ઝારખંડમાં સરકારી ભરતી પરીક્ષાઓને લઈને વિદ્યાર્થીઓનું આંદોલન સતત રાજકીય મુદ્દો બની રહ્યું છે. JPSC અને JSSCમાં કથિત અનિયમિતતાઓ સામે ચાલી રહેલા વિદ્યાર્થી આંદોલન દરમિયાન સોમવારે રાંચીમાં વિધાનસભા ઘેરાવ વખતે થયેલી પોલીસ કાર્યવાહી સામે ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP)એ મંગળવારે રાજ્યવ્યાપી બંધનું આહ્વાન કર્યું.
રાંચી સહિત અનેક જિલ્લાઓમાં ભાજપના કાર્યકરો રસ્તા પર ઉતર્યા અને સરકાર સામે વિરોધ પ્રદર્શન કર્યું. રાંચીના હરમૂ રોડ સહિતના વિસ્તારોમાં પ્રદર્શનકારીઓએ રસ્તા પર ટાયર સળગાવીને નારેબાજી કરી. કેટલાક ભાજપ સમર્થકો JCB મશીન પર ચઢીને પણ સરકાર સામે નારેબાજી કરતા જોવા મળ્યા.
ચાઈબાસા, પાકુડ, લાતેહાર સહિત અન્ય જિલ્લાઓમાં પણ બંધના સમર્થનમાં પ્રદર્શન થયાના અહેવાલ છે. દરમિયાન અખિલ ભારતીય વિદ્યાર્થી પરિષદ (ABVP) સાથે જોડાયેલા વિદ્યાર્થીઓએ પણ આંદોલનના સમર્થનમાં વિધાનસભા માર્ચની જાહેરાત કરી છે. વિદ્યાર્થી સંગઠનોની મુખ્ય માંગ JPSC-JSSC ભરતી પ્રક્રિયામાં કથિત ગેરરીતિઓની તપાસ અને પરીક્ષાઓ અંગે ઉઠાવવામાં આવી રહેલા વાંધાઓના ઉકેલ સાથે જોડાયેલી છે.
ભાજપે સોમવારે વિધાનસભા ઘેરાવ દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓ પર પોલીસ દ્વારા કથિત લાઠીચાર્જ અને બળપ્રયોગના વિરોધમાં મંગળવારે ઝારખંડ બંધનું આહ્વાન કર્યું. સવારથી જ વિવિધ જિલ્લાઓમાં ભાજપના કાર્યકરો રસ્તા પર જોવા મળ્યા.
રાંચીના હરમૂ ચોક પર કાર્યકરોએ ટાયર સળગાવીને વિરોધ કર્યો અને સરકાર સામે નારેબાજી કરી. કાંકે રોડ સ્થિત CMPDI ગેટ પાસે પણ રસ્તો રોકવામાં આવ્યો હોવાની માહિતી સામે આવી. ધુર્વા ગોળચક્કર પાસે ભાજપ સમર્થકો રસ્તા પર બેસી ગયા, જેના કારણે થોડા સમય માટે વાહનવ્યવહાર પ્રભાવિત થયો.
પોલીસકર્મીઓ પ્રદર્શનકારીઓને રસ્તા પરથી હટાવીને વાહનવ્યવહાર સામાન્ય કરવાનો પ્રયાસ કરતા જોવા મળ્યા. પાકુડના બિરસા ચોક પર પણ ભાજપ કાર્યકરોએ પ્રદર્શન કર્યું. લાતેહારમાં પ્રદર્શનકારીઓએ રાજ્ય સરકાર પર વિદ્યાર્થીઓ સાથે કથિત અન્યાયનો આરોપ લગાવ્યો અને મુખ્યમંત્રી હેમંત સોરેન પાસેથી જવાબદારીની માંગ કરી.
ચાઈબાસામાં બંધ સમર્થકો રસ્તા પર ઉતર્યા બાદ બજારોમાં પણ તેની અસર જોવા મળી. અહેવાલ અનુસાર, કેટલાક ભાજપ કાર્યકરોએ દુકાનદારોને દુકાનો બંધ કરવાની અપીલ કરી, જ્યારે કેટલાક સ્થળોએ દુકાનો જબરદસ્તી બંધ કરાવવાના આરોપ પણ સામે આવ્યા. બંધ દરમિયાન કોઈ અપ્રિય સ્થિતિ ટાળવા માટે અનેક સ્થળોએ પોલીસ દળ તૈનાત કરવામાં આવ્યું.
ભાજપનું બંધ સોમવારે રાંચીમાં થયેલા વિદ્યાર્થી પ્રદર્શન બાદ આવ્યું છે. JPSC-JSSC સાથે જોડાયેલા કથિત વિવાદોને લઈને મોટી સંખ્યામાં વિદ્યાર્થીઓ વિધાનસભા ઘેરાવ માટે પહોંચ્યા હતા. પ્રદર્શનકારીઓએ પોલીસની અનેક સ્તરની બેરિકેડિંગ પાર કરી અને વિધાનસભા પરિસરના પ્રવેશદ્વાર તરફ આગળ વધવાનો પ્રયાસ કર્યો.
પોલીસે તેમને રોકવા માટે બેરિકેડ લગાવ્યા હતા, પરંતુ પ્રદર્શનકારીઓ કેટલાક સ્થળોએ તેને પાર કરવામાં સફળ રહ્યા. સ્થિતિ નિયંત્રિત કરવા માટે પોલીસે વોટર કેનનનો ઉપયોગ કર્યો. ત્યાર બાદ પણ મોટી સંખ્યામાં વિદ્યાર્થીઓ પાછળ હટ્યા નહોતા. કેટલાક પ્રદર્શનકારીઓએ પાણીના મારો દરમિયાન પણ નારેબાજી અને વિરોધ ચાલુ રાખ્યો. બાદમાં પોલીસે ટિયર ગેસના ગોળા છોડ્યા.
પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર, પ્રદર્શનકારીઓ તરફથી પથ્થર, જૂતાં-ચપ્પલ અને પાણીની બોટલો ફેંકવામાં આવી હતી, જેના બાદ બળપ્રયોગ કરવામાં આવ્યો.
ઉપલબ્ધ માહિતી અનુસાર, સોમવારે પોલીસ અને પ્રદર્શનકારીઓ વચ્ચે અનેક વખત ટકરાવની સ્થિતિ સર્જાઈ. પ્રદર્શનકારીઓને હટાવવા માટે બે થી ત્રણ વખત લાઠીચાર્જ કરવામાં આવ્યો હોવાની વાત સામે આવી છે. પ્રદર્શનકારીઓનો આરોપ છે કે પોલીસે જરૂર કરતાં વધુ બળનો ઉપયોગ કર્યો. બીજી તરફ, પોલીસ અને પ્રશાસન તરફથી કાર્યવાહી કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવા માટેનું પગલું ગણાવવામાં આવ્યું છે.
ઘટના દરમિયાન મોટી સંખ્યામાં વિદ્યાર્થીઓ ઘાયલ થયાના અહેવાલ છે. આંદોલન સાથે જોડાયેલા JPSC-JSSC રિફોર્મ મંચના પ્રતિનિધિઓ અનુસાર, તેમના આશરે 80 વિદ્યાર્થી-વિદ્યાર્થિનીઓને ઈજા થઈ. ન્યાય મંચ સાથે જોડાયેલા 20થી વધુ વિદ્યાર્થીઓ ઘાયલ થયાનો પણ દાવો કરવામાં આવ્યો છે. અનેક વિદ્યાર્થીઓના હાથ-પગમાં ઈજા અને ફ્રેક્ચરની માહિતી સામે આવી છે. સદર હોસ્પિટલમાં પણ અનેક ઘાયલ વિદ્યાર્થીઓ પહોંચ્યાના અહેવાલ છે.
પ્રદર્શન દરમિયાન માત્ર વિદ્યાર્થીઓ જ નહીં, પરંતુ રાંચી પોલીસના આશરે 14 જવાનોને પણ ઈજા થયાની માહિતી સામે આવી છે. એક પોલીસકર્મી અંજની યાદવ ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા હોવાનું અને તેમને ICUમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હોવાનું જણાવાયું છે. અન્ય પોલીસકર્મીઓને પ્રાથમિક સારવાર બાદ હોસ્પિટલમાંથી રજા આપવામાં આવી હોવાની માહિતી છે.
વિદ્યાર્થી આંદોલનના મુખ્ય ચહેરાઓમાં સામેલ દેવેન્દ્ર નાથ મહતોની પણ પ્રદર્શન દરમિયાન તબિયત બગડ્યાની માહિતી સામે આવી છે. તેઓ કથિત રીતે ઘણા દિવસોથી ભૂખ હડતાળ પર હતા. તબિયત બગડ્યા બાદ પ્રશાસને તેમને સદર હોસ્પિટલમાં દાખલ કર્યા હતા. તેમ છતાં તેઓ આંદોલન દરમિયાન વિધાનસભા ઘેરાવમાં સામેલ થયા હતા.
આંદોલનકારી વિદ્યાર્થીઓ અનુસાર, અનેક વિદ્યાર્થી નેતાઓ લાંબા સમયથી ભૂખ હડતાળ કરી રહ્યા છે અને JPSC-JSSC સાથે જોડાયેલી માંગણીઓને લઈને સરકાર પર દબાણ બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
વિધાનસભા ઘેરાવ દરમિયાન પોલીસ કાર્યવાહી અંગે કોંગ્રેસ નેતા અને લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ પણ પ્રતિક્રિયા આપી. તેમણે સોશિયલ મીડિયા પર કહ્યું કે ઝારખંડમાં પ્રદર્શન કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓ સામે બળપ્રયોગ ખોટો છે. રાહુલ ગાંધીએ વિદ્યાર્થીઓના શાંતિપૂર્ણ વિરોધના અધિકારનું સમર્થન કરતા રાજ્ય સરકારને તેમની માંગણીઓ સાંભળવા અને વાતચીત દ્વારા ઉકેલ લાવવાની અપીલ કરી.
ભરતી પરીક્ષા વિવાદ સાથે જોડાયેલા ઘટનાક્રમમાં ઝારખંડ લોક સેવા આયોગ (JPSC)ના પૂર્વ અધ્યક્ષ એલ. ખ્યાંગતેની ધરપકડના અહેવાલ પણ સામે આવ્યા છે. અહેવાલ અનુસાર, CIDએ તેમની ધરપકડ કરી છે. 21 જુલાઈએ JPSC કચેરીમાં દરોડા બાદ તેમણે પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપ્યું હતું. ત્યાર બાદ તપાસ એજન્સી તેમની પૂછપરછ કરી રહી હતી.
સોમવારની પોલીસ કાર્યવાહી બાદ વિદ્યાર્થી સંગઠનોએ મંગળવારે આગળની રણનીતિ અંગે ચર્ચા શરૂ કરી. રાંચીના જયપાલ સિંહ સ્ટેડિયમમાં વિદ્યાર્થીઓની બેઠક યોજાઈ હોવાની માહિતી સામે આવી છે. ABVPએ પણ વિદ્યાર્થી આંદોલનના સમર્થનમાં વિધાનસભા માર્ચની જાહેરાત કરી છે.
વિધાનસભા પરિસરની આસપાસ પહેલેથી જ બહુસ્તરીય સુરક્ષા વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી. પોલીસે બેરિકેડિંગ સાથે CCTV કેમેરાથી દેખરેખ અને વધારાના જવાનોની તૈનાતી કરી હતી.
JPSC-JSSC વિવાદ હવે વિદ્યાર્થીઓની પરીક્ષા સંબંધિત માંગણીઓ સુધી મર્યાદિત રહ્યો નથી. પોલીસ કાર્યવાહી બાદ ભાજપે તેને રાજ્ય સરકાર સામે રાજકીય મુદ્દો બનાવ્યો છે, જ્યારે વિપક્ષી પક્ષો વિદ્યાર્થીઓ સામે બળપ્રયોગની ટીકા કરી રહ્યા છે. બીજી તરફ, આંદોલનકારી વિદ્યાર્થીઓ ભરતી પરીક્ષાઓમાં કથિત અનિયમિતતાઓની તપાસ, સંબંધિત પરીક્ષાઓની પ્રક્રિયાની સમીક્ષા અને જવાબદારીની માંગ કરી રહ્યા છે.
હાલ ઝારખંડમાં બંધ, વિદ્યાર્થી આંદોલન અને વિધાનસભા ઘેરાવને કારણે રાજકીય તથા વહીવટી તણાવની સ્થિતિ છે.
