ચાર રાજ્યોની છ વિધાનસભા અને લોકસભા બેઠકો પર યોજાયેલી પેટાચૂંટણીની મતગણતરી 9 ઑક્ટોબર, 2026ના રોજ શરૂ થઈ હતી. પ્રારંભિક વલણોમાં તમિલનાડુની મદુરાન્થકમ અને ધારાપુરમ વિધાનસભા બેઠકો પર તમિલગા વેત્રિ કઝગમ (TVK)ના ઉમેદવારો આગળ ચાલી રહ્યા છે. પશ્ચિમ બંગાળની નંદીગ્રામ અને રેજીનગર બેઠકો ઉપરાંત આસામની નગાંવ લોકસભા બેઠકના પરિણામો પર પણ નજર છે.
આ પેટાચૂંટણીઓમાં પશ્ચિમ બંગાળની બે વિધાનસભા બેઠકો, તમિલનાડુની બે વિધાનસભા બેઠકો, પુડુચેરીની એક વિધાનસભા બેઠક અને આસામની એક લોકસભા બેઠકનો સમાવેશ થાય છે. આ બેઠકો પર 6 ઑક્ટોબરે મતદાન થયું હતું. અલગ-અલગ રાજ્યોમાં બેઠકો ખાલી થવાનાં કારણો પણ અલગ છે. કેટલીક બેઠકો ધારાસભ્યોએ પક્ષ છોડીને રાજીનામું આપતાં ખાલી થઈ હતી, જ્યારે અન્ય બેઠકો એકથી વધુ મતવિસ્તારમાંથી ચૂંટાયેલા નેતાઓએ એક બેઠક જાળવી રાખવા માટે બીજી બેઠક છોડતાં ખાલી થઈ હતી.
તમિલનાડુની મદુરાન્થકમ અને ધારાપુરમ વિધાનસભા બેઠકો પર પ્રારંભિક વલણોમાં TVKના ઉમેદવારો મરગથમ કુમારવેલ અને પી. સત્યાભામા આગળ ચાલી રહ્યાં છે. બંને ઉમેદવારોએ અગાઉ AIADMKની ટિકિટ પર વિધાનસભાની ચૂંટણી જીતી હતી. ત્યારબાદ તેમણે પક્ષમાંથી રાજીનામું આપીને TVKમાં જોડાયા હતા.
પેટાચૂંટણીમાં TVKએ બંને ઉમેદવારોને ફરીથી મેદાનમાં ઉતાર્યા છે. આ બેઠકોનાં પરિણામો પક્ષ માટે મહત્ત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે તે રાજ્યમાં પક્ષના પ્રદર્શન અને મતદારોના સમર્થન અંગે સંકેત આપશે.
જોકે, પ્રારંભિક વલણોના આધારે વિજયનું અનુમાન લગાવી શકાય નહીં. મતગણતરીના આગામી તબક્કામાં મતની સરસાઈ બદલાઈ શકે છે. તમામ તબક્કાની મતગણતરી પૂર્ણ થયા બાદ જ અંતિમ ચિત્ર સ્પષ્ટ થશે.
પશ્ચિમ બંગાળની નંદીગ્રામ અને રેજીનગર વિધાનસભા બેઠકોની પેટાચૂંટણી રાજકીય દૃષ્ટિએ મહત્ત્વપૂર્ણ છે. બંને વિસ્તારોમાં ઉમેદવારોની પસંદગી, પક્ષો વચ્ચેના સમર્થન અને મતદાન પ્રક્રિયાને લઈને વિવાદો પણ સામે આવ્યા છે.
નંદીગ્રામમાં તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC)નાં ઉમેદવાર સંચિતા પ્રધાન ડેએ ઉમેદવારી પાછી ખેંચી હતી. ત્યારબાદ મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીએ કોંગ્રેસના ઉમેદવાર મિલન પ્રધાનને સમર્થન આપ્યું હતું. ઉપલબ્ધ માહિતી અનુસાર, 2007ના નંદીગ્રામ આંદોલન સાથે જોડાયેલા એક કેસમાં મિલન પ્રધાનની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ તેમને ચૂંટણી લડવા માટે જામીન મળ્યા હતા.
ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP)એ આ બેઠક પરથી હસીરાની રથને ઉમેદવાર બનાવ્યાં હતાં. નંદીગ્રામની ચૂંટણીમાં સ્થાનિક રાજકીય ઘટનાક્રમ અને મતદારોના સમર્થનના સમીકરણો પણ મહત્ત્વ ધરાવે છે.
2021ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં શુભેન્દુ અધિકારીએ નંદીગ્રામ બેઠક પરથી મમતા બેનર્જીને હરાવ્યાં હતાં. 2026ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં પણ શુભેન્દુ અધિકારીએ આ બેઠક પરથી જીત મેળવી હતી. જોકે, બાદમાં ભવાનીપુર બેઠક જાળવી રાખવા માટે તેમણે નંદીગ્રામ બેઠક છોડી હતી. તેના કારણે અહીં પેટાચૂંટણી યોજાઈ હતી.
રેજીનગર બેઠક પર BJP, કોંગ્રેસ, TMC સાથે જોડાયેલા જૂથો, CPI(M) અને આમ જનતા ઉન્નયન પાર્ટી (AJUP) સહિતના પક્ષોની હાજરીને કારણે અનેક પક્ષો વચ્ચે સ્પર્ધા છે. આ પ્રકારની ચૂંટણીમાં વિવિધ ઉમેદવારો વચ્ચે મતનું વિભાજન પરિણામને અસર કરી શકે છે.
હુમાયૂં કબીરે 2026ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં રેજીનગર અને નૌદા, બંને બેઠકો પરથી જીત મેળવી હતી. નૌદા બેઠક જાળવી રાખ્યા બાદ તેમણે રેજીનગર બેઠક છોડી હતી, જેના કારણે અહીં પેટાચૂંટણી યોજાઈ હતી. AJUPએ રેજીનગરથી તેમના પુત્ર ગુલામ નબી આઝાદને ઉમેદવાર બનાવ્યા છે.
આ બેઠક મુસ્લિમ બહુમતી ધરાવતા વિસ્તારમાં રાજકીય સમર્થનનાં સમીકરણોની દૃષ્ટિએ પણ મહત્ત્વપૂર્ણ છે. BJPએ વિકાસ, રોજગાર અને કનેક્ટિવિટી જેવા મુદ્દાઓ પર મતદારો સુધી પહોંચવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. બીજી તરફ, AJUPની હાજરી કોંગ્રેસ અને TMCનાં ચૂંટણીલક્ષી સમીકરણોને અસર કરી શકે છે.
પશ્ચિમ બંગાળ પ્રદેશ કોંગ્રેસના અધ્યક્ષ શુભંકર સરકારે ચૂંટણી પ્રક્રિયા અંગે સવાલ ઉઠાવતાં આરોપ લગાવ્યો હતો કે નંદીગ્રામમાં ઘણા મતદારો પોતાના મતાધિકારનો ઉપયોગ કરી શક્યા નહોતા. તેમણે નંદીગ્રામ અને રેજીનગરમાં પુનઃમતદાનની માગનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. આ રાજકીય આરોપોની પુષ્ટિ માટે સંબંધિત ચૂંટણી અધિકારીઓનાં સત્તાવાર નિવેદનો અને નિર્ણયો જરૂરી છે.
આસામની નગાંવ લોકસભા બેઠક પર BJPના દેવાશીષ શર્મા, કોંગ્રેસના સિબામોની બોરા અને AIUDFના પ્રમુખ બદરૂદ્દીન અજમલ વચ્ચે સ્પર્ધા છે. દેવાશીષ શર્મા ભારતીય વહીવટી સેવા (IAS)ના ભૂતપૂર્વ અધિકારી છે.
મતગણતરી પહેલાં વહીવટીતંત્રે સુરક્ષા વ્યવસ્થા કડક કરી હતી. સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં વધારાની સતર્કતા રાખવા અને અપ્રિય ઘટનાને રોકવા માટે સુરક્ષા દળોની તૈનાતી વધારવામાં આવી હોવાની માહિતી આપવામાં આવી હતી.
AIUDFના પ્રમુખ બદરૂદ્દીન અજમલે પરિણામોને લઈને પોતાની પાર્ટીની જીતનો વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો. તેમણે ચૂંટણી પંચની ભૂમિકા પર પણ સવાલ ઉઠાવ્યા હતા અને મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માગ કરી હતી. બીજી તરફ, કોંગ્રેસના નેતાઓએ ચૂંટણી પ્રક્રિયા સામે વિરોધ નોંધાવ્યો હતો.
નગાંવ બેઠક પર BJP, કોંગ્રેસ અને AIUDF વચ્ચેની સ્પર્ધાના અંતિમ પરિણામથી ઉમેદવારોને મળેલા મતદારોના સમર્થન અંગે ચિત્ર સ્પષ્ટ થશે. જોકે, કોઈપણ પક્ષના પ્રદર્શનનું મૂલ્યાંકન અંતિમ મતગણતરી બાદ જ કરી શકાશે.
પુડુચેરીની થટ્ટનચાવડી વિધાનસભા બેઠક પર પણ પેટાચૂંટણીની મતગણતરી ચાલી રહી છે. મુખ્યમંત્રી એન. રંગાસામી બે મતવિસ્તારોમાંથી જીત્યા બાદ એક બેઠક છોડતાં આ બેઠક પર પેટાચૂંટણી યોજાઈ હતી.
તમિલનાડુ અને પુડુચેરીનાં પરિણામો પર પણ નજર છે. જોકે, એક બેઠકનું પરિણામ સમગ્ર રાજ્ય અથવા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં રાજકીય સમર્થનના વલણનો નિર્ણાયક પુરાવો ગણી શકાય નહીં.
આ છ બેઠકો પર અલગ-અલગ કારણોસર પેટાચૂંટણી યોજાઈ હતી. તમિલનાડુમાં બે ધારાસભ્યોએ પક્ષ છોડીને રાજીનામું આપતાં બેઠકો ખાલી થઈ હતી. પુડુચેરીમાં મુખ્યમંત્રી એન. રંગાસામી બે બેઠકો પરથી જીત્યા બાદ એક બેઠક છોડતાં પેટાચૂંટણી યોજાઈ હતી.
પશ્ચિમ બંગાળમાં શુભેન્દુ અધિકારી અને હુમાયૂં કબીર બંનેએ બે-બે મતવિસ્તારોમાંથી જીત્યા બાદ એક-એક બેઠક છોડી હતી. તેના કારણે નંદીગ્રામ અને રેજીનગરમાં પેટાચૂંટણી યોજાઈ હતી. આસામમાં સાંસદ પ્રદ્યુત બોરદોલોઈએ વિધાનસભાની ચૂંટણી જીત્યા બાદ લોકસભાનું સભ્યપદ છોડ્યું હતું, જેના કારણે નગાંવ લોકસભા બેઠક પર પેટાચૂંટણી યોજાઈ હતી.
ચાર રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ પુડુચેરીની છ બેઠકો પરનાં પેટાચૂંટણીનાં પરિણામો સંબંધિત રાજકીય પક્ષો માટે મહત્ત્વપૂર્ણ છે. તમિલનાડુમાં TVKના ઉમેદવારોની પ્રારંભિક સરસાઈ, પશ્ચિમ બંગાળમાં નંદીગ્રામ અને રેજીનગરની બેઠકો તથા આસામની નગાંવ લોકસભા બેઠકનું પરિણામ મતગણતરીનાં મુખ્ય પાસાં છે.
પ્રારંભિક વલણોના આધારે કોઈ ઉમેદવારનો વિજય નિશ્ચિત માનવો યોગ્ય નથી. મતગણતરી પૂર્ણ થયા બાદ અને ચૂંટણી અધિકારીઓ દ્વારા સત્તાવાર પરિણામો જાહેર થયા પછી જ વિજેતા ઉમેદવારો અને પક્ષોના પ્રદર્શન અંગે અંતિમ ચિત્ર સ્પષ્ટ થશે.
