ભારત સરકાર દ્વારા 2026 માટેની કૈલાશ માનસરોવર યાત્રા માટે અરજી પ્રક્રિયા સત્તાવાર રીતે શરૂ કરવામાં આવી છે. વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા આયોજિત આ યાત્રા જૂનથી ઓગસ્ટ 2026 દરમિયાન યોજાશે. ઇચ્છુક યાત્રીઓ હવે ઑનલાઇન માધ્યમથી અરજી કરી શકે છે, જેના માટે અંતિમ તારીખ 19 મે 2026 નક્કી કરવામાં આવી છે.
આ વર્ષે યાત્રા બે મુખ્ય માર્ગો દ્વારા સંચાલિત કરવામાં આવશે. પ્રથમ માર્ગ ઉત્તરાખંડના લિપુલેખ દર્રા દ્વારા જશે, જ્યારે બીજો માર્ગ સિક્કિમના નાથૂ લા દર્રા દ્વારા પસાર થશે. બંને માર્ગોનું પસંદગી ભૌગોલિક વિવિધતા અને સુવિધા પૂરી પાડવા માટે કરવામાં આવી છે. સરકારી માહિતી અનુસાર કુલ 100 યાત્રીઓને યાત્રાનો અવસર મળશે, જેમને 10-10ના જૂથોમાં વહેંચવામાં આવશે.
50 યાત્રીઓ ઉત્તરાખંડ માર્ગથી અને 50 યાત્રીઓ સિક્કિમ માર્ગથી યાત્રા કરશે. આ યાત્રા ભારત અને ચીન વચ્ચેના સમન્વય સાથે યોજાય છે, કારણ કે કૈલાશ પર્વત અને માનસરોવર તળાવ તિબેટ સ્વાયત્ત ક્ષેત્રમાં સ્થિત છે.
કૈલાશ માનસરોવર યાત્રા માટે અરજી પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે ડિજિટલ બનાવવામાં આવી છે. ઇચ્છુક અરજદારો સત્તાવાર પોર્ટલ kmy.gov.in પર જઈને નોંધણી કરી શકે છે. અરજી કરવા માટે પ્રથમ વેબસાઇટ પર લોગિન બનાવવું પડશે, ત્યારબાદ જરૂરી વિગતો ભરીને ફોર્મ સબમિટ કરવું પડશે. પસંદગી પ્રક્રિયાને પારદર્શક અને નિષ્પક્ષ બનાવવા માટે કમ્પ્યુટર જનરેટેડ રેન્ડમાઈઝ્ડ સિસ્ટમ અપનાવવામાં આવી છે. તેમાં લિંગ સંતુલનનું પણ ધ્યાન રાખવામાં આવશે, જેથી પુરુષ અને મહિલા યાત્રીઓને સમાન અવસર મળી શકે.
વિદેશ મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે કોઈપણ પ્રકારની ઑફલાઇન પ્રક્રિયા, જેમ કે પત્ર અથવા ફેક્સ મોકલવાની જરૂર નથી. તમામ માહિતી અને અપડેટ માત્ર સત્તાવાર વેબસાઇટ દ્વારા ઉપલબ્ધ રહેશે. વેબસાઇટ પર પ્રતિસાદ અને સહાય વિકલ્પ પણ આપવામાં આવ્યા છે.
કૈલાશ પર્વત અને માનસરોવર તળાવ વિશ્વના પવિત્ર તીર્થ સ્થળોમાં ગણાય છે. હિંદુ માન્યતાઓ મુજબ કૈલાશ પર્વત ભગવાન શિવનું નિવાસ સ્થાન માનવામાં આવે છે, જ્યારે માનસરોવર તળાવ આધ્યાત્મિક શુદ્ધતા અને મોક્ષનું પ્રતિક માનવામાં આવે છે. આ યાત્રા હિંદુ ધર્મ ઉપરાંત જૈન અને બૌદ્ધ ધર્મના અનુયાયીઓ માટે પણ મહત્વપૂર્ણ છે. જૈન ધર્મમાં તેને પ્રથમ તીર્થંકર ઋષભદેવ સાથે જોડવામાં આવે છે, જ્યારે બૌદ્ધ ધર્મમાં તેને પવિત્ર સ્થળ તરીકે માનવામાં આવે છે.
કોરોના મહામારીને કારણે 2020માં આ યાત્રા સ્થગિત કરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ ભારત-ચીન સીમા પર તણાવ, ખાસ કરીને પૂર્વ લદ્દાખ વિસ્તારમાં સૈન્ય ગતિરોધને કારણે યાત્રા અનેક વર્ષો સુધી અટકેલી રહી. બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં સુધારાના પ્રયત્નો પછી 2025માં યાત્રા ફરી શરૂ કરવામાં આવી હતી.
