જમ્મુ-કાશ્મીરમાં કલમ 370 અને કલમ 35Aને અમલહીન બનાવવાના સાતમા વર્ષની નિમિત્તે બુધવારે સમગ્ર કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં રાજકીય પ્રવૃત્તિઓ તેજ બની. એક તરફ ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ)એ આ દિવસને ઐતિહાસિક ઉપલબ્ધિ ગણાવી ઉજવણી કરવાની જાહેરાત કરી છે, જ્યારે કોંગ્રેસ, નેશનલ કોન્ફરન્સ (એનસી) અને પીપલ્સ ડેમોક્રેટિક પાર્ટી (પીડીપી)એ તેને “કાળો દિવસ” તરીકે મનાવવાનો નિર્ણય જાહેર કર્યો છે.
સંભવિત વિરોધ પ્રદર્શનને ધ્યાનમાં રાખીને જમ્મુ-કાશ્મીર પોલીસે વ્યાપક સુરક્ષા વ્યવસ્થા અમલમાં મૂકી છે અને પૂર્વ મંજૂરી વિના કોઈપણ જાહેર વિરોધ પ્રદર્શન, રેલી, જુલૂસ અથવા જાહેર સભા યોજવા પર પ્રતિબંધ સંબંધિત એડવાઇઝરી જાહેર કરી છે.
જમ્મુ-કાશ્મીરના વિવિધ જિલ્લા પોલીસ મુખ્યાલયો દ્વારા જાહેર કરાયેલા નિર્દેશોમાં જણાવાયું છે કે સક્ષમ સત્તાધિકારીની પૂર્વ મંજૂરી વિના કોઈપણ પ્રકારનું વિરોધ પ્રદર્શન, રેલી, જુલૂસ અથવા જાહેર સભા યોજી શકાશે નહીં. પોલીસે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનારાઓ સામે કાયદા મુજબ કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
શાંતિ અને કાયદો-વ્યવસ્થા જાળવવા માટે સુરક્ષા એજન્સીઓએ વધારાના દળોની તૈનાતી કરી છે. જમ્મુ-શ્રીનગર રાષ્ટ્રીય રાજમાર્ગ સહિત અનેક સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં સુરક્ષા પેટ્રોલિંગ વધારવામાં આવ્યું છે. પ્રશાસને નાગરિકોને અફવાઓથી દૂર રહેવા, સામાજિક સૌહાર્દ જાળવવા અને કોઈપણ શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિ અંગે તાત્કાલિક પોલીસને જાણ કરવાની અપીલ કરી છે.
ભારત સરકારે 5 ઓગસ્ટ 2019ના રોજ બંધારણની કલમ 370 અને કલમ 35Aને અમલહીન બનાવી જમ્મુ-કાશ્મીરનો વિશેષ દરજ્જો સમાપ્ત કર્યો હતો. આ નિર્ણય હેઠળ પૂર્વવર્તી રાજ્યનું પુનર્ગઠન કરીને જમ્મુ-કાશ્મીર અને લદ્દાખ તરીકે બે અલગ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં વિભાજન કરવામાં આવ્યું હતું.
કેન્દ્ર સરકાર અને ભાજપે આ નિર્ણયને રાષ્ટ્રીય એકીકરણ, સમાન અધિકારો અને વિકાસની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું ગણાવ્યું હતું. બીજી તરફ, અનેક પ્રાદેશિક અને રાષ્ટ્રીય વિપક્ષી પક્ષોએ તેને જમ્મુ-કાશ્મીરની બંધારણીય ઓળખ અને વિશેષ અધિકારો પર અસર કરનાર નિર્ણય ગણાવ્યો હતો.
ભાજપે સાતમી વર્ષગાંઠને વિકાસ અને એકીકરણના પ્રતીક તરીકે ઉજવવાની જાહેરાત કરી છે. પાર્ટી નેતાઓના જણાવ્યા અનુસાર સમગ્ર પ્રદેશમાં મીઠાઈનું વિતરણ કરવામાં આવશે અને છેલ્લા સાત વર્ષ દરમિયાન થયેલા વિકાસ કાર્યો, રોકાણ, આધારભૂત માળખાકીય યોજનાઓ અને વહીવટી સુધારાઓ અંગે લોકોને માહિતી આપવામાં આવશે. જમ્મુ સ્થિત ભાજપ મુખ્યાલયને વિશેષ રીતે સજાવવામાં આવ્યું છે.
પાર્ટી નેતાઓનું કહેવું છે કે કલમ 370 દૂર થયા બાદ જમ્મુ-કાશ્મીરમાં રોકાણ માટે નવા અવસર ઊભા થયા છે અને કેન્દ્ર સરકારની યોજનાઓનો લાભ સામાન્ય નાગરિકો સુધી વધુ અસરકારક રીતે પહોંચ્યો છે.
નેશનલ કોન્ફરન્સ, કોંગ્રેસ અને પીડીપીએ આ દિવસને “કાળો દિવસ” તરીકે મનાવવાનો નિર્ણય લીધો છે. વિપક્ષી પક્ષોનો આરોપ છે કે જમ્મુ-કાશ્મીરનો વિશેષ દરજ્જો સમાપ્ત કરવાની સાથે રાજ્યનો દરજ્જો પણ દૂર કરવામાં આવ્યો હતો, જે હજુ સુધી પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવ્યો નથી.
નેશનલ કોન્ફરન્સે જમ્મુ-કાશ્મીરને સંપૂર્ણ રાજ્યનો દરજ્જો પરત આપવાની માંગ ફરી દોહરાવી છે. પાર્ટી નેતાઓનું કહેવું છે કે કેન્દ્ર સરકારે રાજ્યનો દરજ્જો પુનઃસ્થાપિત કરવાની ખાતરી આપી હતી, પરંતુ અત્યાર સુધી તે દિશામાં કોઈ ઠોસ પગલું ભરાયું નથી.
પીડીપીએ કલમ 370ની પુનઃસ્થાપના અને રાજકીય બંધીઓની મુક્તિને પોતાની મુખ્ય માંગણીઓમાં સામેલ કરી છે. કોંગ્રેસ પણ પ્રદેશ અને જિલ્લા સ્તરે વિરોધ કાર્યક્રમો યોજી રહી છે તથા રાજ્યના અધિકારો અને રાજકીય પ્રતિનિધિત્વ સંબંધિત મુદ્દાઓ ઉઠાવવાની તૈયારી કરી રહી છે.
કલમ 370ને અમલહીન બનાવવાનો નિર્ણય ભારતની તાજેતરની બંધારણીય અને રાજકીય ઘટનાઓમાં મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય તરીકે ગણવામાં આવે છે. સાત વર્ષ બાદ પણ આ મુદ્દો રાજકીય ચર્ચા, વહીવટી નીતિઓ અને પ્રાદેશિક ઓળખના સંદર્ભમાં ચર્ચાનો વિષય બની રહ્યો છે. સમર્થકો તેને જમ્મુ-કાશ્મીરના વિકાસ, રોકાણ અને રાષ્ટ્રીય એકીકરણનો આધાર ગણાવે છે, જ્યારે ટીકાકારો તેને પ્રદેશની વિશેષ બંધારણીય વ્યવસ્થામાં મોટા ફેરફાર તરીકે જોવે છે. વર્ષગાંઠના અવસરે આ મુદ્દો ફરી એકવાર રાષ્ટ્રીય અને વૈશ્વિક રાજકીય ચર્ચામાં કેન્દ્રસ્થાને રહ્યો છે.
