તિરાનામાં અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના જમાઈ અને રોકાણકાર જારેડ કુશ્નર સાથે જોડાયેલા લક્ઝરી રિસોર્ટ પ્રોજેક્ટ વિરુદ્ધ હજારો લોકોએ વિરોધ પ્રદર્શન કર્યું છે. પર્યાવરણ પર સંભવિત અસર અને મંજૂરી પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતાના અભાવને લઈને ઉઠેલી ચિંતાઓ વચ્ચે આ પ્રોજેક્ટ ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવ્યો છે.
અંદાજે 55 હજાર કરોડ રૂપિયા (લગભગ 6.5 બિલિયન ડોલર)ના ખર્ચવાળો આ પ્રોજેક્ટ હવે રાજકીય અને પર્યાવરણીય વિવાદનું કેન્દ્ર બન્યો છે. પ્રદર્શનકારીઓએ સરકાર અને તેની રોકાણ નીતિઓ વિરુદ્ધ સૂત્રોચ્ચાર કરીને પારદર્શિતાના અભાવના આક્ષેપો કર્યા.
પ્રસ્તાવિત રિસોર્ટ એક સંરક્ષિત તટીય વિસ્તારની નજીક બનાવવાનો છે, જેને જૈવ વૈવિધ્યના દૃષ્ટિકોણથી અત્યંત સંવેદનશીલ માનવામાં આવે છે.
આ વિસ્તારમાં ફ્લેમિંગો પક્ષીઓ, દરિયાઈ કાચબા અને સીલ સહિત અનેક દુર્લભ તથા સંરક્ષિત પ્રજાતિઓ વસે છે. પર્યાવરણ કાર્યકરોનું કહેવું છે કે આટલા મોટા પાયે થનારા બાંધકામથી કુદરતી સંતુલન પર ગંભીર અસર પડી શકે છે.
પ્રદર્શનકારીઓએ ચેતવણી આપી છે કે જો પ્રોજેક્ટને અટકાવવામાં નહીં આવે તો તટીય પર્યાવરણ તંત્રને કાયમી નુકસાન થઈ શકે છે.
તિરાનામાં યોજાયેલા વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન લોકોએ “અલ્બાનિયા વેચાણ માટે નથી” અને “અમારા તટોને બચાવો” જેવા સૂત્રો લગાવ્યા.
પ્રદર્શનકારીઓએ આરોપ લગાવ્યો કે સરકાર વિદેશી રોકાણકારોના દબાણ હેઠળ કામ કરી રહી છે અને દેશની કુદરતી સંપત્તિને જોખમમાં મૂકી રહી છે. કેટલાક લોકોએ એવો પણ આક્ષેપ કર્યો કે પ્રોજેક્ટને મંજૂરી આપવાની પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા જાળવવામાં આવી નથી અને સ્થાનિક સમુદાયોના અભિપ્રાયોને અવગણવામાં આવ્યા છે.
અલ્બાનિયાના અનેક પર્યાવરણ જૂથો અને વિરોધ પક્ષોએ પણ આ પ્રોજેક્ટ સામે પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા છે.
તેમનું કહેવું છે કે આટલા મોટા પાયાના બાંધકામ માટે કરવામાં આવેલ પર્યાવરણીય અસર મૂલ્યાંકન (EIA) જાહેર કરવામાં આવવું જોઈએ હતું, પરંતુ તે કરવામાં આવ્યું નથી.
સંગઠનોનો આક્ષેપ છે કે આ પ્રોજેક્ટ દેશની લાંબા ગાળાની પર્યાવરણીય સુરક્ષા અને પ્રવાસન આધારિત અર્થવ્યવસ્થા બંને માટે જોખમરૂપ બની શકે છે.
વિરોધ છતાં અલ્બાનિયાના વડાપ્રધાન એડી રામાએ પ્રોજેક્ટનું સમર્થન કર્યું છે.
તેમણે જણાવ્યું છે કે આ યોજના દેશના આર્થિક વિકાસ અને વિદેશી રોકાણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે મહત્વપૂર્ણ છે. વડાપ્રધાનના જણાવ્યા મુજબ, પ્રોજેક્ટ નિર્ધારિત યોજના અને નિયમો અનુસાર આગળ વધશે અને તમામ જરૂરી પર્યાવરણીય ધોરણોનું પાલન સુનિશ્ચિત કરવામાં આવશે.
સરકારનો દાવો છે કે આ રોકાણ અલ્બાનિયામાં પ્રવાસન અને રોજગારની નવી તકો ઊભી કરશે તેમજ દેશની અર્થવ્યવસ્થાને મજબૂત બનાવશે.
જારેડ કુશ્નર, જે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના જમાઈ અને એક અગ્રણી રોકાણકાર છે, છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી આંતરરાષ્ટ્રીય રિયલ એસ્ટેટ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટોમાં સક્રિય રહ્યા છે.
અલ્બાનિયામાં પ્રસ્તાવિત આ રિસોર્ટ પ્રોજેક્ટને પણ તેમની રોકાણ શ્રેણીનો એક ભાગ માનવામાં આવે છે. આ યોજના રાજકીય, આર્થિક અને પર્યાવરણીય ત્રણેય દૃષ્ટિકોણથી ચર્ચાનું કેન્દ્ર બની છે.
પર્યાવરણ નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ અલ્બાનિયાનો આ તટીય વિસ્તાર બાલ્કન ક્ષેત્રના મહત્વપૂર્ણ જૈવ વૈવિધ્ય ધરાવતા વિસ્તારોમાંનો એક છે.
અહીં સ્થળાંતરી પક્ષીઓના મોટા ઝુંડ આવે છે અને દરિયાઈ જીવન અત્યંત સંવેદનશીલ માનવામાં આવે છે. નિષ્ણાતોના કહેવા મુજબ, મોટા પાયે બાંધકામ, હોટેલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને પ્રવાસન પ્રવૃત્તિઓથી આ વિસ્તારની પર્યાવરણીય સ્થિતિને નુકસાન પહોંચી શકે છે, જેના કારણે સ્થાનિક વન્યજીવન તેમજ દરિયાકિનારાનો કુદરતી સ્વરૂપ પ્રભાવિત થઈ શકે છે.
આ વિવાદે અલ્બાનિયાની આંતરિક રાજનીતિ ઉપરાંત આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ ચર્ચા ઊભી કરી છે.
એક તરફ સરકાર રોકાણ અને વિકાસને પ્રાથમિકતા આપવાની વાત કરી રહી છે, જ્યારે બીજી તરફ નાગરિક સમાજ અને પર્યાવરણ સંગઠનો પારદર્શિતા અને સંરક્ષણની માંગ કરી રહ્યા છે.
કેટલાક આંતરરાષ્ટ્રીય નિરીક્ષકોનું કહેવું છે કે આ મુદ્દો “વિકાસ સામે પર્યાવરણ” અંગેની વૈશ્વિક ચર્ચાનું વધુ એક ઉદાહરણ બની ગયો છે, જેમાં આર્થિક લાભ અને પર્યાવરણીય સંતુલન વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો પડકાર જોવા મળે છે.
હાલમાં સરકારે સંકેત આપ્યો છે કે પ્રોજેક્ટ નિર્ધારિત યોજના મુજબ આગળ વધશે, જોકે વધતા વિરોધને ધ્યાનમાં રાખીને તેમાં કેટલાક ફેરફારો અથવા વધારાના પર્યાવરણીય સુરક્ષા પગલાં ઉમેરવામાં આવી શકે છે.
બીજી તરફ, વિરોધ કરી રહેલા સંગઠનોએ પોતાનું આંદોલન વધુ તેજ કરવાની તૈયારી દર્શાવી છે. તેમનું કહેવું છે કે પ્રોજેક્ટ અંગે પુનર્વિચાર કરવામાં નહીં આવે ત્યાં સુધી તેઓ વિરોધ ચાલુ રાખશે.
