ફરીદાબાદમાં જળ સંરક્ષણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે હરિયાણા સરકારે વ્યાપક યોજના તૈયાર કરી છે. યોજનાના ભાગરૂપે દરેક ગામમાં પાંચ નવા જળાશયો બનાવવામાં આવશે, જ્યારે શહેરના સમુદાય કેન્દ્રો અને પાર્કોમાં રેનવોટર હાર્વેસ્ટિંગ સિસ્ટમ સ્થાપિત કરવામાં આવશે. આ પહેલનો હેતુ ભૂગર્ભ જળસ્તર વધારવો, વરસાદી પાણીનો વધુ સારો ઉપયોગ કરવો અને ભવિષ્યમાં પાણીની અછતનો સામનો કરવો છે.
ફરીદાબાદમાં સતત ઘટતા ભૂગર્ભ જળસ્તરને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે જળ સંરક્ષણની દિશામાં નવી પહેલ શરૂ કરી છે. યોજના હેઠળ વરસાદી પાણીને શક્ય તેટલી વધુ માત્રામાં જમીનમાં ઉતારવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવશે, જેથી આવનારા વર્ષોમાં પીવાના પાણીની અછત ઘટાડવામાં મદદ મળે. અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર આ અભિયાનનું કામ ચોમાસા દરમિયાન જ શરૂ કરવામાં આવશે.
ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં દરેક ગામમાં પાંચ નવા જળાશયો વિકસાવવામાં આવશે. આ જળાશયોમાં વરસાદી પાણી એકત્રિત થશે, જે ધીમે ધીમે જમીનમાં સમાઈને ભૂગર્ભ જળસ્તર વધારવામાં મદદરૂપ થશે. ઉપરાંત તેનો ઉપયોગ સિંચાઈ અને અન્ય સ્થાનિક જરૂરિયાતો માટે પણ થઈ શકશે. આ જળાશયોની દેખરેખ સંબંધિત ગ્રામ પંચાયતોને સોંપવામાં આવશે.
શહેરી વિસ્તારોમાં પ્રથમ તબક્કામાં 50 સમુદાય કેન્દ્રોની ઓળખ કરવામાં આવી રહી છે, જ્યાં રેનવોટર હાર્વેસ્ટિંગ સિસ્ટમ સ્થાપિત કરવામાં આવશે. ઉપરાંત શહેરના આશરે 300 પાર્કોમાં પણ આવી સિસ્ટમ સ્થાપિત કરવાની તૈયારી ચાલી રહી છે. નગર નિગમ દરેક પ્રોજેક્ટ માટે નોડલ અધિકારીની નિમણૂક કરશે, જેથી ભવિષ્યમાં જાળવણીના અભાવે આ સિસ્ટમો નિષ્ક્રિય ન બને.
ફરીદાબાદના અનેક વિસ્તારોમાં ભૂગર્ભ જળસ્તર 500 ફૂટથી પણ નીચે પહોંચી ગયું છે. જિલ્લામાં પાણી પુરવઠા માટે નગર નિગમના અંદાજે 1,690 ટ્યુબવેલ કાર્યરત છે, પરંતુ જળસ્તર ઘટવાના કારણે લગભગ 200 ટ્યુબવેલ ખરાબ થઈ ગયા છે. આવા સંજોગોમાં નવા સ્થળોએ ટ્યુબવેલ સ્થાપિત કરવા પડે છે, જેના કારણે ખર્ચ અને સંસાધનો પર વધારાનો દબાણ ઊભો થાય છે.
શહેરની વધતી વસ્તીને કારણે પાણીની માંગ સતત વધી રહી છે. હાલમાં જિલ્લામાં દરરોજ અંદાજે 330 એમએલડી પાણીની જરૂરિયાત છે, જ્યારે પુરવઠો આશરે 280 એમએલડી સુધી મર્યાદિત છે. બીજી તરફ નગર નિગમ બે સીવેજ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટ મારફતે 100 એમએલડીથી વધુ પાણીનું શુદ્ધિકરણ પણ કરી રહ્યો છે, જેના દ્વારા જળસંસાધનોના વધુ સારા ઉપયોગ માટે પ્રયત્નો ચાલુ છે.
સરકારનું માનવું છે કે વરસાદી પાણી સંરક્ષણની આ પહેલ માત્ર ભૂગર્ભ જળસ્તર વધારવા સુધી મર્યાદિત નહીં રહે, પરંતુ ચોમાસા દરમિયાન જળભરાવ જેવી સમસ્યાઓ ઘટાડવામાં પણ મદદરૂપ થશે. શહેરી સ્થાનિક સ્વરાજ્ય મંત્રી વિપુલ ગોયલે લોકોને જળ સંરક્ષણને જનભાગીદારીનું અભિયાન બનાવવા અને પાણીની બચતને દૈનિક જીવનનો ભાગ બનાવવા અપીલ કરી છે.
