અમેરિકી કંપની જીઇ એયરોસ્પેસે સ્વદેશી લડાકુ વિમાન પરિયોજના એલસીએ માર્ક-1એ માટે હિન્દુસ્તાન એયરોનોટિક્સ લિમિટેડ (HAL) ને શુક્રવારે પાંચમું F404-IN20 જેટ એન્જિન સુપરત કર્યું. કંપનીના પ્રવક્તા અનુસાર, આ એન્જિન વર્ષ 2021માં મળેલા ઓર્ડર હેઠળ HAL ને આપવામાં આવ્યું છે.
નવી દિલ્હી: ભારતના સ્વદેશી લડાકુ વિમાન કાર્યક્રમને એક મોટી તકનીકી સિદ્ધિ મળી છે. અમેરિકી એયરોસ્પેસ કંપની GE Aerospace એ હિન્દુસ્તાન એયરોનોટિક્સ લિમિટેડ (HAL) ને F404-IN20 જેટ એન્જિનનું પાંચમું યુનિટ સુપરત કર્યું છે. આ એન્જિન સ્વદેશી લાઇટ કોમ્બેટ એરક્રાફ્ટ (LCA) તેજસ Mk-1A ને શક્તિ પ્રદાન કરશે. આ ડિલિવરીથી ભારતની હવાઈ સંરક્ષણ ક્ષમતાને વધુ મજબૂતી મળવાની અપેક્ષા છે.
GE Aerospace ના પ્રવક્તાએ પુષ્ટિ કરી કે આ એન્જિન 2021 માં આપવામાં આવેલા ઓર્ડરનો એક ભાગ છે. કંપની અને HAL, બંને તેજસ Mk-1A ની ઉત્પાદન સમય-સીમા જાળવી રાખવા માટે સતત તકનીકી અને લોજિસ્ટિક સ્તરે સંકલન કરી રહ્યા છે.
F404-IN20 એન્જિન: તેજસ Mk-1A ની કરોડરજ્જુ
F404-IN20 એન્જિન અત્યાધુનિક ટેકનોલોજીથી સજ્જ એક ભરોસાપાત્ર અને શક્તિશાળી ટર્બોફન એન્જિન છે, જેને વિશેષરૂપે ભારતના તેજસ Mk-1A લડાકુ વિમાન માટે અનુકૂલિત કરવામાં આવ્યું છે. આ પહેલાં આ જ ઓર્ડર હેઠળ ચોથું એન્જિન ઓક્ટોબર 2025માં HAL ને સુપરત કરવામાં આવ્યું હતું. HAL એ GE Aerospace સાથે કુલ 113 F404-IN20 એન્જિનની ખરીદીનો મોટો કરાર કર્યો છે.
આ એન્જિનનો ઉપયોગ 97 તેજસ Mk-1A લડાકુ વિમાનોના નિર્માણમાં કરવામાં આવશે. આ કાર્યક્રમ ભારતીય વાયુસેનાની શક્તિ વધારવા સાથે-સાથે દેશને સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં આત્મનિર્ભર બનાવવાની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.
સંરક્ષણ મંત્રાલય સાથે થયો મોટો કરાર
HAL એ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X દ્વારા માહિતી આપી કે આ મહત્વપૂર્ણ કરાર 7 નવેમ્બર 2025 ના રોજ કરવામાં આવ્યો હતો. કરાર અનુસાર, તમામ એન્જિનનો પુરવઠો 2027 થી 2032 ની વચ્ચે તબક્કાવાર રીતે પૂરો પાડવામાં આવશે. આ પહેલા સપ્ટેમ્બર 2025 માં ભારતના સંરક્ષણ મંત્રાલયે HAL સાથે 97 તેજસ Mk-1A વિમાનોની ખરીદી માટે એક ઐતિહાસિક કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. આ સોદો ભારતીય સૈન્ય ઉડ્ડયન ઇતિહાસના સૌથી મોટા સ્વદેશી એરક્રાફ્ટ કાર્યક્રમોમાંનો એક ગણવામાં આવે છે.
ભારત સરકાર અને HAL તેજસ કાર્યક્રમને સમયસર પૂરો કરવા માટે ઉત્પાદન ક્ષમતાને સતત વધારી રહ્યા છે. આ ક્રમમાં ઓક્ટોબર 2025 માં સંરક્ષણ મંત્રી રાજનાથ સિંહે HAL ના નાસિક યુનિટમાં:
- તેજસ Mk-1A ની ત્રીજી ઉત્પાદન લાઇન, અને
- HTT-40 ટ્રેનર વિમાનની બીજી ઉત્પાદન લાઇન
નું ઉદ્ઘાટન કર્યું હતું. આ નવી ઉત્પાદન લાઇનોથી આગામી વર્ષોમાં તેજસ વિમાનોની ડિલિવરીની ગતિ ઝડપી બનવાની અપેક્ષા છે.
પુણે પ્લાન્ટમાં GE Aerospace નું મોટું રોકાણ
GE Aerospace એ ભારતમાં પોતાની હાજરી વધુ મજબૂત કરતા તાજેતરમાં પોતાના પુણે પ્લાન્ટના વિસ્તરણ માટે 14 મિલિયન ડોલરના રોકાણની જાહેરાત કરી છે. આ રોકાણ પાછલા વર્ષે કરાયેલા 30 મિલિયન ડોલરના રોકાણ પછી બીજી મોટી મૂડી વૃદ્ધિ છે. આ રોકાણનો ઉદ્દેશ્ય:
- ઉત્પાદન ક્ષમતામાં વૃદ્ધિ
- અત્યાધુનિક ઓટોમેશન ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ
- અદ્યતન એન્જિન ઘટકોનું સ્થાનિક નિર્માણ
- સપ્લાય ચેઇનને વધુ મજબૂત કરવી
જણાવવામાં આવી રહ્યું છે કે આ વિસ્તરણથી ભારતમાં એયરોસ્પેસ મેન્યુફેક્ચરિંગને મોટો વેગ મળશે અને હજારો પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ રોજગારી પણ ઉભી થશે. F404 એન્જિનની ડિલિવરી ભારત-અમેરિકા સંરક્ષણ સહયોગની એક મહત્વપૂર્ણ કડી માનવામાં આવી રહી છે. પાછલા કેટલાક વર્ષોમાં બંને દેશો વચ્ચે સંરક્ષણ ટેકનોલોજી, સંયુક્ત ઉત્પાદન અને લોજિસ્ટિક સપોર્ટને લઈને સંબંધો ઘણા મજબૂત થયા છે. GE Aerospace અને HAL ની ભાગીદારી આ સહયોગનું એક મુખ્ય ઉદાહરણ છે.
