દિલ્હીમાં મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામા અને વિશેષ સઘન પુનરીક્ષણ (SIR) પ્રક્રિયા પાછી ખેંચવાની માગણી સાથે 14 ઑક્ટોબર 2026ના રોજ વિરોધ પ્રદર્શનો ચાલુ રહ્યા હતા. સંસદ માર્ગ પોલીસ સ્ટેશનની બહાર ભારતીય યુવા કોંગ્રેસ (IYC)ના પ્રદર્શનકારીઓને અટકાયતમાં લેવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે જંતર-મંતર પાસે સ્ટુડન્ટ્સ ફેડરેશન ઑફ ઇન્ડિયા (SFI) અને ડેમોક્રેટિક યુથ ફેડરેશન ઑફ ઇન્ડિયા (DYFI)ના સભ્યોએ પણ વિરોધ પ્રદર્શન કર્યું હતું.
આ દરમિયાન, જંતર-મંતર વિસ્તારમાં કથિત રીતે અનધિકૃત પ્રવેશના કેસમાં કૉકરોચ જનતા પાર્ટી (CJP)ના નેતાઓ સૌરવ દાસ અને આશુતોષ રંકાને પાંચ દિવસની ન્યાયિક કસ્ટડીમાં મોકલવામાં આવ્યા હતા. દિલ્હી પોલીસે બંને વિરુદ્ધ FIR નોંધાવી છે. બીજી તરફ, SIRનો વિરોધ કરી રહેલા 100થી વધુ યુવા, શ્રમિક અને ખેડૂત સંગઠનોએ 23 ઑક્ટોબર 2026થી દેશવ્યાપી આંદોલન શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી છે.
ઉપલબ્ધ માહિતી અનુસાર, સૌરવ દાસ અને આશુતોષ રંકાને અગાઉ નિવારક અટકાયતમાં લેવામાં આવ્યા હતા. તેના થોડા કલાકો બાદ, બુધવાર, 14 ઑક્ટોબરે, તેમને જંતર-મંતર સાથે જોડાયેલા કેસમાં પાંચ દિવસની ન્યાયિક કસ્ટડીમાં મોકલવામાં આવ્યા હતા. બંનેને તિહાડ જેલમાં રાખવામાં આવશે.
દિલ્હી પોલીસે બંને નેતાઓ અને અન્ય લોકો વિરુદ્ધ શાંતિ જાળવવા સંબંધિત બોન્ડના કથિત ઉલ્લંઘન, ગુનાહિત અતિક્રમણ અને આદેશોનું પાલન ન કરવા સહિતના વિવિધ આરોપો હેઠળ FIR નોંધાવી છે.
આ જ કેસમાં નિવારક અટકાયતમાં લેવામાં આવેલા અજિંક્ય શિંદેને વ્યક્તિગત મુચરકા પર મુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. જોકે, ઉપલબ્ધ અહેવાલમાં આરોપીઓનો વિગતવાર પક્ષ અથવા કેસની આગામી સુનાવણી અંગેની સંપૂર્ણ માહિતી આપવામાં આવી નથી.
આ કાર્યવાહી એવા સમયે થઈ છે, જ્યારે જંતર-મંતરને નિર્ધારિત વિરોધ પ્રદર્શન સ્થળ તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યું હોવાની સ્થિતિમાં ફેરફારને લઈને પણ વિવાદ ચાલી રહ્યો છે. ઉપલબ્ધ માહિતી અનુસાર, 12 ઑક્ટોબર 2026ના રોજ જંતર-મંતરને નિર્ધારિત વિરોધ પ્રદર્શન સ્થળોની યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યું હતું.
બુધવારે બપોરે દિલ્હી પોલીસે સંસદ માર્ગ પોલીસ સ્ટેશનની સામે વિરોધ પ્રદર્શન કરી રહેલા ભારતીય યુવા કોંગ્રેસના સભ્યોને અટકાયતમાં લેવાનું શરૂ કર્યું હતું. પ્રદર્શનકારીઓ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામા અને SIR પ્રક્રિયાના વિરોધમાં પોતાની માગણીઓ રજૂ કરી રહ્યા હતા.
આ દરમિયાન કેટલાક પ્રદર્શનકારીઓ રસ્તા પર બેસી જતાં વાહનવ્યવહાર પ્રભાવિત થયો હતો. પોલીસે વિસ્તારમાં ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા (BNSS)ની કલમ 163 લાગુ કરવામાં આવી હોવાની જાહેરાત પણ કરી હતી.
પોલીસે પત્રકારો અને મીડિયા પ્રતિનિધિઓને પ્રદર્શનકારીઓ તથા પોલીસકર્મીઓની ભીડથી સુરક્ષિત અંતર જાળવવા જણાવ્યું હતું. ઘટનાસ્થળે પોલીસ અને રેપિડ એક્શન ફોર્સ (RAF)ના જવાનો પણ હાજર હતા.
મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરના રાજીનામાની માગણી સાથે SFI અને DYFIના સભ્યોએ જંતર-મંતર પાસે વિરોધ પ્રદર્શન કર્યું હતું. આ વિરોધ SIR પ્રક્રિયા અને મતદાર યાદીમાંથી નામો દૂર કરવામાં આવવા અંગેની ચિંતાઓ વચ્ચે યોજાયો હતો.
પ્રદર્શનકારીઓની માગણીઓમાં SIR પ્રક્રિયા પાછી ખેંચવી, મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારનું રાજીનામું અને મતદાર યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવેલા નામોનું ઑડિટ સામેલ છે.
આ સંગઠનોનું કહેવું છે કે મતદાર યાદીમાંથી દૂર કરાયેલા નામોની સમીક્ષા થવી જોઈએ. જોકે, ઉપલબ્ધ અહેવાલમાં દૂર કરાયેલા નામોની સંખ્યા અથવા કથિત અનિયમિતતાઓની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ સંબંધિત આંકડા આપવામાં આવ્યા નથી.
SIRનો વિરોધ કરી રહેલાં સંગઠનોએ બુધવારે સવારે 11 વાગ્યાથી બપોરે 2:30 વાગ્યા સુધી બેઠક યોજી હતી. સામાજિક કાર્યકર તારા રાવના જણાવ્યા અનુસાર, આ બેઠકમાં વિરોધને વ્યાપક સ્તરે આગળ વધારવા માટે સંયુક્ત મંચ બનાવવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો.
તારા રાવે જુલાઈથી પ્રદર્શનકારીઓ વિરુદ્ધ પોલીસની કાર્યવાહી અંગે ટીકા કરી હતી અને તેને કઠોર ગણાવી હતી. તેમણે SIR પ્રક્રિયા સમાપ્ત કરવાની અને મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરના રાજીનામાની માગણીનું પુનરાવર્તન કર્યું હતું.
અખિલ ભારતીય કિસાન સભાના નેતા રાજન ક્ષીરસાગરે જણાવ્યું હતું કે બેઠકમાં 100થી વધુ યુવા, શ્રમિક અને ખેડૂત સંગઠનોએ ભાગ લીધો હતો. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, આ સંગઠનો 23 ઑક્ટોબર 2026થી દેશવ્યાપી આંદોલન શરૂ કરશે.
આંદોલનની મુખ્ય માગણીઓમાં SIR પ્રક્રિયા પાછી ખેંચવી, જ્ઞાનેશ કુમારનું રાજીનામું અને મતદાર યાદીમાંથી દૂર કરાયેલા નામોનું ઑડિટ સામેલ છે. આ પહેલનો હેતુ વિવિધ સંગઠનોને એક સંયુક્ત મંચ પર લાવીને વિરોધને વ્યાપક બનાવવાનો છે.
લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ આ વિવાદ વચ્ચે જણાવ્યું હતું કે કોંગ્રેસ ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ, સુપ્રીમ કોર્ટ અને ન્યાયિક વ્યવસ્થાનું સંપૂર્ણ સન્માન કરે છે. તેમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે રાજકીય અને જાહેર વિરોધ ચાલુ રહેશે અને અંતે સફળ થશે.
રાહુલ ગાંધીનું આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે, જ્યારે વિરોધ પ્રદર્શનનાં સ્થળોની સૂચના, પોલીસની કાર્યવાહી અને CJPના નેતાઓની અટકાયતને લઈને રાજકીય ચર્ચા ચાલી રહી છે.
કોંગ્રેસ દ્વારા આપવામાં આવેલા નિવેદનમાં ન્યાયિક વ્યવસ્થા પ્રત્યેના સન્માન અને સરકાર અથવા ચૂંટણી પંચના નિર્ણયો સામેના રાજકીય વિરોધ વચ્ચેના તફાવતને રેખાંકિત કરવામાં આવ્યો હતો.
જંતર-મંતરને નિર્ધારિત વિરોધ પ્રદર્શન સ્થળોની યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા બાદ દિલ્હીમાં વિરોધ પ્રદર્શનો માટે વૈકલ્પિક સ્થળોની ઉપલબ્ધતા અંગે પણ સવાલો ઊભા થયા છે.
અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, રાજધાનીમાં નવા નિર્ધારિત વિરોધ પ્રદર્શન સ્થળોમાં સામેલ રામલીલા મેદાનમાં આગામી અઢી મહિના સુધી કોઈ ખાલી તારીખ ઉપલબ્ધ નથી. ત્યાં માત્ર 29, 30 અને 31 ડિસેમ્બરની તારીખો બુકિંગ માટે ઉપલબ્ધ હોવાનું જણાવાયું છે.
આ સ્થિતિ આગામી દિવસોમાં પ્રદર્શન યોજવા ઇચ્છતા સંગઠનો માટે આયોજન સંબંધિત પડકાર ઊભો કરી શકે છે. જોકે, ઉપલબ્ધ માહિતીમાં બુકિંગ પ્રક્રિયા અને અન્ય સંભવિત સ્થળો અંગેની વિગતવાર માહિતી આપવામાં આવી નથી.
દિલ્હીમાં ચાલી રહેલા ઘટનાક્રમમાં ત્રણ મુખ્ય મુદ્દાઓ સામે આવ્યા છે: SIR પ્રક્રિયાનો વિરોધ, મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરના રાજીનામાની માગણી અને વિરોધ પ્રદર્શનો માટે નિર્ધારિત સ્થળોની ઉપલબ્ધતા.
CJPના બે નેતાઓને ન્યાયિક કસ્ટડીમાં મોકલવામાં આવ્યા બાદ પોલીસની કાર્યવાહી પણ રાજકીય ચર્ચાનો વિષય બની છે. બીજી તરફ, વિવિધ સંગઠનોએ 23 ઑક્ટોબરે દેશવ્યાપી આંદોલનની જાહેરાત કરી છે.
આગામી દિવસોમાં આંદોલનના વ્યાપ, વહીવટીતંત્રની પ્રતિક્રિયા અને જંતર-મંતર કેસની ન્યાયિક પ્રક્રિયા પર નજર રહેશે. પ્રદર્શનકારીઓની માગણીઓ અને પોલીસની કાર્યવાહી સંબંધિત તમામ દાવાઓનું નિષ્પક્ષ મૂલ્યાંકન સંબંધિત દસ્તાવેજો, સત્તાવાર નિવેદનો અને ન્યાયિક રેકોર્ડના આધારે કરવું જરૂરી છે.
