ભારત-રશિયા રક્ષા વાર્તામાં S-400, S-500 અને SU-57 જેવા અત્યાધુનિક શસ્ત્રો પર સંમતિના સંકેતો મળ્યા. રાજનાથ સિંહ અને આન્દ્રે બેલોસોવની બેઠકથી બંને દેશોની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી વધુ મજબૂત બની, જેનાથી ભારતીય સેનાની યુદ્ધ ક્ષમતા વધવાની અપેક્ષા છે.
India-Russia Meeting: ભારત અને રશિયાના સંબંધોમાં એક નવી મજબૂતી જોવા મળી છે. પુતિનની બે દિવસીય ભારત યાત્રા વચ્ચે રક્ષા મંત્રી રાજનાથ સિંહ અને તેમના રશિયન સમકક્ષ આન્દ્રે બેલોસોવની મહત્વપૂર્ણ બેઠકે બંને દેશો વચ્ચે મોટી રક્ષા ડીલનો માર્ગ ખોલી દીધો છે. આ વાર્તા ભારત-રશિયા વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીના 25 વર્ષ પૂર્ણ થવા પર કેન્દ્રિત છે અને નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે S-400 તથા SU-57 જેવા સોદા ભારતની સૈન્ય ક્ષમતાને અનેક ગણી વધારી શકે છે. આ શસ્ત્રોના આગમનથી ચીન અને પાકિસ્તાન બંને માટે મોટો પડકાર ઊભો થશે.
ભારત અને રશિયા વચ્ચે મહત્વપૂર્ણ રક્ષા વાર્તા
ગુરુવારે નવી દિલ્હીમાં રક્ષા મંત્રી રાજનાથ સિંહ અને આન્દ્રે બેલોસોવ વચ્ચે મેરેથોન બેઠક યોજાઈ. આ બેઠકમાં રશિયાએ ભારતને ઘણા અજેય અને અત્યાધુનિક શસ્ત્રો આપવાના સંકેત આપ્યા. આ વાર્તા 23મા ભારત-રશિયા વાર્ષિક શિખર સંમેલનથી એક દિવસ પહેલા આયોજિત થઈ, જે આ ડીલના મહત્વને વધુ વધારશે.
બેઠક દરમિયાન બંને પક્ષોએ રક્ષા અને વ્યૂહાત્મક સહયોગને વધુ મજબૂત કરવાના ઉપાયો પર વિસ્તૃત ચર્ચા કરી. ભારતે રશિયાને સપાટીથી હવામાં પ્રહાર કરતી S-400 મિસાઈલ પ્રણાલીના વધારાના બેચ ખરીદવાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી. ભારતે જણાવ્યું કે 'ઓપરેશન સિંદૂર' દરમિયાન S-400 પ્રણાલીઓ અત્યંત અસરકારક સાબિત થઈ હતી, જ્યાં તેમણે પાકિસ્તાની ડ્રોન, મિસાઈલો અને લડાકુ વિમાનોને નષ્ટ કરીને દુશ્મનને પીછેહઠ કરવા મજબૂર કર્યા હતા.
ભારતે રશિયાને S-500 મિસાઈલ પ્રણાલીઓ ખરીદવાની પોતાની ઈચ્છા પણ જણાવી. આ પ્રણાલી 600 કિલોમીટર દૂર સુધી બેલિસ્ટિક મિસાઈલો અને 400 કિલોમીટર દૂર સુધી હવાઈ લક્ષ્યોને નષ્ટ કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. આ પ્રણાલીના જોડાણથી ભારતીય રક્ષા માળખું વધુ મજબૂત બનશે.
ભારતને મળી શકે છે પાંચમી પેઢીનું Sukhoi–57 લડાકુ વિમાન
બેઠકમાં રશિયાએ ભારતને પાંચમી પેઢીનું સ્ટીલ્થ ફાઈટર વિમાન SU–57 આપવાની ઓફર કરી છે. આ વિમાન અમેરિકી F–35નો પ્રતિસ્પર્ધી માનવામાં આવે છે. આ પ્રસ્તાવમાં ભારતને સંપૂર્ણ ટેક્નોલોજી ટ્રાન્સફર (Technology Transfer) અને દેશમાં જ ઉત્પાદનનો સમાવેશ થાય છે.
દુબઈ એર શો 2025 દરમિયાન રોસ્ટેકના CEO સર્ગેઈ ચેમેઝોવે કહ્યું હતું કે રશિયા ભારતની તમામ તકનીકી માંગણીઓને પૂરી કરવા તૈયાર છે. આમાં એન્જિન, રડાર, AI અને સ્ટીલ્થ ટેકનિકનું ટ્રાન્સફર પણ સામેલ છે. જો આ ડીલ આગળ વધે છે તો હિન્દુસ્તાન એરોનોટિક્સ લિમિટેડ (HAL) માં તેનું ઉત્પાદન 2025 થી શરૂ થઈ શકે છે.
આન્દ્રે બેલોસોવે બેઠકમાં કહ્યું કે રશિયન રક્ષા ઉદ્યોગ ભારતને રક્ષા ઉત્પાદનમાં આત્મનિર્ભર બનાવવા માટે તમામ સંભવ સહયોગ માટે તૈયાર છે. આનાથી બંને દેશો વચ્ચે રક્ષા વિશ્વાસ વધુ મજબૂત બનશે.
ભારતીય સેનાની તાકાત અનેક ગણી વધારવાની તૈયારી
મોટી રક્ષા ભાગીદારી બાદ ભારતીય સેનાની યુદ્ધ ક્ષમતા અનેક ગણી વધી જશે. S-400ના નવા બેચ, અત્યાધુનિક S-500 અને પાંચમી પેઢીના સ્ટીલ્થ લડાકુ વિમાન SU-57ના જોડાણથી ભારતીય વાયુસેના અને થલસેના બંનેની તાકાત નવી ઊંચાઈઓને સ્પર્શશે.
આ બેઠક ભારત-રશિયા આંતર-સરકારી આયોગ (IRIGC–M&MTC)ના 22મા સત્ર હેઠળ માણેકશો સેન્ટરમાં આયોજિત થઈ. આ પહેલા બંને રક્ષા મંત્રીઓએ નેશનલ વોર મેમોરિયલ પર પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરીને શહીદોને શ્રદ્ધાંજલિ આપી.
RELOS કરારે વધાર્યો સૈન્ય સહયોગ
કેટલાક દિવસો પહેલા રશિયાએ રેસિપ્રોકલ એક્સચેન્જ ઓફ લોજિસ્ટિક સપોર્ટ (RELOS) કરારને મંજૂરી આપી છે. આ કરાર દરિયાઈ અને સૈન્ય અભિયાનો, સંયુક્ત અભ્યાસો અને આપત્તિ રાહતમાં બંને દેશો વચ્ચે લોજિસ્ટિક્સ સહયોગને વધારશે.
