ભારતમાં ઇંડાના ભાવમાં સતત વધારો નોંધાઈ રહ્યો છે. છેલ્લા એક વર્ષમાં ઇંડાના ભાવમાં આશરે 35થી 40 ટકાનો વધારો થયો હોવાનું સામે આવ્યું છે. પોલ્ટ્રી ઉદ્યોગ સાથે સંકળાયેલા અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, મકાઈના વધેલા ભાવ અને પોલ્ટ્રી ફીડની વધતી કિંમત ઇંડાના ભાવ પર દબાણ લાવી રહી છે. મકાઈની માંગમાં વધારો થવાનું એક મુખ્ય કારણ દેશમાં ઇથેનોલ ઉત્પાદનનું વિસ્તરણ હોવાનું જણાવવામાં આવી રહ્યું છે.
ઉદ્યોગ સાથે સંકળાયેલા જાણકારોના જણાવ્યા અનુસાર, આગામી શિયાળાની સિઝનમાં ઇંડાના ભાવ પર વધુ દબાણ આવી શકે છે. શિયાળામાં સામાન્ય રીતે ઇંડાની ખપત વધે છે, જેના કારણે માંગ અને ભાવ બંનેમાં વધારો થઈ શકે છે.
નેશનલ એગ કોઓર્ડિનેશન કમિટી (NECC)ના આંકડા અનુસાર, છેલ્લા એક વર્ષમાં ઇંડાના ભાવમાં આશરે 35થી 40 ટકાનો વધારો થયો છે. હાલમાં ફાર્મ સ્તરે એક ઇંડાનો ભાવ આશરે ₹7 હોવાનું જણાવવામાં આવી રહ્યું છે, જ્યારે રિટેલ બજારમાં તેની કિંમત આશરે ₹8.50થી ₹9 વચ્ચે પહોંચી ગઈ છે.
પોલ્ટ્રી સેક્ટરનું કહેવું છે કે ઉત્પાદન ખર્ચ વધવાને કારણે ખેડૂતો અને વેપારીઓ પર દબાણ વધી રહ્યું છે. જો ફીડના ભાવમાં આગળ પણ વધારો ચાલુ રહેશે, તો તેની સીધી અસર ગ્રાહકો પર પડી શકે છે.
ઇંડાના ભાવમાં વધારાને ઇથેનોલ ઉત્પાદન સાથે સીધો સંબંધ હોવાનું જણાવવામાં આવી રહ્યું છે. પોલ્ટ્રી ફીડમાં મકાઈ એક મુખ્ય કાચો માલ છે. બીજી તરફ, પેટ્રોલમાં ઇથેનોલ મિશ્રણની નીતિને કારણે દેશમાં ઇથેનોલ ઉત્પાદન માટે પણ મકાઈની માંગ ઝડપથી વધી છે. આથી મકાઈની ઉપલબ્ધતા પર દબાણ વધ્યું છે.
પોલ્ટ્રી ઉદ્યોગના જણાવ્યા અનુસાર, કુલ મકાઈ ઉત્પાદનનો મોટો હિસ્સો હવે ઇથેનોલ ડિસ્ટિલરીમાં ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે. તેની અસર પોલ્ટ્રી ફીડના ખર્ચ પર પડી રહી છે અને પરિણામે ઇંડા તથા ચિકન જેવા ઉત્પાદનો મોંઘા થઈ શકે છે.
પોલ્ટ્રી ઉદ્યોગ માટે મકાઈ સૌથી મહત્વપૂર્ણ ફીડ સામગ્રીમાંની એક છે. ઉદ્યોગ અનુસાર, કુલ પોલ્ટ્રી ઉત્પાદન ખર્ચમાં મકાઈનો હિસ્સો આશરે 65થી 70 ટકા સુધી હોઈ શકે છે. તેથી મકાઈના ભાવમાં થતો મોટો ફેરફાર પોલ્ટ્રી ખેડૂતોના ખર્ચને અસર કરે છે.
જણાવવામાં આવ્યું છે કે આશરે ત્રણ વર્ષ પહેલાં મકાઈનો ભાવ પ્રતિ ટન લગભગ ₹14,000 હતો, જે વધીને લગભગ ₹26,500 પ્રતિ ટન સુધી પહોંચી ગયો છે. છેલ્લા કેટલાક મહિનામાં પણ તેના ભાવમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે.
મકાઈના ભાવ વધવાથી પોલ્ટ્રી ફીડ તૈયાર કરવાનો ખર્ચ વધે છે. ખેડૂતો લાંબા સમય સુધી આ વધારાનો ખર્ચ પોતે ઉઠાવી શકતા નથી, જેના કારણે તેની અસર ફાર્મ અને રિટેલ સ્તરે ઇંડાના ભાવ પર જોવા મળે છે.
ભારતમાં ઇથેનોલ ઉત્પાદન માટે મકાઈનો ઉપયોગ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ઝડપથી વધ્યો છે. ઉપલબ્ધ આંકડા અનુસાર, 2022માં ઇથેનોલ ઉત્પાદન માટે ઉપયોગમાં લેવાતી મકાઈનો જથ્થો આશરે 10 લાખ ટન હતો. 2024 સુધીમાં આ જથ્થો 60 લાખ ટનથી વધુ થઈ ગયો અને હવે તે આશરે 1.7 કરોડ ટન સુધી પહોંચ્યો હોવાનો દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે.
જાણકારોનો અંદાજ છે કે જો વર્તમાન વલણ ચાલુ રહેશે, તો 2030 સુધીમાં ઇથેનોલ ઉત્પાદન માટે મકાઈની માંગ આશરે 2.5 કરોડ ટન સુધી પહોંચી શકે છે.
બીજી તરફ, પોલ્ટ્રી ઉદ્યોગ દેશમાં ઉત્પાદિત મકાઈનો મોટો હિસ્સો ઉપયોગ કરે છે. તેથી ઇથેનોલ અને પોલ્ટ્રી સેક્ટર વચ્ચે મકાઈ માટેની સ્પર્ધા વધવાથી તેના ભાવ પર દબાણ ઊભું થઈ રહ્યું છે.
