ભારતે તેના સમગ્ર પૂર્વોત્તર પ્રદેશમાં મોટા પાયે IAFના સૈન્ય અભ્યાસ માટે એરમેનને નોટિસ (NOTAM) જારી કરી છે. સેના દ્વારા આ NOTAM છ દિવસ માટે જારી કરવામાં આવ્યું છે, જેના હેઠળ વાયુસેના ચીન, ભૂટાન, મ્યાનમાર અને બાંગ્લાદેશની સરહદો નજીક વ્યૂહાત્મક અભ્યાસ કરશે.
નવી દિલ્હી: ભારતે પૂર્વોત્તર પ્રદેશમાં તેની વાયુ શક્તિ અને વ્યૂહાત્મક તૈયારીઓને મજબૂત કરવા માટે મોટા પાયે ભારતીય વાયુસેના (Indian Air Force)નો અભ્યાસ જાહેર કર્યો છે. વાયુસેનાએ આ અભ્યાસ માટે છ દિવસના NOTAM (Notice to Airmen) જારી કર્યા છે, જેના હેઠળ ચીન, બાંગ્લાદેશ, ભૂટાન અને મ્યાનમારની સરહદો નજીક યુદ્ધાભ્યાસ કરવામાં આવશે.
અધિકારીક સૂત્રો અનુસાર, આ અભ્યાસો 6 નવેમ્બર, 20 નવેમ્બર, 4 ડિસેમ્બર, 18 ડિસેમ્બર, 1 જાન્યુઆરી અને 15 જાન્યુઆરીના રોજ યોજાશે. આ દરમિયાન ભારતીય વાયુસેના વિવિધ અગ્રિમ ઠેકાણાઓથી સંયુક્ત હવાઈ અભિયાનો, લોજિસ્ટિક્સ સમન્વય અને વ્યૂહાત્મક ઉડ્ડયનોને અંજામ આપશે.
પૂર્વોત્તરમાં વધશે ભારતનું હવાઈ પ્રભુત્વ
ભારતનો પૂર્વોત્તર પ્રદેશ વ્યૂહાત્મક દૃષ્ટિએ અત્યંત સંવેદનશીલ માનવામાં આવે છે કારણ કે તે ચીન, ભૂટાન, મ્યાનમાર અને બાંગ્લાદેશથી ઘેરાયેલો છે. ભારતીય વાયુસેના દ્વારા આ ક્ષેત્રમાં વારંવાર અભ્યાસ કરવાનું ઉદ્દેશ્ય માત્ર ઓપરેશનલ રેડિનેસ (Operational Readiness)ને ચકાસવાનો નથી, પરંતુ પડોશી સરહદો પર ભારતની એરિયલ ડિફેન્સ (Aerial Defense)ને વધુ મજબૂત બનાવવાનો પણ છે.
સૂત્રો અનુસાર, આ અભ્યાસો દરમિયાન રાફેલ (Rafale) અને સુખોઈ Su-30MKI જેવા આધુનિક લડાકુ વિમાનો, C-130J સુપર હરક્યુલસ જેવા ટ્રાન્સપોર્ટ એરક્રાફ્ટ અને નેટરા AWACS જેવી એર સર્વેલન્સ સિસ્ટમ્સનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે. આ ઓપરેશનો દ્વારા વાયુસેના સરહદી વિસ્તારોમાં ક્વિક રિસ્પોન્સ અને ઇન્ટરઓપરેબિલિટીની ક્ષમતાને ચકાસશે.
વાયુસેનાની વ્યૂહાત્મક તૈયારી: ડ્રોન અને કાઉન્ટર-ડ્રોન પર પણ ભાર
તાજેતરમાં ભારતીય સેનાએ ‘વાયુ સમન્વય-II’ (Air Coordination-II) નામનો એક મુખ્ય સૈન્ય અભ્યાસ રાજસ્થાનના રણ પ્રદેશમાં પૂરો કર્યો હતો. આ અભ્યાસ દક્ષિણી કમાન્ડ (Southern Command) હેઠળ આયોજિત થયો હતો, જેમાં ડ્રોન અને કાઉન્ટર-ડ્રોન અભિયાનો પર વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવ્યું હતું.
આમાં વાયુસેના અને થલસેના બંનેએ રીઅલ-ટાઇમ કોઓર્ડિનેશનનું પ્રદર્શન કર્યું, જેનાથી એ સ્પષ્ટ થયું કે ભારત હવે મલ્ટિ-ડોમેન ઓપરેશન્સ (Multi-Domain Operations) માં ઝડપથી સક્ષમ થઈ રહ્યું છે. અભ્યાસમાં સ્વદેશી તકનીકો અને આધુનિક યુદ્ધ ઉપકરણોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો, જે ભારતની Atmanirbhar Defence Strategy નું મહત્વપૂર્ણ ઉદાહરણ છે.
‘અભ્યાસ ત્રિશૂલ’: પાકિસ્તાન સરહદ પર પણ જારી મોટો યુદ્ધાભ્યાસ
પૂર્વોત્તર ક્ષેત્રની સાથે-સાથે ભારતે પશ્ચિમી સરહદ પર પણ પોતાની યુદ્ધ તત્પરતા (Combat Readiness)નું પ્રદર્શન શરૂ કરી દીધું છે. ગુરુવારે રક્ષા મંત્રાલયે પાકિસ્તાન સરહદ પર ત્રિ-સેવા (Tri-Service) સૈન્ય અભ્યાસ ‘અભ્યાસ ત્રિશૂલ’ની શરૂઆત કરી. આ 12-દિવસીય મોટો અભ્યાસ છે, જેમાં થલસેના, નૌસેના અને વાયુસેના ત્રણેય એકસાથે ભાગ લઈ રહી છે.
આમાં રાફેલ અને સુખોઈ લડાકુ વિમાનો સાથે વિશેષ દળો (Special Forces), મિસાઈલ યુનિટ્સ, યુદ્ધપોત અને મુખ્ય યુદ્ધક ટેન્ક (Main Battle Tanks) શામેલ કરવામાં આવ્યા છે. સૂત્રોનું કહેવું છે કે આ અભ્યાસ ગુજરાત અને રાજસ્થાનના સરહદી વિસ્તારોમાં કરવામાં આવી રહ્યો છે, જેમાં મુખ્ય ફોકસ કચ્છ ક્ષેત્ર પર રહેશે. આ એ જ વિસ્તાર છે જેને ભારત-પાકિસ્તાન વચ્ચે સંભવિત સ્ટ્રેટેજિક હોટસ્પોટ માનવામાં આવે છે.
