયંત્રણમાં રાખ્યું છે. બ્રોકરેજ ફર્મોના વિશ્લેષકોના મતે, ઘટતું દેવું, સતત પૂર્ણ થતા સોદા અને નિયમનકારી બાબતોનો નિકાલ દર્શાવે છે કે બેલેન્સ શીટ સાથે જોડાયેલા જોખમો મોટાભાગે કાબૂમાં આવી ગયા છે.
છેલ્લા ત્રણ વર્ષના સૌથી મોટા સોદા
છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં અદાણી ગ્રુપનો સૌથી મોટો સોદો એપ્રિલ 2025માં સામે આવ્યો, જ્યારે અદાણી પોર્ટ્સે ઓસ્ટ્રેલિયાના નોર્થ ક્વીન્સલેન્ડ એક્સપોર્ટ ટર્મિનલ (NQXT)નું ₹21,700 કરોડમાં એક્વિઝિશન કર્યું. આ ડીલ માત્ર વેલ્યુના હિસાબે મોટી હતી, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ગ્રુપની હાજરીને પણ મજબૂત બનાવતી હતી.
સિમેન્ટ સેક્ટરના મુખ્ય એક્વિઝિશન
ઓગસ્ટ 2023માં અંબુજા સિમેન્ટ્સે સાંગહી ઇન્ડસ્ટ્રીઝમાં 56.74 ટકા હિસ્સેદારી ₹5,000 કરોડમાં ખરીદી. જાન્યુઆરી 2024માં ACCએ એશિયન કોંક્રીટ્સને ₹775 કરોડમાં હસ્તગત કરી. એપ્રિલ 2024માં તમિલનાડુના તુતુકોડીમાં ગ્રાઇન્ડિંગ યુનિટનું એક્વિઝિશન થયું. જૂન 2024માં પેન્ના સિમેન્ટને ₹10,422 કરોડમાં ખરીદવામાં આવ્યું. ત્યારબાદ ઓક્ટોબર 2024માં ઓરિએન્ટ સિમેન્ટનું ₹8,100 કરોડમાં એક્વિઝિશન કરવામાં આવ્યું. આ તમામ સોદાઓએ સિમેન્ટ સેક્ટરમાં અદાણીની પકડ મજબૂત કરી.
પોર્ટ સેક્ટરના મહત્વપૂર્ણ સોદા
પોર્ટ સેક્ટરમાં એપ્રિલ 2023માં કરાઈકલ પોર્ટનું ₹1,485 કરોડમાં એક્વિઝિશન થયું. માર્ચ 2024માં ગોપાલપુર પોર્ટને ₹3,080 કરોડમાં ખરીદવામાં આવ્યું. ઓગસ્ટ 2024માં એસ્ટ્રો ઓફશોરનું ₹1,550 કરોડમાં એક્વિઝિશન કરવામાં આવ્યું. મે 2024માં તાન્ઝાનિયાના દાર-એસ-સલામ પોર્ટનું એક્વિઝિશન પણ આ જ વ્યૂહરચનાનો ભાગ હતું, જેનાથી આફ્રિકન બજારમાં ગ્રુપની હાજરી વધી.
પાવર સેક્ટરમાં થયેલા સોદા
પાવર સેક્ટરમાં લેન્કો અમરકંટકને ₹4,101 કરોડમાં, વિદર્ભ ઇન્ડસ્ટ્રીઝને ₹4,000 કરોડમાં અને કોસ્ટલ એનર્જનને ₹3,335 કરોડમાં હસ્તગત કરવામાં આવ્યા. આ સોદાઓથી ગ્રુપની વીજળી ઉત્પાદન ક્ષમતા અને પ્રાદેશિક પહોંચ બંને મજબૂત થઈ છે.
₹10 લાખ કરોડનો કેપેક્સ
અદાણી ગ્રુપે આગામી પાંચ વર્ષમાં લગભગ ₹10 લાખ કરોડના કેપેક્સની યોજનાની જાહેરાત કરી છે. આ રોકાણ ગ્રીનફિલ્ડ પ્રોજેક્ટ્સ, વર્તમાન પ્રોજેક્ટ્સના વિસ્તરણ અને પસંદગીના એક્વિઝિશન દ્વારા કરવામાં આવશે. આ યોજનાનો હેતુ લાંબા ગાળાની વૃદ્ધિ, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ અને નવી તકનીકોમાં રોકાણને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.
