देवघर: झारखंडના દેવઘરમાં સ્થિત બાબા વૈદ્યનાથ ધામમાં શ્રાવણી મેળો હવે અંતિમ તબક્કામાં પહોંચી ગયો છે. જોકે શ્રદ્ધાળુઓની આસ્થા અને ઉત્સાહમાં ઘટાડો થયો નથી. સાવનના ચોથા સોમવારે શિવ, સાવન અને સોમવારના સંયોગને કારણે બાબાધામમાં મોટી સંખ્યામાં કાંવરિયા અને શ્રદ્ધાળુઓ પહોંચ્યા. બાબા વૈદ્યનાથના જલાભિષેક માટે દેશના વિવિધ વિસ્તારોમાંથી મોટી સંખ્યામાં શિવભક્તો દેવઘર પહોંચ્યા. જાગરણના અહેવાલ મુજબ, ચોથા સોમવારે બે લાખથી વધુ કાંવરિયાઓ બાબાધામ પહોંચ્યા હોવાની માહિતી સામે આવી છે.
શ્રાવણી મેળાના અંતિમ તબક્કા દરમિયાન ચોથા સોમવારને લઈને શ્રદ્ધાળુઓમાં અગાઉથી જ ઉત્સાહ હતો. રવિવારથી દેવઘરમાં કાંવરિયાઓની સંખ્યા ઝડપથી વધવા લાગી હતી. ખભા પર કાંવર, હાથમાં ગંગાજળ અને ‘બોલ બમ’ના જયઘોષ સાથે શિવભક્તો બાબા વૈદ્યનાથના દરબાર તરફ આગળ વધતા રહ્યા. મંદિર પરિસર અને આસપાસના વિસ્તારોમાં કાંવરિયાઓની મોટી હાજરી જોવા મળી.
દેવઘર જિલ્લા પ્રશાસન દ્વારા મેળા દરમિયાન ભીડ વ્યવસ્થાપન અને શ્રદ્ધાળુઓની સુવિધા માટે વ્યાપક વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. જિલ્લા પ્રશાસનની સત્તાવાર માહિતી અનુસાર, શ્રાવણી મેળો સમગ્ર સાવન મહિના દરમિયાન યોજાય છે અને આ દરમિયાન લાખો શ્રદ્ધાળુઓ બાબા વૈદ્યનાથ મંદિરે પહોંચે છે. સુલતાનગંજથી ગંગાજળ લઈને કાંવરિયાઓ આશરે 109 કિલોમીટરની પગપાળા યાત્રા કરીને બાબાધામ પહોંચે છે અને બાબા વૈદ્યનાથ જ્યોતિર્લિંગ પર જળ અર્પણ કરે છે.
ચોથા સોમવારે સવારથી જ બાબાધામમાં ધાર્મિક માહોલ રહ્યો. કાંવરિયાઓના જૂથો સતત મંદિર તરફ આગળ વધતા રહ્યા. માર્ગમાં વિવિધ સ્થળોએ સેવા શિબિરો દ્વારા શ્રદ્ધાળુઓ માટે પાણી, ભોજન અને અન્ય જરૂરી સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી. કાંવરિયાઓ માટે કરવામાં આવેલી વ્યવસ્થામાં પોલીસ અને પ્રશાસનની સાથે સ્વયંસેવક સંસ્થાઓના સભ્યો પણ સહયોગ કરતા જોવા મળ્યા.
શ્રાવણી મેળામાં સુલતાનગંજથી ગંગાજળ ભરીને દેવઘર સુધી પગપાળા પહોંચવું શ્રદ્ધાળુઓની આસ્થાનો મહત્વપૂર્ણ હિસ્સો છે. દેવઘર જિલ્લા પ્રશાસન અનુસાર, સુલતાનગંજથી બાબાધામનું અંતર આશરે 105 કિલોમીટર છે, જ્યારે કાંવરિયા માર્ગની કુલ પગપાળા યાત્રા લગભગ 109 કિલોમીટર છે. આ દરમિયાન માર્ગ પર ‘બોલ બમ’ના જયઘોષ સંભળાતા રહે છે.
ચોથા સોમવારે ભીડને ધ્યાનમાં રાખીને પ્રશાસન અગાઉથી સતર્ક રહ્યું હતું. મંદિર પરિસર ઉપરાંત કાંવરિયા માર્ગ, પ્રવેશ અને બહાર નીકળવાના માર્ગો પર પણ ભીડ નિયંત્રણની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી. શ્રદ્ધાળુઓને કતારમાં આગળ વધારવામાં આવ્યા, જેથી એક જ સ્થળે વધુ ભીડ એકત્રિત ન થાય. શ્રાવણી મેળો 2026 માટે દેવઘર પ્રશાસને નો-એન્ટ્રી ઝોન, ડ્યુટી ચાર્ટ અને મેળાની વ્યવસ્થા સંબંધિત અનેક સૂચનાઓ પણ જાહેર કરી છે.
બાબા વૈદ્યનાથ મંદિરમાં જલાભિષેક માટે પહોંચેલા શ્રદ્ધાળુઓમાં ચોથા સોમવારને લઈને વિશેષ ઉત્સાહ જોવા મળ્યો. કેટલાક કાંવરિયાઓએ જણાવ્યું કે સાવનના સોમવારે બાબાના દર્શન અને જલાભિષેકને તેઓ વિશેષ પુણ્યનો અવસર માને છે. આ કારણે મેળો અંતિમ તબક્કામાં હોવા છતાં શ્રદ્ધાળુઓની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો નથી.
દેવઘરની સડકો પર કાંવરિયાઓના જૂથો સતત જોવા મળ્યા. કેટલાક શ્રદ્ધાળુઓ પગપાળા બાબાનું નામ જપતા આગળ વધતા હતા, જ્યારે કેટલાક પોતાના સાથીઓ સાથે ‘બોલ બમ’ અને ‘હર-હર મહાદેવ’ના જયઘોષ કરતા રહ્યા. કાંવરિયા માર્ગ પર શ્રદ્ધાળુઓની લાંબી કતારો જોવા મળી.
શ્રાવણી મેળાની વિશેષતા એ છે કે તેમાં માત્ર ઝારખંડ અને બિહાર જ નહીં, પરંતુ દેશના વિવિધ રાજ્યોમાંથી શ્રદ્ધાળુઓ પહોંચે છે. દેવઘર પ્રશાસનની વેબસાઇટ અનુસાર, સમગ્ર સાવન મહિના દરમિયાન આશરે 50થી 55 લાખ તીર્થયાત્રીઓ બાબાધામ પહોંચે તેવો અંદાજ રહે છે.
ચોથા સોમવારને ધ્યાનમાં રાખીને રેલવે અને માર્ગ પરિવહન દ્વારા પણ શ્રદ્ધાળુઓની અવરજવર વધી હતી. અગાઉ શ્રદ્ધાળુઓની સુવિધા માટે ભાગલપુર અને દેવઘર વચ્ચે શ્રાવણી મેળા સ્પેશિયલ ટ્રેન ચલાવવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી. આ ટ્રેન ભાગલપુર, બાંકા, કટોરિયા, ચાન્દન સહિતના અનેક વિસ્તારોના શ્રદ્ધાળુઓ માટે દેવઘર પહોંચવાનો વધારાનો વિકલ્પ ઉપલબ્ધ કરાવે છે.
મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓની હાજરી વચ્ચે પ્રશાસન સામે સુરક્ષા અને ભીડ વ્યવસ્થાપન મુખ્ય પડકાર રહ્યો. મંદિર પરિસરમાં એકસાથે મોટી સંખ્યામાં લોકો પહોંચવાથી નાસભાગ જેવી સ્થિતિ ઊભી ન થાય તે માટે બેરિકેડિંગ અને કતાર વ્યવસ્થા પર વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવ્યું. મેળા સાથે જોડાયેલા અધિકારીઓ અને સુરક્ષા કર્મચારીઓને સતત ભીડની સ્થિતિ પર નજર રાખવાની સૂચના આપવામાં આવી.
શ્રાવણી મેળાના અંતિમ તબક્કામાં ચોથા સોમવારે બાબાધામમાં મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓની હાજરી જોવા મળી. ઘણા કાંવરિયાઓ લાંબી મુસાફરી કર્યા બાદ પણ મંદિર તરફ આગળ વધતા રહ્યા. દેવઘરમાં સોમવારે મંદિરની આસપાસ ધાર્મિક પ્રવૃત્તિઓ પણ વધી હતી. શ્રદ્ધાળુઓએ બાબા વૈદ્યનાથનો જલાભિષેક અને પૂજા-અર્ચના કરી તથા પરિવારની સુખ-સમૃદ્ધિ માટે પ્રાર્થના કરી. મંદિર પરિસર આસપાસ ફૂલ-માળા, પૂજા સામગ્રી અને પ્રસાદની દુકાનો પર પણ ચહલપહલ રહી.
શ્રાવણી મેળો 2026ને લઈને દેવઘર પ્રશાસનની તૈયારીઓ પણ ચાલુ રહી છે. પ્રશાસને મંદિર અને પ્રવેશદ્વારોની સજાવટ, વિદ્યુત સજાવટ, ભીડ નિયંત્રણ અને શ્રદ્ધાળુઓની સુવિધાઓ સંબંધિત વ્યવસ્થાઓ અગાઉથી નક્કી કરી હતી.
ચોથા સોમવાર સાથે શ્રાવણી મેળો હવે સમાપ્તિ તરફ આગળ વધી રહ્યો છે. જોકે અંતિમ તબક્કામાં પણ શ્રદ્ધાળુઓની સંખ્યા મોટી રહેતા પ્રશાસન સામે વ્યવસ્થા જાળવવાનો પડકાર યથાવત્ છે. આવનારા દિવસોમાં પણ કાંવરિયાઓની અવરજવર ચાલુ રહેવાની શક્યતા છે.
બાબાધામમાં ચોથો સોમવાર ધાર્મિક આસ્થા સાથે પ્રશાસનિક તૈયારીઓની પણ કસોટી રહ્યો. બે લાખથી વધુ કાંવરિયાઓના આગમનથી દેવઘરની સડકો અને મંદિર વિસ્તાર મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓથી ભરાઈ ગયા. ‘બોલ બમ’, ‘હર-હર મહાદેવ’ અને ‘જય બાબા વૈદ્યનાથ’ના જયઘોષ સંભળાતા રહ્યા.
