ભારત સરકારે AI કન્ટેન્ટ રેગ્યુલેશન માટે નવો પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો છે, જેના હેઠળ AI દ્વારા જનરેટ અથવા બદલવામાં આવેલા ફોટા, વીડિયો અને ડિજિટલ સામગ્રી પર સ્પષ્ટ લેબલિંગ ફરજિયાત રહેશે. આ પગલાનો ઉદ્દેશ ઇન્ટરનેટ પર ડીપફેક અને નકલી કન્ટેન્ટને નિયંત્રિત કરવાનો, સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ અને યુઝર્સની જવાબદારી વધારવાનો છે.
AI કન્ટેન્ટ રેગ્યુલેશન: ભારત સરકારે નવા નિયમોનો પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો છે, જેના હેઠળ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સે AI-જનરેટેડ અથવા બદલી દેવાયેલા ફોટા, વીડિયો અને અન્ય ડિજિટલ કન્ટેન્ટ પર સ્પષ્ટ AI વોટરમાર્ક અથવા લેબલ લગાવવું ફરજિયાત રહેશે. આ પગલું ઇન્ટરનેટ પર વધતા ડીપફેક અને નકલી કન્ટેન્ટને નિયંત્રિત કરવા માટે લેવામાં આવ્યું છે. પ્રસ્તાવિત નિયમો હેઠળ કંપનીઓએ નિયમોનું પાલન સુનિશ્ચિત કરવું પડશે અને 6 નવેમ્બર 2025 સુધી ઉદ્યોગના હિતધારકો પાસેથી સૂચનો મંગાવવામાં આવી રહ્યા છે.
પ્રસ્તાવિત નિયમોની મુખ્ય બાબતો
- સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓની જવાબદારી: પ્રસ્તાવ અનુસાર, તમામ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સે સુનિશ્ચિત કરવું પડશે કે તેમના યુઝર્સ દ્વારા પોસ્ટ કરવામાં આવેલા AI-જનરેટેડ કન્ટેન્ટ પર સ્પષ્ટપણે AI વોટરમાર્ક અથવા લેબલ દેખાય. આ લેબલ કન્ટેન્ટના કુલ કદનો ઓછામાં ઓછો 10 ટકા ભાગ હોવો જોઈએ. ઉદાહરણ તરીકે, 10 મિનિટના વીડિયોમાં ઓછામાં ઓછી 1 મિનિટ સુધી AI લેબલ દેખાવું જરૂરી રહેશે.
- નિયમોનું પાલન ન કરવા પર કાર્યવાહી: જે કંપનીઓ દ્વારા લેબલિંગની જવાબદારી નિભાવવામાં આવતી નથી, તેમની સામે કાનૂની કાર્યવાહી થઈ શકે છે. કંપનીઓને એવા એકાઉન્ટ્સને પણ ફ્લેગ કરવાની જવાબદારી આપવામાં આવશે, જે નિયમોનું પાલન કરી રહ્યા નથી.
સૂચનો આપવાની સમય મર્યાદા
સરકારે ઉદ્યોગના હિતધારકો પાસેથી આ પ્રસ્તાવ પર સૂચનો આમંત્રિત કર્યા છે. સૂચનો આપવાની અંતિમ તારીખ 6 નવેમ્બર 2025 નક્કી કરવામાં આવી છે. કેન્દ્રીય IT મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે જણાવ્યું કે ઇન્ટરનેટ પર ડીપફેક કન્ટેન્ટ ઝડપથી વધી રહ્યું છે અને નવા નિયમો યુઝર્સ, કંપનીઓ અને સરકારની જવાબદારી વધારશે.
- મેટાડેટા અને ઓળખ: સરકારી અધિકારીએ જણાવ્યું કે AI કંપનીઓ સાથે વાત કર્યા પછી તે નક્કી થયું છે કે મેટાડેટા દ્વારા AI-જનરેટેડ કન્ટેન્ટની ઓળખ શક્ય છે. હવે કંપનીઓએ ડીપફેક સામગ્રીની ઓળખ, રિપોર્ટ અને લેબલિંગની જવાબદારી પોતાના પ્લેટફોર્મ પર શામેલ કરવી પડશે.
AI કન્ટેન્ટ લેબલિંગથી શું લાભ થશે
આ નિયમ લાગુ થવા પર યુઝર્સને સ્પષ્ટ જાણકારી મળશે કે કયું કન્ટેન્ટ AI દ્વારા તૈયાર અથવા બદલીને પોસ્ટ કરવામાં આવ્યું છે. આનાથી નકલી સમાચારો અને ડીપફેક વીડિયોની અસર ઘટાડવામાં મદદ મળશે. આ સાથે જ, સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ અને કન્ટેન્ટ ક્રિએટર્સની જવાબદારી વધશે, અને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ પર પારદર્શિતા સુનિશ્ચિત થશે.
ભારત સરકારનું આ પગલું AI કન્ટેન્ટને રેગ્યુલેટ કરવા અને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ પર સુરક્ષા વધારવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ છે. AI-જનરેટેડ કન્ટેન્ટ પર ફરજિયાત લેબલિંગથી યુઝર્સ, કંપનીઓ અને સરકાર ત્રણેયની જવાબદારી સુનિશ્ચિત થશે. ઉદ્યોગને 6 નવેમ્બર સુધીમાં પોતાના સૂચનો મોકલવા પડશે, જેના પછી નિયમોને અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવશે.
