કેન્દ્ર સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલના વેચાણ વ્યવસ્થામાં ફેરફાર કરતા ઔદ્યોગિક, વાણિજ્યિક અને સંસ્થાકીય ઉપભોક્તાઓ માટે રિટેલ પેટ્રોલ પંપ પરથી ઇંધણ ખરીદવા પર અસ્થાયી પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. નવા આદેશ અનુસાર આવા ઉપભોક્તાઓ હવે માત્ર અધિકૃત બલ્ક સેલ પોઇન્ટ્સ પરથી જ ઇંધણ ખરીદી શકશે. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, બજારમાં અસામાન્ય માંગ અને પુરવઠા વચ્ચે સંતુલન જાળવવા માટે આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે.
કેન્દ્ર સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલની થોક ખરીદી સંબંધિત નવો આદેશ જાહેર કર્યો છે. પેટ્રોલિયમ અને પ્રાકૃતિક ગેસ મંત્રાલય અનુસાર, ઔદ્યોગિક, વાણિજ્યિક અને સંસ્થાકીય ઉપભોક્તાઓ હવે રિટેલ પેટ્રોલ પંપ પરથી ઇંધણ ખરીદી શકશે નહીં. આ પ્રતિબંધ પ્રારંભિક તબક્કે 90 દિવસ માટે અમલમાં રહેશે અને જરૂરિયાત મુજબ તેને આગળ પણ લંબાવવામાં આવી શકે છે. સરકારનું માનવું છે કે આ પગલાથી ઇંધણ પુરવઠા વ્યવસ્થાને વધુ અસરકારક રીતે નિયંત્રિત કરી શકાશે અને સામાન્ય ઉપભોક્તાઓ માટે ઉપલબ્ધતા પર અસર નહીં પડે.
મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે દેશના કેટલાક વિસ્તારોમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના રિટેલ વેચાણમાં અસામાન્ય વધારો નોંધાયો હતો. તપાસ દરમિયાન જાણવા મળ્યું કે અનેક ઔદ્યોગિક અને વાણિજ્યિક ઉપભોક્તાઓ થોક બજારની સરખામણીએ ઓછી કિંમત હોવાને કારણે રિટેલ આઉટલેટ્સ પરથી ઇંધણ ખરીદી રહ્યા હતા. તેના પરિણામે રિટેલ નેટવર્ક પર વધારાનો દબાણ સર્જાઈ રહ્યો હતો. આ પરિસ્થિતિને નિયંત્રિત કરવા માટે સરકારે અસ્થાયી નિયમન અમલમાં મૂક્યું છે.
સરકારે ‘મોટર સ્પિરિટ અને હાઈ સ્પીડ ડીઝલ (રિટેલ આઉટલેટ્સ દ્વારા સપ્લાયનું અસ્થાયી નિયમન) આદેશ, 2026’ જાહેર કર્યો છે. આ આદેશ હેઠળ મોટા ઉપભોક્તાઓએ પોતાની ઇંધણ જરૂરિયાતો માટે અધિકૃત બલ્ક સેલ પોઇન્ટ્સનો ઉપયોગ કરવો પડશે. રિટેલ પંપનો મુખ્ય હેતુ સામાન્ય વાહનચાલકો અને નાના ઉપભોક્તાઓને ઇંધણ ઉપલબ્ધ કરાવવાનો રહેશે. આ પગલાથી રિટેલ નેટવર્કમાં માંગ અને પુરવઠા વચ્ચે સંતુલન જાળવવામાં મદદ મળવાની અપેક્ષા છે.
પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયે જણાવ્યું છે કે વિશ્વના અનેક વિસ્તારોમાં ચાલુ ભૂ-રાજકીય તણાવની અસર આંતરરાષ્ટ્રીય પેટ્રોલિયમ સપ્લાય ચેઇન અને શિપિંગ લોજિસ્ટિક્સ પર પડી છે. તેના કારણે કાચા તેલ અને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની ઉપલબ્ધતા તથા ખર્ચ પર અસર થઈ છે. પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા તણાવ બાદ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કિંમતોમાં વધઘટ જોવા મળી છે, જેની અસર સ્થાનિક ઇંધણ બજાર પર પણ પડી છે.
સરકાર અને જાહેર ક્ષેત્રની તેલ કંપનીઓએ સામાન્ય ઉપભોક્તાઓને રાહત આપવા માટે રિટેલ પંપ પર કિંમતોને તુલનાત્મક રીતે સ્થિર રાખી છે. આથી નવો નિયમ મુખ્યત્વે મોટા ઔદ્યોગિક અને સંસ્થાકીય ખરીદદારોને અસર કરશે. ખાનગી વાહનચાલકો, દ્વિચક્રી વાહન વપરાશકર્તાઓ અને સામાન્ય ઉપભોક્તાઓ માટે પેટ્રોલ અને ડીઝલ ખરીદવાની પ્રક્રિયામાં હાલમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી.
